Lakamym:
Açarsöz:
Menem araňyza goşaýyňda?!
Wah, Men paňkelle ýene-de unutdym
Tümlük kebelekleri | Umumy gürrüňdeşlik | Teswirler

Tümlük kebelekleri (Umumy gürrüňdeşlik)

Geçen asyryň ahyrlarynda (1996-1999 ýyllar) bir ylmy iş bilen
meşgullanypdyk. Ýazamyzda orsça ýazdyk. Soň türkmençä terjime etdirdik.
Size hödürlejek ylmy işimiň awtorlary jemi dört adamdan ybarat. Men
başyny goýjak. Göwnüňize ýarasa, yzynam oklajak.





Tümlük kebelekleri
Bu gadymy «kesbi-käriň» eýeleriniň bitirýän
işleri birmeňzeş bolsa-da, olara her kim özüçe ýa-da «döwrüçe» at berýär. «Tüm
gijäniň kebelekleri», «söýginiň sadyk gullary», «ýoluny urduranlar», «aýagyny
gyşyk basanlar», «gije gözelleri» «köçe zähmediniň zarpçylary», «asralar»,
«köçä çykanlar», «sypanlar», «diwara direlýänler», «azgynlar», «lolular»,
«küntüler», «ýarygijäniň madamlary», «intergyzjagazlar», «saga-sola sowlanlar»,
«eňles gelinler», «pornogyzjagazlar», «köpüň göwnüni awlanlar» ýa-da Mihail
Zadornowyň degişişi ýaly, «ýüki ýeňil gelinler». Olara «matreşka»,
ikinilliler, «obligasiýalar», «nataşalar», «tanýalar», «bagyşlamaşalar»
diýýänler hem bar. Edebi däl dil bilen kesgitleme berýänler olara jelepler,
ýagny öz tenlerini pula satýan aýallar diýýärler.

Laura
Adleriň «Zolýa we Molassan döwründäki jelephanalarynyň gündelik durmuşy»
kitabynda bolsa şeýle setirlere gabat gelýärsiň: Olary «Keýpi-sapa eçilýänler,
tümlük kemelekleri», «aklyň alan aýallar», «keýpi-sapa üçin dörän aýallar»,
«satlyk heleýler», «kädi», «zenanlar», «haram tulalar», «kereşmeliler»,
«hapalar», «düşegastylar», «suratkeşleriň mysapyrlary», «ganjyklar»,
«şady-horram sallahlar», garaz, Hudaý bilsin, gör, ýene nämeler gör, ýene
nämeler diýip atlandyrýarlar. Aslynda bolsa jelepçilik /grekçe ptostitutio -
namysa degmek, hapalamak - aýallaryň öz tenlerini güzeran aýlamaklary üçin
satmagydyr.

Webeter
sözlüginde bolsa jelepçilik pul gazanmak üçin ädilýän bir gezeklik ýa-da
pişä-käre öwrülen jynsy aýşy-eşretler diýen ýaly düşündiriş berilýär.

Ýöne, il
arasynda giň ýaýran gürrüňe görä, «jelepçilik - erkekleriň maşgalanyň alada
«azaryndan» dynmak üçin jynsy aýşy-eşret bilen meşgullanmagydyr»

 




Ses berilşik ýok.


Halanan (7)
Jemi 22 sany teswir.
Okalan sany: 5352

Pikirlerde paýlaş

18, Iýul-2010ý (14:56)
Jogapla +1





TARYHA NAZAR SALSAK...

Aýalyň öz tenini satmagy iň bir gadymy kär hasaplanylýar. Hiç bir
jemgyýet hem jelepleriň hyzmatyndan peýdalanman oňup bilmändir. Ýöne muňa
garamazdan, jelepçilige her bir halkyň, her bir döwrüň öz   garaýşy bolupdyr.


Dünýäde ilkinji jelephanalar ýa-da şol zaman atlandyrylyşy ýaly «söýgi
öýleri» Wawilonda peýda bolupdyr. Netijede «wawilon lolusy» diýen jümle dünýäde
meşhur söze öwrülip, ol häli-häzirem saklanyp gelýär. Wawilon gaýry ýurtlulary
diňe bir söwda merkezi hökmünde özüne çekmän, eýsem bolsa aýşy-eşret, «söýgi» -
meshana ýeri hökmünde-de imrindirýärdi. 
Hatda her hili wejeralygy gören grekler, olaryň yzysüre rimliler hem
wawilonlylary «görüp-eşidilmedik azgynlygyň» milleti diýip, olara haýran
galypdylar. Rim taryhçysy Kwint Kursýý «şunuň ýaly aşa azgyn-wejera bolan başga
bir halk bar diýip göz öňüne getirmek asla mümkin däl» diýip ýazýar. Munda öz
gyzlarynyň pula daşary ýurtlulara ten satyşy bilen enedir-atalar ylalaşyp
ýörler, ärleri bolsa öz aýallarynyň jelepçiligine «ak pata» berýär».


Hatda ahlaklylygyň nusgasy bolmaly ybadathanalaryň ýanynda mekdepler
açylyp, olarda geljekki ybadathana lolulary ýetişdirilmeli eken. Baý
maşgalalaryndan bolan bu gyzjagazlar mekdepde kirişli saz gurallaryny çalmagy,
aýdym aýtmagy, tans etmegi, söýüşmek sungatyny, kult, däp-dessur dabaralaryny
öwrenýän eken. Şeýle «gulluk» tamamlanyndan soňra, olara durmuşa çykmaga rugsat
edilse-de, dogurmak gadagan eken. Jelepler gadymy Ýegipetde hem bolupdyr. Biziň
eýýamyzdan ozalky VI asyrda grek kanun çykaryjysy Salon dokterionlary -
jelephanalary açmagy esaslandyrypdyr. Ol şonda enedir gyzlaryň namysyny göçüp
gelen erkeklerden goramagy gaýragoýulmasyz zat hasaplapdyr. Afin gaznasynyň
hasabyna Aziýadan gyrnaklary getirdipdir. Wagtyň geçmegi bilen, satlyk söýgi
öýleriniň sany barha artyp weli, olary kanunlaşdyrmak iş ýüzünde amal
edilipdir. Özem jelepler dürli-dürli razrýadlara - derejelere bölünipdir. Iň
pes razrýadlara köçe küntileridir mazarystandaky azanlar girizilipdir. Has
ýokary derejä degişli bolan jelepleriň sazdyr tansdan başy çykypdyr. Bu
razrýada teatr «tulalary-da» girizilipdir. Tüýdükçi «tulalar» ýa-da aleutridler
dabaralara gatnaşyp, hudaýolularda fleýta çalypdyrlar. Tans sungaty aglaba biedep
häsiýete eýe eken. Aslynda grek teatry dörän mahaly jelephana bolup hyzmat eder
eken. Özem aýaly-erkek teatrlarynyň ikisi-de. Ybadathana lolularyna
«iýeroduly»  diýipdirler.


Grek jelepleriniň hataryna gülsatanlar hem giripdir. Olar müşderilerine
diňe bir gül hödürläp oňman, eýsem özlerini hem güjeňlär eken. Jelepler söýgi
hudaýy Afrodite Pandemosa ýagny Afrodit Meýdanla çokunypdyr. Geterler bolsa
ýokary synpa degişli jelepler hasaplanypdyr. Geter diýmek - jora. oýnaş, hemra
diýmek bolup, şuňa degişli jelepler erkin-azat, garaşsyz durmuşda ýaşapdyr. Meşhur
orator - dilewar Demofsen olary şady-horramlygyň hemrasy atlandyrmak bilen, ol
geterler her birimize gerek diýipdir.


Gadymyýetiň tanymal ýazyjysy Lukian Samosatskiý gadymy grek däpleriniň
köpüsiniň üstünden gülüpdir. Ol Afroditany azgynlygyň hudaýy diýip
atlandyrypdyr. Geterlere bolsa - lodur lolular, pornodonkalar diýipdir. Onuň
ýeňil elidir ýiti dili bilen bu sözler soňky awtorlary hem geçip gidipdir.


Ýöne her näme-de bolsa «Geterleriň gürrüňi» kitabynda Lukian bir zady
boýun alýar: «Geterler ekramly, olar adaty aýallardan-a gowy. Olarda hemme zat
halal-hasaply. Sen, bolmanda, näme üçin pul töleýäni-hä bilýärsiň...». Ol
garamaýak afinaly aýalyň öz gyzyny bu eklenje çekmek üçin aýdýan pikir
imrinmesini hem şu ýerde getirýär: «Ol zenan mydama gelşikli-gelüwli geýinýär,
hemmeler bilen açyk ýüz - alçak, şadyýan gürleşýär, hiç haçan ýerliksiz
hikirdemeýär, özüni akylly-başly alyp barýar. Erkekler bilen özüni akylly alyp
barýar, olaryň gözlerini görenden näme isleýändiklerini bilýär, olary
öýkeletmeýär, keýpini gaçyrmaýar. Ol köpçülikde serhoş bolmaýar, leblerini
bulgura ýöne degrip oňaýýar, nahary hem azajykdan iýýär, gereginden artyk
gürlemeýär, ol diňe özüni çagyran adama garap oturýar».


Afinde Keramika diýen diwara erkekler geterleri duşuşyga çagyryp, olara
aglaba örän ýokary bahalary berýärler. Ýöne geterler köçe küntileri däl. Olary
diňe pul bilen yrmarsyň. Geteriň özüniň erkegi saýlamaga hak-hukugy bar. Islese,
özüni gymmat satybam bilýär, boýun towlabam ýa-da hiç hili pul almanam erkek
bilen keýp çekip bilýär. Geterler erkekleri güýmäp, köşeşdirip hatda olara
bilim hem beripdirler. Geterleriň sungatyň dürli ugurlardan baş  çykarandyklaryny ozalam belläp geçipdik. Munuň
üstesine sport filosofiýany hem oňat bilipdirler. Olaryň ir bir sowatly erkek
adama-da gürrüňdeş bolmagy başarandygy bellidir. Olar simposinlere
-oturylyşyklara ýolbaşçylyk edipdirler.


Geterleri döredijilik äleminiň ägirtleri hem eý görüpdirler. Sebäbi olar
geterleriň gözelliklerinden döredijilik ylhamyny alypdyrlar. Beýik skulptor
Praksiteliň Frina atly geteriniň meşhur Afrodita Knidskaýa atly meşhur
skulptora işine nusgalyk -model bolanlygy ýöne ýerden däl. Haçanda Frinany
özüňi hudaý bilen deňeşdirenligi üçin günäkärlänlerinde aklawjy Geporid sud
edilýän Fridanyň eşigini suduň öňünde sypyryp taşlapdyr. Ine, onsoň Fridanyň
nähili gözel ten-bedeniniň barlygyny görenler üçin, ony aklamaga esasy delil
hem şeýle ajaýyp  gözellik bolupdyr.


Şonuň üçin-de geterleriň obrazlarynyň goşgulardyr komediýalarda duşmagy
tebigy bir zatdyr. Muňa Gerensiýanyň, Plawtyň, Menandryň eserleri mysal bolup
biler. Menandryň ýar-ýarany bolan geteriň ady Gliker eken. Platonyň
filosofiýasyny öz ideýalary bilen baýlaşdyran zenana Diotma diýýär ekenler. Diogeniň
okuwçysy hem-de oýnaşy bolan zenan korifli Laisa eken. Leontina bolsa epikurçy
filosoflary aňk edýän eken. Epikur Leontina tä bu dünýäden ötýänçä, oňa wepaly
bolupdyr. Ol özüniň filosoflyga ýetişmegiňe hut Leontinanyň sebäp bolýandygyny
aýdýan eken. Epikur Leontina hatda aradan çykanyndan soň hem «Ol meniň bilen
ýaşap ýör, ol - mende» diýipdir. Eger ajaýyp döwlet işgäri demokrat Perikliň
oýnaşynyň, soňra bolsa aýalynyň geter Aslaziýadygyny aýdyp geçsek, geterleriň
grek jemgyýetindäki rolunyň nähili uly bolanlygyna göz ýetirmek kyn düşmese
gerek.


Aspaziýa - Gresiýanyň iň tanymal aýallarynyň biri. Ol Miletde
önüp-ösüpdir. «Ajaýyp mileziýaly. Ine, bu kanunçykaryjy Salonyň Azpeziýany
taryplaýşydyr. Şonuň üçinem hem onuň Perikl bilen nikasy doly kanuny diýlip
ykrar edilmedi. Aspaziýa 25 ýaşynda Afina göçüp gelýär-de, jelephananyň
hojaýyny bolýar. Onuň jelephanasyna şäheriň ähli erkekleri diýseň höwesli
gelipdir. Şu ýere ritorlar, ýazyjylar, sazandalar, skulptorlar, suratkeşler hem
gelipdir. Şu jelephananyň mydamalyk myhmanlarynyň biri 19 ýaşly Sokrat  eken. Strateg Perikl garasöýmez häsiýetli
eken. Ine, şu garasöýmez, argyn syýasatçyny «zeminiň eşret bagyna» girmegi
söwer dosty Sokratyň hut özi yrypdyr. Ýogsa oturlyşyklardyr baýramçylyklary ýek
ýigrenen Perikl şol öňkiligine-de galardy. Aspaziýanyň jelephanasyna gelen
Perikl bu ýerde ömürboýy arzuwlan zenanya duşýar. Şeýdibem Aspaziýa Afinyň iň
birinji ynsanyny özüne bendi edýär. Aspaziýa bu tutuk kişiniň içki dünýäsini
nähili mähirli ýalňyzlykdygyny görüp bilipdir. Perikl Aspaziýa duşan - uçran
mahaly 50 ýaş töwereginde eken. Biziň eýýamymyzdan ozal 443-nji ýylda ol öz
aýaly bilen aýrylyşypdyr. Ol hatda öz aýalyna äre çykmaga-da hemaýat edipdir. Aspaziýa
bolsa Periklden 15 ýaş kiçi eken. Perikl afin dessuryny bozup, öz aýalyna
myhmanlaryň ýanyna gelmäge we jedel-çekişmelere gatnaşmaga rugsat beripdir. Aspaziýanyň
dilewarlygyndan hatda beýik afin akyldarlary hem lezzet alypdyrlar. Perikl
uzaga gidip öýe gaýdyp gelen mahaly hemmeleriň gözüniň alnynda aýalyny öpýärdi.
Bu şol döwrüň edep düzgüninde görülip-eşidilmedik zatdy. Ol hemme meseleleri,
hatda döwlet meselelerine-de aýaly bilen maslahatlaşyp çözýärdi. Aspaziýa oňa
diňe täze güýç, täze energiýa berýän ylham çeşmesidi.


Biziň eýýamymyzdan ozal 432-nji ýylda ol sud jogapkärçiligine höküm
edildi. Günäsi - ahlaksyzlyk we hudaýlara hormat goýmazlyk. Aýala sudda çykyş
etmäge rugsat berilmeýärdi. Perikliň hut özüniň goramagy özem onuň köpçülik
öňünde özüni kemsitmegi - dyza çökmegi bilen Aspaziýa aklanyldy. Döwürdeşleri
oňa uly baha berseler-de, komediýalarda getera hökmünde onuň üstünden
gülýärdiler.


Tanymal sowet ýazyjysy Iwan Ýefremowyň «Tais Afinskaýa» romanynyň baş
gahrymany belli getera bolup, ol gadymy aýal hudaýlarynyň gizlin däplerine
goýberilipdi. Ol hakyky taryhy şahsdy. Ol Aleksandr Makedonskiniň ýörişine
gatnaşyp, grekleriň baky duşmany bolan parslaryň paýtagty Persepolisi otlapdy. XVIII
asyr iňlis suratkeşi Džoşu Reýnoldsda Taisiň roluny ýerine ýetirýän artist
suratlandyrylan, onuň fakel bilen Persepolisi otlaýşyny görkezýän kartinasy
bar.


Parslaryň durmuşyny we dinini öwrenen Tais Plodorodiýa hudaýynyň
ybadathanalaryndaky gizlin däp-dessurlary bilen tanyşýar. Şonda ol şular ýaly
zada duşýar. Wawilonyň beýik hudaýy Aştarete Gerodotyň şaýat bolmagyna görä,
şäheriň iň oňat aýallary-da hyzmatçylyk edipdirler. Ybadathananyň derwezeban
zenanlary bolsa çokunmaga gelen ýadaw adamlaryň ilkinji «göwün awlaýjylary»
bolmaga borçly eken. Geterleriň obrazlary rim şahyrlary katullanyň Porasiýanyň
Owidiýanyň goşgularynda hem gabat gelýär.


Wezuwiýa wulkanynyň atylmagy bilen iki şäher Pompeý we Gerkulanum ýeriň
ýüzünden gaýyp boldy. Wulkan ergininiň we külüň astynda galan bu şäherler taryh
üçin bahasyna ýetip bolmajak şaýatlary goýupdyr. Olarda Ş asyryň adaty
durmuşyna degişli zatlar saklanylyp galypdyr. Beýleki şäherlerde bolsa şeýle
gerekli -gymmatly zatlar ýitip - ýok bolup gidipdir. Şol zatlaryň arasynda
jelephanalaryň durmuşyndan çekilen suratlar - freskiler hem bar. Şol
jelephanalara lupanoriler diýilýän eken. Özem lupanorileriň sany az-küş däl
eken. Şolaryň durmuşyny görkezýän suratkeşleriň suratlary diwarlarda we
sütünlerde galypdyr. Günorta Italiýanyň koroly Fredriko I olary köşkde gizläp
goýupdyr, ýöne Papanyň permany bilen tizara ol suratlaryň daşyny daş bilen örüp
goýupdyrlar. Sebäbi olar «bedeniňe we ruhuňa howsala salýar» diýlipdir. HIH
asyrda arheologlar fresikileri täzeden tapanlarynda karol Wiktor Emmenuil II
olary diwar arasynda örtüp-gömüp goýmagy höküm edipdir. Munuňam sebäbi ýene
öňki çalymdaş - Italiýanyň şunuň ýaly gelşiksiz-uýatsyz durmuşyny hiç kim
görmeli dälmiş.


Diňe 2000-nji ýylyň aprelinde «gadymyýetiň seksual galareýasy», köp
ýyllyk dikeldiş - restawrasiýa işlerinden soňra, köpçülige hödürlenipdir. Olar
neapolitan arheologiýa muzeýinde goýlupdyr.


Gadymy Rimi ähliumumy ahlaksyzlygyň
ýykanlygyny-da aýtmak gerek. Ýurtda azgynlyk we ýoldan çykmak köpçülikleýin
häsiýete eýe boldy. Ozalky künti-kurtizian aýal we bitertip maşgaladan çykan
Feodora /500-548 ý.ý. b.e./ Wizantiýanyň imperatory Ýustinianyň aýaly bolýar
duruberýär! Feodoranyň Wizantiýa imperiýasynyň paýtagty Konstantinopola
Siriýadan göçüp gelipdir. Onuň kakasy Akakiý wagşy  haýwanlary saklanýan ýere gözegçi bolsa, ejesi öz baý-tuçjar
«aşyklarynyň» aşagyna häli-şindi «düşek» bolujydyr. Feodoranyň we Ýustinianyň
köşk taryhçysy Prokopiý öz «Anektody» atly eserinde imperator aýalynyň
durmuşyny diýseň jikme-jik hem-de ajy-gyjalatly suratlandyrypdyr. Aslynda
«Anektod» sözi grekçe «çap edilmedik» diýen duşunjäni aňladypdyr. Prokopiý ol
ýazgylaryny özi öleninden soňra ile ýetirmegi sargyt edip gidipdir. Feodoranyň
bihaýalygyny suratlandyran Prokopiý, «ol babat gelen her kişä öz juwanlygyny we
gözelligini «söýmegi» başarýardy.
Özem
teniniň hemme ýerini bagyş edýärdi. Hawa, Prokopiniň aýdyşyna görä, näme
etseňem et, niräme etseňem ediber diýip bilýän bu zenan bilen «duşuşyk
tebigatyň kanunlaryna-da laýyk gelmeýärdi». Emma özüniň gül ýaly görmegine,
aklyna, we ugur tapyjylygyna buýsanyp - daýanyp, imperator Ýustiniň ýegeniniň
söýgüsine, soňra aýalyna öwrülýär gidiberýär. munuň üstüne tötänlikden hem
bolsa şowuna düşüp, ol imperator-da bolýar.


Bibliýadaky ýoldan azaşan Mariýa Magdalina Iisus Hristin wepaly
okuwçysyna öwrülýär. Mariýanyň söýgi hysmatlaryndan peýdalanan ýewreý
erkekleri, barybir ony ýigrenipdirler. Ýöne zyna işlerine toba edenden soňra,
Mariýa ýaly Iisusa has wepaly hatda erkek adam-da tapylmandyr. Iisus üçin iň
agyr pursatlarda-da, erkekler görkan mahalynda-da Mariýa dinden-diýeninden
gaýtmandyr, hem-de ölenden soňra ol mukaddeslige öwrülipdir. Mukaddes Mariýa
Ýegipetskaýa öz tensatanlyk günälerini çöl-beýewanda köp ýyllap ýeke-ýalňyz
gezmek bilen ýuwupdyr.


 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (14:58)

Agam, dogrymy aýtsam, men-ä düshünmedim näme aýtjak bolýanyñyz-a...

Magtymguly, sözle herne bileniň, Özüňe kemlik bil, aýtman öleniň. Taraşlap şaglatgyl köňle geleniň, Senden soňkulara ýadygär bolar!
18, Iýul-2010ý (14:59)
Jogapla +1





AŽDARHANYŇ GYZLARY

Melhem jeleplerini Hytaýda aždarhanyň gyzlary diýip
atlandyrypdyrlar. Olar biziň eýýamymyzyň H asyrynda peýda bolupdyr. Olar seks
hakynda ilkinji traktatlary ýazan Sary imperatoryň ýoluny ýöredijiler hökmünde
ilkibaşda dörän topar eken. Çyn-Maçynyň imperatoryny töklükden-nesilsizlikden
bejeren şol gyzlaryň hatyrasyna imperator şeýle gyzlaryň mekdebini açmaga höküm
edipdir. Häzirki döwürde şol gyzlaryň bilimleri Hytaýda orta medisina bilimi
bilen deň diýip hasaplanylýar.
Gyzlaryň
hersine bir tertip nomeri berilýär. Olaryň boýunlarynda bolsa aždarhanyň
kellesiniň tatuirowkasy bar. Bu bellik ýalan-ýasamalykdan özboluşly  gorag hökmünde görülýär.


Emma şol bir wagtyň özünde-de
orta asyr Çyn-Maçynynda azgyn aýallar üçin diýseň ýowuz jeza, «bedew jezasy»
diýip atlandyrylýan jeza bolupdy. Bu jeza günäkäriň iç goşuny kesim-kesim
dogramakdan ybarat bolupdyr.


Ýapon mifologiýasynyň içinden
eriş-argaç bolup geçýän nämedir öýdýärsiňiz?


Elbetde - jynsy meseleler. Özem
bu meselä hormat-sylag bilen garalýar. Gadymy zamanlarda bu ýurda düşen daşary
ýurtlular bu adaly adamlaryň nähili azat seksual durmuşda ýaşandyklaryna diýseň
geň galypdyrlar. Ýaponiýada jelephanalara barýanlar örän arkaýyn we hiç zatdan
utanman-çekinmän özlerini alyp barypdyr. Bu «edaralar» edil restoranlar ýaly,
ýaponlaryň ýaşaýşynyň aýrylmaz bir bölegine öwrülip gidipdir. Garaz, HI asyra
çenli ýapon gyzlary durmuşa çykanlarynda eýýäm gyz däl hem bolsalar, muny bir
bolaýmaly zat hökmünde görlüpdir. Soň-soňlar, bu ada buddizmiň we
hristiançylygyň gelmegi bilen, ilat asketizmiň kada-kanunlary bilen tanşyp, oňa
uýup başlapdyr.


Bu ýerde Boris Akuniniň «Almaz
araba» romanyndan bir bölegi getirsek, häzirki aýdanlarymyzyň üstüni ýetirer. «...Fandorin
eginleri-çiginleri bilen titredi:


- Men oňa diňe bilesigelijilik
bilen seretdim. S-satlyk heleýler asla meni özüne çekmeýär. Men hiç hili göz
öňüne getirmänem başaramok, heý, nädip beýle bolýar, /bu ýerde titully
geňeşçiniň ýaňaklaram nar ýaly bolup gitdi/ hapa heleý bilen bolmak, onuň eýesi
kimdigi-de näbelli ahyryn.


O-how, gör siz nähili agzy
sary ekeniňiz, özem bagyşlaň üstesine akmagam - Dronin höwesli ýylgyrdy. -
Birinjiden, munuň ýaly aýal hiç kime degişli däl. Gaýtam, oňa hemmeler
elgarama, ol biziň hemmämiziň hojaýynymyz. ikinjiden, meniň gögele dostum,
söýgüden hapalanýan zenan ýok, gaýtam hasam gözelleşýär - saplanýar. Onsoňam
siziň munyňyz öňde bir basnýada ýanjalşy ýaly, «üzüm gök bolýa-da». Ýaponiýada
daşary ýurtlar üçin wagtlaýyn aýallar - musumeler bolupdyr. Olar bilen kontrakt
baglaşyp, wagtlaýyn ärler öz saýlap 
tapanlaryny jaý, iýmit, geýim-gejim, hatda hakynatutma hyzmatkär hem-de
rinşa /ikitigir araba/ bilen üpjün edipdir. Şunuň kimin musumeniň ykbaly barada
Walentin Pikul öz duýgabaý «Okini-sanyň üç ömri» diýen romanynda ýazýar.


Boris Akuniniň ýokarda agzalyp
geçilen romanynda awtor wagtlaýyn alnan ýapon zenanlaryny konkubinler diýip
atlandyrýar:


«...Wise-konsul zenanyň
gelerine garaşýan dälsiňiz-le? Sorag aýlawly-öwrülmle berleni üçin Erast
Petrowiç onuň manysyna-da birbada düşünip bilmedi.


- Ýok, ýok, men entek
öýlenomok.


Mürze, edil şu jogaba ozaldan
taýýarlanan ýaly, başyny atdy.


- Beýle bolsa, iki sany
kandidatdan birini saýlamagy teklip edip biljek, ýagny aýal ýerine iki
kandidaty. Biri - ýylda 300 iýen, 15 ýaşly, ozal äre çykmadyk, iňlis sözüniň
100-sini bilýär. Ikinji, o diýen ýaş däl, - 21 ýaşly. iki gezek äre baryp,
aýrylyşan. Ozalky ärleriniň beren rekomendasiýasy gül ýaly. Iňlisçe 1000 sözi
bilýär, özem arzan-250 iýen. Ine, olaryň suratlary.


Erost Petrowiç uzyn
kirpiklerini titredip, gözlerini gyrpyldatdy, aljyrap konsula gorady.


- Wsewold Witalewiç, men
neme...


- Ýetim size konkubin
saýlamagy hödürleýär - diýip, Dronin bilesigeliji ýaly sypatda suratlara
garady, olarda bolsa gurjak pisint saçlaryny ýörite belent ören zenanlar bardy
- kontraktly aýallar diýip sözüniň üstüni ýetirdi.


Titully geňeşçiniň
maňlaýlarynda ýygyrt görünse-de, barybir düşünen zady bolmady.


- Hemmeler şeýle edýär-ä. Bu
öýünden aýra düşen çinownikler, deňizçiler, komersantlar üçin ärän oňaýly zat
ahyryn. Bu ýere  maşgalaly gelen az
bolýar. Biziň ýuwaş okean eskadramyzyň ofiserleriniň ählisinde diýen ýaly ýapon
konkubinleri bar - bu ýerde ýa-da Nagasakide. Bir ýa iki ýyla kontrakt
baglaşýarlar, özem ýene dowam etdirmek hukugy bilen. Siz şeýdip azajyk pula
öýli-işikli bolýarsyňyz, onsoňam olar bilen aýşy-eşretde bolanyň näme degmeýär.
Men görýärin weli, siz jelephanany halaýan däl bolarly?


XX asyryň 30-njy ýyllaryndan
başlan biedeplik bilen göreşmek baradaky ýowuz-wagşy kanunlar asyryň ahyrynda
zym-zyýat boldy. Indi ýene-de seksual biznes ýapon adalarynda ýene gülläp
ösýär. Mundan birnäçe ýyl ozal Ýaponiýanyň Osako şäherinde kollež açyldy. Bu
kollež seksual kämilliginiň mekdebidir. Munda gyzlara erkekleri
kanagatlandyrmagyň professional tärleri öwredilýär. Uçurymlar striptiz - teatrlarda,
«hyzmatly» barlarda işleýärler. «Köpüň göwnüni alyp bilýän» zenanlara ýaponlar
fudzokudzo diýýärler.


Kama-sutra - bu söýgi
hakyndaky özboluşly traktatdyr. Ol biziň eýýamymyzyň III asyrynda hindi bramini
tarapyndan ýazylyp, häzir köplere mälimdir. Hawa, käbir adamlaryň bu esere
«pornografiýa boýunça pasobiýe» diýäýesleri gelip dur. Ýöne, hakykat ýüzünde
Belgiýanyň «Suar» gazetiniň belleýşi ýaly, Kama-sutra adamlaryň özara we olaryň
Hudaý bilen arasyndaky sazlaşykly gatnaşyklaryň ajaýyp maslahat berijisidir. Erotikanyň
çäklerinden çyksaň bu gatnaşyklar kitapda ruhy ölçeglere eýe bolýar. «Kama-sutradan»
şu günlerem lezzet alyp ýören köp. Mysal üçin, Pop ýyldyzy Prin öz
simfoniýasyny şu kitaba bagyşlap, aýdymçynyň we sazandanyň hut öz toýunda-da
ýerine ýetirildi.


Hindileriň dini garaýyşlaryna
görä, seks bilen meşgullanmak -sogap iş, ol Hudaýyň halaýan zady. Induizmiň
tantrik kultuna eýerýänleri aýal öz tebigaty boýunça Hudaýyň dörediji güýjüni
berjaý edýär. diýen pikire uýýarlar. Duýgy söýgüsi bolsa erkegiň we aýalyň
tenara jübütleşmeginde ýüze çykýar. Edil şunuň ýaly-da ruhy kämillik ynsany
belentlere göterip, ony absolýut hakykata, bulut-asmana ýakynlaşdyrýar. Özem
tentirizm süýji gatnaşyklaryň ajaýyp görnüşde amal edilmegine ritual ähmiýet
berýär: ynsan döreýiş aktyna näçe inçe çemeleşse, ol şonça-da Hudaýa ýakyn
durýar.


Tantrik kultuny dowam
etdirijiler, oňa uýanlar häzirki Hindistanda az däl. Olar, ozaly bilen,
köpsanly «keramatly» tantriklerdir. Tantrikler şeýle ideýany wagyz edýärler:
dünýäniň gurluş kanunlaryny diňe seks üsti bilen bellemek, Hudaýa ýakynlaşmak,
dertlerden daşlaşmak, eden günäleriňi ýuwmak we ruhuny halas etmek mümkin. Olar
kada bolşy ýaly, diýseň dilewardyr, aralarynda, gözbagçylyk ukyby barlarynyň
sany hem az däl. Olaryň elbetde, çensiz-çaksyz fiziki güýçleri bar. Özleriniň
wagyz edýän kultlaryna degişlilikde «tantrikler» ýanlaryna gelýän zenanlary
örän höwesli-hyjuwly kabul edýärler. Nesilsizlikden we beýleki her hili
dertlerden dynmaga gelýän gelinleriň her gün 5-6 syna «hyzmat» edýän
«keramatlylara» näçe erkeklik hyjuw gujurynyň gerek boljagyny özüňiz çaklap
görüň?


Hindistanda «seksual
erkanalygy» sektalarynyň dürli-dürlüsi bar. Munuň tarapdarlarynyň ynanjyna
görä, «inçe» tilsimli seks ruhuň ýeke-täk halasgäridir.


Jelepçilige garşy şu ýowuz
jezalary bermek bilen göreşen musulman ýurtlarynyň bolanlygyny hem-de häzir-de
barlygyny aýdyp geçmek hem gerek. Jelebi we jelepgärleri /jelep tapyp berip
eklenýänleri/ olar köpçüligiň göşşzüniň alnynda, has dogrusy köpçüligiň özüniň
gatnaşmagy bilen daşlap öldüripdirler.


Abraýly taryhçylaryň pikirine
görä, Gadymy we Moskwa Rusy ahlaklylygyň aýratyn arassalygy bilen öňe
saýlanmandyr, ýöne şonda-da jelepçiligi masgaraçylyk hasaplapdyrlar. Emma
barybir bu gadymy kesbi-käriň eýeleri we olara höwesgärler az däl eken. «Ýoldan
azaşan» aýallar mähelleli ýerlerde - bazarlarda, hammamlarda, naharhanalarda
geçere ýol bermändirler. Özüni «ahlaksyz alyp baran» aýallary tutup, egriji
öýlere mejbury işe ugradypdyrlar. Iwan IÜ «gerekmejek gyzjagazlara» çäre
görmegi möhüm hasaplapdyr. Patyşa Alekseý Mihaýlowiç bolsa 1642-nji ýylda
«Şäher edep-ekramlylygy hakynda görkezme» çykarypdyr.


Jelep maşgalanyň ekleýjisi
bolup bilmeýärdi. Onuň pasportyny elinden alýardylar, şäheriň diňe kesgitli bir
etrabynda ýaşamaga borçludy.


1649-njy ýylyň Sobor kanunlar
ýygyndysy azgynçylyk edenleri giň köçede ýalaňaçlygyna aýlamagy we uly - uzyn
gamçy bilen ýençmegi teklip edipdir.


Petr I döwründe jelepçilik
köpçülikleýin häsiýete-herekete eýe bolýar. Ýöne munuň özi jelepçilige garşy
göreşilmändigini aňlatmaýar. Mysal üçin, 1716-njy ýylyň harby Ustawynda başga
zatlar bilen bir wagtda «polklarda azaşan aýallara orun ýokdur» diýen setirler
hem bar.


Petr I-iň döwründe daşary ýurt
täsiriniň güýçlüligi bilen Günbatar Ýewropada gadymdan gelýän guramaçylykly
jelepçilige giň ýol açyldy diýip köp barlagçylar hasap edýärler. «Gerekmejek
aýallaryň we gyzlaryň erkin öýleri» açylyp ugrady. Ýogsa munuň garşysyna Senat
gadagançylyk çärelerini hem kabul edipdi.


1750-nji ýylda imperator
Ýelizaweta Petrowna Sank-Peterburgda jelepçiligiň köküne palta urmaga küýlendi.
Şol wagtlar Ýewropanyň dürli ýerlerinden gelen ýeňles heleýler kän gazanç
gözläp paýtagta jemlenipdi. Ýerli «kadrlar» bolsa olara uly bäsdeş-konkurent
bolupdy. Ahlagy goraýjynyň roluny ýerine ýetirmäge Wasiliý Iwanowiç Demidow
saýlanylyp alnypdy. Ýörite polisiýa komandasy işe başlady - aragezerler, künti
toparlary, jelepler hakykatdanam owlanyp başlandy.


Ýarym ýyldan soň 200 töweregi
adam tutuldy, Demidow bolsa «bu gerekmejekleriň hemmesini birbada ýok etmek
mümkin däl» diýip gynanç-gussa bilen ýazdy.


Ekaterina II döwründe
jelepleri fabriklere we «köşeşdiriji öýlere» ugradýardylar. Imperatory howsala
salan ýagdaý siflis keseliniň giňden ýaýramagydy. Siflise şol döwürde
«Franswenerik» diýilýärdi. /Aleksandr II-niň patyşalyk edýän döwrüne çenli
siflis bilen kesellän esgerleri, bejermezden ozal agta edýärdiler/.


Pawel I «köpçülik aýallarynyň» diňe sary reňkli köýnek
geýmegini talap etdi.
Ine,
şundanam «sary balet» termini döräp, ol  
jelepleriň şahadatnamasy bolupdyr. «Sary bileti» olara pasportyň ýerine
beripdirler. Jelebiň teatrda görünmäge we sudda şaýat hökmünde çykyş etmäge
hukugy bolmandyr.


Nikolaý I 1840-njy ýylda
«Wraç-polisiýa» sistemasyny döredip, ol sistema käbir düzedişler bilen tä 1917-nji
ýyla hereket edipdir.


1843-nji ýylda rus hökümeti Içeri işler
ministri graf Perowskiniň inisiatiwasy bilen bu gadymy käre gözegçilik etmegi
karar etdi. Şol wagt hem Wraç-polisiýa komiteti döredildi. Bu ýörite organ
«köpçülik aýallaryna gözegçilik etmelidi. Jelephanalaryň işgärleri juda berk
hasaba alyndy. Bu hasapda ozalky käri, milleti, gelip çykyşy, ýaşy hem-de
deflorasiýa wagty - gyzlygyny gidiren pursaty, jelepçilik bilen meşgullanyşynyň
dowamlylygy, doglan ýeri, hatda akyl ösüşi hem bellenilýärdi. 1844-nji ýylda
Içeri işler ministrligi hatda «Jelephanalarda saklanýanlar üçin düzgüni» hem
tassyk etdi. Şol wagt bordelleriň resmi sany 1148-e deň bolan bolsa,ene 763
sany gizlin loly öýleri bardy. Ilkinji günlerde Sank-Peterburgda - Russiýa
imperiýasynyň paýtagtynda 400 sany jelep bellige alyndy. Olara pasporta derek
«sary bilet» berildi. «Ýoldançykanlaryň» hemmesini jelephanalara ýerleşdirmek
karar edildi. Bular bilen bir wagtda ýeke-ýalňyz tensatarlaryň promyseli
hereket edýärdi. Muňa azat ýa-da blank jelepçiligi diýilýärdi. Dokumentleri
ýa-da blanklary ýeňles gelinler ýanlarynda saklaýardy. Sebäbi diňe şolary bilen
«ekegezerler» tenlerini satmaga hukuklydy. Ýöne bu rugsatly - resmi küntilerden
başga-da aýallaryň ägirt uly armiýasy özlerini gizlin satýardy.


Adwokat
18, Iýul-2010ý (15:03)

Ozun(iz) yazan bolsana +1

I hope life is not a joke, because I don't get it...
18, Iýul-2010ý (15:04)

Beh... O_o

Saglygyň gadyryn bilgil hasta bolmazdan burun
18, Iýul-2010ý (15:40)
Jogapla +1





S T A T I S T I K A

1852-nji ýylda
Sankt-Peterburgda 148 sany, 1872-nji ýylda bolsa -200 sany jelephana bardy. Olarda
1523 sany jelep bardy.


1864-nji ýylda 1067 sany
blankaly gyz bardy, 1883-nji ýylda bolsa - 3463.


1853-nji ýylda müň sany ýaşaýja
3-den köp jelep hasap edilýärdi. 1909-njy ýylda bolsa - 2-den az. /müň sany
moskwala 15 sany jelep  düşýärdi/.


Asyryň ahyrynda diňe
Sank-Peterburgyň özünde 89 müň seks-zähmetsöýerleri» hasaba alnypdy. 1910-njy
ýylba bolsa psihiatr W.M.Behterewiň hasaplamalaryna görä, her bir 9 aýala /uly
ýaşly/ 1 jelep bardy. Ol bu maglumaty birinji ähliumumy gurultaýda dile
getiripdi. Bu gurultaý aýallary satmaga garşy geçirilen ilkinji gurultaýdy.


1982-nji ýylda sosiolog
A.Dubrowskiý jelepçiligi iki görnüşe böldi: gözegçilikleýin we gizlin. Resmi
jelepçiligiň möçberi hakyky sanyň köp bolmadyk bölegidi. Mysal üçin, 1904-nji
ýylda Odessada 400 sany jelep bellige alnan bolsa, hakykat ýüzünde azgynçylyk
bilen gazanç edýänleriň mukdary 10 müň sanydy.


Olaryň özüni alyp barşyna
ýeňil diýilse-de zähmetleri diýseň agyrdy. Priwelegiýaly - ýeňillikli
jelephanalarda ýeňles gelin bir gije-gündizde 5-6 myhmany kabul edýän bolsa,
ortatap edaralarda bu 10-15-e deňdi. «Peslerde» bolsa 20-den 40-a çenlidi. Ýöne
ýeňil gelinleri tutuş giželäp zähmet çekdirmäge alýanlar hem bardy. Bahalar
bolsa 75 köpükden 25 manada çenlidi.


Roždestwo-da we Pashada /!/ iň
arzan jelephanalarda - «Otuzlyklarda» müşderilerden bary-ýogy 30 köpük
alynýardy. Özem her bir aýala bir sutkada 60-80 erkek düşýärdi. Şular ýaly
çenden aşa seksual ýük we alkogol olaryň ömrüni kemeldýärdi. Bary-ýogy 30
prosent aýal şeýle aýylganç ýaşaýşy 5-10 ýyllap çekip bilýärdi. Galan bölegi
bolsa keselhanalarda, gijeýataklarda, çukurlarda heläk bolýardy.


HH asyryň başlaryndan başlap
jelephanalaryň sany azalyp ugrady Eger HH asyryň başynda Orsyýetde 2000 sany
jelephana bolan bolsa, 1910-njy ýylda Peterburgda olaryň 32 sanysy galyp 322
sany «eňilgezer» gyz bardy. Moskwa guberniýasynda bolsa 1882-nji ýylda 130 sany
meshana bardy, asyryň başynda olar 73-e, çenli 1908 -1909-njy ýylda bolsa 2
sanysy galdy. /Jelepçilige gözegçilik sistemasynyň üýtgedip gurulmagy
netijesinde/.


Imperiýanyň kanunlary
erkeklere jelephanalary açmaga rugsat 
bermeýärdi. 1844-nji tassyklanan «Jelephanalary saklaýjylaryň
düzgünleriniň» I paragrafynda «Bordelleri polisiýanyň rugsady bolmazdan açmak
bolmaýar» diýlen setirler bardy. Rugsady orta ýaşly aýal /30-60 ýaşyndakylar/
alyp bilýärdi. Özem ol 16 ýaşdan kiçileri «işgär» edip alyp bilmeýärdi. Onuň
ýanynda çagalary we başga ýaşaýjylary bolmaly däldi.


RUS ÝAZYJYLARY JELEPÇILIK
BARADA


Rus ýazyjylarynyň arasynda bu
meselä ilkinji bolup garan Aleksandr Radişşewdi. Ol HÜIII asyryň ahyrynda
«Peterburgdan Moskwa çenli Syýahat» eserinde söýgi «hyjuwlaryny pul bilen
kanagatlandyrýanlary» gahar-gazap bilen ýazgardy.


Fedor Dostoýewskiniň «Jenaýat
we jeza» romanynda öz öweý enesiniň körpe çagajyklary üçin Soneçka Marmeladowa
tensatarlyk bilen meşgullanmaga mejbur bolýar. Munuň üçin ol sary bilet alýar.


«Bärde bolsa Katerina
Iwanowna, ellerini döwäýeýin diýýän ýaly silterläp, otagda gezip ýör,
ýaňaklarynda bolsa gyzyl tegmiller -bu keselde mydama şeýle bolýar: «Sen
mugthor bizde ýaşap, iýip-içip, öýüň çogundan ýylysyndanam peýdalanýarsyň» ýa
sen nämeňe iýip-içýäň, haçan-da balajyklar üç günläp nanyň gyňragyna-da zar
mahallary! Men şonda ýatyrdym... Nämedir öýdýärsiňiz - serhoş bolup serlip
ýatyrdym, bir görsem meniň Sonýam /ol ýogsa sessiz-sedasyz gyz, sesjagazam
pessaýja... açyk melesaç, ýüzjagazy bolsa soluk, horja/ dillenýär:


«Näme, onda, Katerina
Iwanowna, şeýle işlere baş goşaýmadan başga alaç ýokmuka?.. A ýogsa näme -
diýip Katerina Iwanowna ümsüm gülüp jogap berýär - nämäni aýajak? Bu hazyna
ahyryn!» Ýöne ýazgarmaweriň mähriban hökümdar, ýazgarmaň! Men muny serhoş
mahalym aýtmadym ahyryn, muny men tolgunýan - alada galýan mahalym, aç we
syrkaw çagalarymyň çyrlaýan mahaly, özem muny kemsitmejek bolup aýtdym. Sözüň
göni, takyk manysynda däl-ä... Sebäbi Katerina Iwanownanyň şunuň ýaly häsiýeti
bar, çagalary aglasa, hatda olar açlygyndan aglasa-da, edil şol mahal olary
urup-enjip başlaýar. Görsem, sagat altydan işläberende Soneçka  turup, ýalygyny daňyndy, giň paltojygyny
geýindi-de öýden çykdy gitdi, sagat dokuzdan işlände bolsa dolanyp gşeldi. Gelşine,
göni Katerina Iwanownanyň ýanyna baryp, stoluň üstünde otuz manady sessiz
goýdy. Özüniň hem ýeke söz gaçaýsyn-la agzyndan, ýa-da bärik garaýsyn-la. Ýok.
Ol diňe ullakan gök dradedama ýaglygymyzy / biziň ortalyk dradedama ýalygymyz
bar/ alyp, başyny-ýüzüni tutuş bürendi-de krowata geçip ýatyberdi, ýüzüni
diwara tutup, onuň çiginleri, hawa göwresem tutuşlygyna titräp-silkinýärdi. Menem
edil ýaňky bolşum ýaly ýatyberdim... Şonda men, ýaş ýigit, bir zady gördüm. Katerina
Iwanowna, edil Soneçkanyň edişi ýaly, dilini ýarman onuň düşejiginiň ýanyna
geldi-de tutuş agşam gyzyň ýanynda dyza çöküp otyrdy, onuň aýaklaryny öpdi,
asla turasy gelmedi, soňra bolsa olaryň ikisi-de gujaklaşyp uka gitdi.... Ikisi-de.
Hawa, a men bolsa serhoş bolup ýatyrdym».


Jelepçilik problemasyna ýene
bir rus ýazyjysy Aleksandr Kuprin öz «Çukur» atly powestinde açyp görkezdi. Powest
üçin material-maglumatlary 90-njy ýyllaryň ortasynda Kiýewden ýygnady. Şu şäher
eserdäki wakalaryň ýeri hem edilip alnypdyr. Kuprin sungatyň usul-tärleriniň
üsti bilen şu belanyň köklerini açmaga synanyşypdyr. Üstesine, şunuň bilen
göreşmegiň ýollaryny tapmak hem isläpdir. Emma bu wezipäni çözmegi
başarmanlygyny hem soňra boýun alypdyr. «Pully söýgüniň» mesgenleriniň
bolmagyny jemgyýetiň wagşy kanunlaryndan döreýär diýip Kuprin pikir döredýär.


Jelepleri Kuprin
«jemgyýetçilik temperamentiniň pidalary», «şäheriň süýji hyjuwlylyk suwlary
üçin kanalizasiýa», «maşgala namysyny goraýjylar», «islegleriňi
kanagatlandyrýan maşynlar», «Jemgyýetçilik damarlary» diýip atlandyrýar. Powestde
bulardan başga-da şeýle kesgitlemeler bar: «Hapa lezzetler üçin hapa akýan
turbalar», «jynsy esgiler», «ýolýaka hapalary».


«XIX asyryň ahyrynda, «Ýama»
köçeleriniň ikisi-de - «Uly ýama» we «Kiçi ýama tutuşlygyna iki tarapy bilen
diňe jelephanalardan doldy. Hususy öýlerden galany 5-6-dan köp däl. Olar hem
«Ýamanyň» jeleplerine gerekli zatlar, hyzmatlar bilen üpjün edýän traktirlerden
- arzan restoranlardan, piwohanalardan, ownuk-uşak satylýan dükanjyklardan
ybaratdy.


Sany 30-dan-da geçen bu
«edaralarda» durmuş obrazy, ahlaklar, adatlar birmeňzeşdi, tapawut diňe öz
salymlyk söýgä berilmeli tölegde ýa-da owadanlygyna garap saýlanýan
aýallardady, olaryň egin-eşikleriniň, otaglaryň bezegindedi.


Iň kaşaň «edara» - Treppelýa
bolup, ol «Uly Ýama»-»Uly çukur» köçesine giräýen ýeriňde, çepden birinji
jaýdy. Bu köne firma. Onuň häzirki eýesi düýbünden başga familiýany göterýär,
özem şäher dumasynyň «glasnysy», hatda şäher häkimliginiň agzasy bolup durýar. Jaý
iki gat, ak garnuwly gök boýagly, ložnorus, ýornik, ropet stilinde gurlupdyr,
basgançakda ak ýolly haly düşelipdir, giräýen ýeriňde aýynyň garantgysy goluny
uzadyp, maýasynda bolsa wizit hatyny atar ýaly agaç gap bar. Tans zalynda-da -
parket, penjirelerde malina reňkli ýüpekden edilen agyr tutular. Týul, diwaryň
boýuna bolsa altyn çaýylan oturgyçlar, gyzyl çaýylan aýnalar, halyly, diwanly
we ýumşak atlas oturgyçly iki kabinet bar, ýatylýan otagda gök we al çyralar,
konous /syk dokalan ýüpek/ odeýaladyr we arassa ýassyklar, bu ýerdäki gelinler
açyk bal köýnekli. Treppele geleniň üçin 3 manat, bir gije üçin 10 manat
tölemeli.


Üç sany iki manatlyk
«edaralar» - Sofiýa Wasilewnanyňky «Köne Kiýew» we Anna Markownanyňky birneme
garybrak. «Uly Ýama» köçesindäki galan öýler - bir manatlyk, olar has-da pukara
görünýär. «Kiçi Ýamadakylara» bolsa esgerler, owunjak ogrulardyr senetçiler,
mahlasy halkyň nadanu-pes gatlagy gelýär. Bu ýerde 50 köpük ýa-da ondan-da az
töleg tölenilýär. Hapaçylyk, pukaralyk, zaldaky pol gyşaryp ýatyr, ýüzem
soýuk-soýuk, tagtasy jaýryk-gyýyk. Penjirelere gyzyl nah mata böleginden tuty
asylypdyr, ýatylýan ýerler bolsa ýeke mala niýetlenen ýatak ýaly, aralary
ýukajyk diwar bilen kesilipdir, özü-de ol diwarjyklar jaýyň potologyna-da
ýetmeýär. Küli çykan içi bedeli düşekçeleriň üstüne eleme-deşik, tegmillerden
doly, hapa, ýygyrt-ýygyrt prostynlar hem-de deşik-deşik nah odeýallar
oklanypdyr, howa-da demikdiriji porsy, ondan alkogolly içgilerdir çilimiň, adam
tohumlyklarynyň ysy gelýär; reňkli çit matadan tikilen esgä dönen köýnekli
ýa-da matros kostýumly aýallaryň ýüzünde düýnki urgularyň yzlary, dyrnak yzlary
bar, gyryljyk myňňyldy sesli. Aýal-aýal bolýar, şonda-da ýüzlerine reňk-boýag
çalynýarlar, özem papiros-çilim gabynyň gyzyl reňkini tüýkülikläp-ölläp
alypdyrlar.


Ýylboýy her agşam garaňky
düşüp-düşmänkä bu öýleriň hersiniň öňünde asylan gyzyl çyralar ýanýar. Şu gün
hakykatdanam baýram-pasha: penjireleriň hemmesi ýagty çyralaryň yşygyny
güjeňleýär, skripkadyr roýallardan çykýan şadyýan sazlar aýnalary parran kesýän
borly. Sazlar daşarda - köçede-de eşidilýär. Öýleriň hemmesiniň işikleri hem
açyk goýlupdyr. Şonuň üçinem içerdäki zatlar görünip dur, dike ýakyn basgançak,
ýokarda dar eýwan, köpgranly reflektorly lampadan ak şöhle lowurdap görünýär,
eýwanyň diwarlaryna şweýsar peýzažlary çekilipdir.


Tä ir ertire çenli ýüzlerçe,
müňlerçe erkekler şu basgançaklar bilen ýokary göterilýärler, aşak düşýärler. Bu
ýere erkekleriň her hilisi - hemmesi gelýär: Ýarymöli-ýarym diri emeli ýol
bilen erkekligini gyjyndyrjak bolýan sümügini-sülekeýini akdyryp ýören
garrylar-da, oglanjyklar-da - kadetlerdir, gimnaziýaçylar, sakgally-sarmykly
maşgalabyşylar-da, jemgyýetiň hormatlaýan epeýden-epeý gözleri tylla äýnekli
ýaşululary-da, ýaňy öýlenen ýigitler-de, at-owazasy bilen tanalýan
professorlar-da, ogrudyr ganhorlaram, liberal aklawjylar-da, ahlagyň berk
goraýjylary -pedagoglaram, aýallaryň deňhukuklydygy barada otlukly makalalary
ýazýan ýazyjylar-da, aňtaýjydar içalylar-da, gaçgynlykda gezip ýören
katorgaçylar-da, ofiserdir studentlerem, sosial-demokratdyr anarhistlerem,
çekinjeňdir bihaýalaram, hassadyr saglaram, aýaly birinji gezek görýänlerem,
gadymy jalaýlaram, durygöz görmekli ýigitlerdir bedroýlaram, laldyr körlerem,
burny ýokdur, ham-tenleri sallam-sajak bolup duranlaram, demi porsylardyr,
goturlaram, gemoroýdan ýaňa sorty maýmyn kimin gyzyllaram bar. Özlerem ol
arkaýyn - göni gelýärler. Edil wokzala ýa-da restorana gelen ýaly, oturarlar,
çilim çekerler, içerler, şadyýandan bolarman bolýarlar. Jynsy organlaryny
güjeňleýän ýaly seksual tanslary edýärler. Käte ünsli hem uzak, käte öküz ýaly
gödek - howlukmaç özlerine «gyz» saýlanýarlar. Özem öňünden bilýärler, bu ýerde
boýun gaçyrýan aýalyň ýaklugyny. Sabyrsyzlyk bilen puly öňünden berýärler. Edil
şonuň ýaly-da jelebiň düşegine ur-tut geçýärler. Ol düşek bolsa entek öňki
müşderiniň gyzgyn-ýylysyndan sowabam ýetişen däldir. Şeýdibem, şu beýik hem-de
iň ajaýyp syrly zady - täze ömrüň döreýiş syryny bimaksat amal edýärler. Aýallar
edil göwni bir ýaly,  biparhlyk, indi
endik bolan hereketdir sözlerini maşyndyr totyguş ýaly gaýtalaýarlar. Professional
jynsy hereket we bir-meňzeş ýat tutan sözleri bilen müşderilerini
kanagatlandyryp, ýeneki müşderi - myhmany kabul etmegiň ugruna çykýarlar. Şeýdibem,
bir gije içinde üçünji, dördünji, onunjy erkegi kabul edýärler, olar bolsa uly
- umumy zalda seýrek bolmadyk ýagdaýda eýýäm öz nobatlaryna  bitakatlyk bilen garaşyp oturandyr.


Tutuş gije şeýdip geçip dur. Daň
atyp, jahan ýagtylyberende «Ýama»-»Çükür» birneme köşeşýär, ir ertir köçe
adamsyz galyp, ol giňän ýaly bolýar. Hawa, bu köçe daň atansoň çuňňür uka
gidýär, öňki alaň-açyk gapylar mäkäm ýapylýar, penjirelerden hem yşyk
jyklamaýar, äpişge gabsalary hem indi ukyny gabsaýan borly. Agşamara bolsa
aýallar turup indiki gijä taýýarlanyp ugrarlar. Ine, şeýdip günler, aýlar,
ýyllar tükeniksiz tümlüge çümüp gidýär, bu tümlügiň kebelekleri bolsa, şol
haramhanalarynda geň-taň, hakykatda göz öňüňe getirip bolmajak durmuşlary bilen
ýaşap ýörler. Jemgyýetiň başyndan aýlap zyňan - depelänleri, maşgala gargyşa
siňenleri, jemgyýetçilik temperamentiniň pidalary, şäher süýji hyjuwlylyk
suwlary üçin kanalizasiýalar, maşgala namysyny goraýjylary, ýagny 400 sany
akmak ýalta, gykylykçy, jögi, nesilsiz aýal gün-güzeran aýlaýar».


Powestiň gahrymanlarynyň biri
Ženýa: «Bihaýa gelýär-de seni bazardaky bir bölek et ýaly satyn alýar, hammal
tutan ýaly münýär üstüňe, salymlyk söýgi üçin» diýýär. Maňa bir gara, hany -
men kime öwrüldim? Bütin dünýäniň tüfdanyna-tüýkürilýän zada, hapa suw
çukuryna, köçe hajathanasyna. Platonow, oýlanyp gör, meni müň adam-a holtumyna
salandyr, ahyma-wahyma garaman üstümde mündi -düşdi oýnandyr, olaryň üstümden
doňuz ýaly hokranmalary gulagymdan hiç haçan gitmez. Men olaryň hemmesini -
düşegime girip ýetişenlerini-de, indi düşekleşjeklerini-de it-eşek ýaly
ýigrenýärin. Başarsam, olary oda ýakyp, gama sünjüp, gynap, jeza berjek... Men,
men etjegimi...


- Sen zalym hem gopbam, Jenýa
- diýip, Platonow pessaý seslendi.


- Men zalymam, gopbamam
däldim... Indi şeýle boldum. Öz ejemiň 
meni satyp goýberen mahaly, men entek onam ýaşamandym, şondan bäri men
elden-ele geçip ýören boldum. Heý, bir adam meni beri adam hasapladymy! Ýok!..
Nejis-zibil diýip, geýdaýdanam gende, ogrudanam ogry, ganhordanam deýýus!.. Hatda
jelladam... - «edaramyzda» şolar hem bolýar - şo-da maňa göwniýetmezçilik eder,
ýigrenjilik bilen garar.


Men - hiç kim, hiç zat.

Men köpçülik - köçe gyzy.

Siz şuňa düşünýäňizmi beri, bu
nähili elhenç söz? Köp-çü-li-giň-ki!


Heý bir adamyň, bir gezejik
kellesine geldimi - bu-da adamdyr diýip. Onuň-da ýüregi-göwni, kellesi-başy
bardyr diýip. O-da bir zatlar hakynda pikir edýändir, azajygam bolsa duýýandyr,
sebäbi o-da agaçdan ýasalyp, içine saman dykylan däldir-ä diýip. Her näme-de
bolsa meniň bir özüm şuny duýýaryn. Men, şularyň içinde özüniň şunuň ýaly erbet
ýagdaýdadygyny bilýän ýeke-täk gyz bolaýsam gerek. Men porsy, hapa gara çukuryň
içinde ahyryn, bular bolsa hiç zat bilenoklar! Gürläp, gezip ýören bir tokga
et-ä bular!


Jelepçilik hakynda pikir
ýöredip, Platonow powestde şeýle diýýär: «Ýöne biziň rus söz ussatlarymyz -
dünýäniň iň bir ynsaply, örän hakykatçy ussatlary bolsalar-da - näme üçindir,
häzire çenli jelepçiligiň we haremhananyň temasyndan sowlup geçdiler. Näme
üçin? Dogrudanam, muňa jogap bermek maňa kyn-çetin. Mümkin, dandawçy
bolandyklary üçindir ýa-da biparhlylyk etdilermikä, ýa-da «pornopisatel» -
hapalygy ýazýan ýazyjy diýerlerinden çekindilermikä? Ýa-da biziň dostparaz
tankytçylarymyzyň ýazyjynyň çeper eserini, onuň öz durmuşyndan alnan zat
diýerlerinden gorkdularmyka? Ýa bu hapa-haşal durmuşyň içine başlaryny sokmaga
wagtam, batyrlygam, erk-ygtyýaram tapan däl bolaýmasynlar? Eger muny şeýle edip
kitap ýazaýsalar, bütin dünýäni sarsdyrjak ägirt hem hakykaty açyjy kitap
bolardy.


... Men sizden şuny soraýaryn:
rus edebiýaty ähli elhençlikleriň arasyndan jelepçiligi gyra çykaryp «kowan»
däldir-ä? Ýekeje Soneçka Marmeladowany. Şeýle agyr käriň
astynda-da,hapa-sögünç,  gargyş sözleriň
teýinde-de, serhoş, bedroý bolsa-da Soneçka Marmeladowa barybir diri! Ors
orramsysynyň ykbaly, gör nähili betbagt, gynançly - ganly, işigaýdan gülkünç we
akmak ýol! Munda hemme zat garym-gatym bolupdyr: ors hudaýy, rus giň
göwrümliligi we bigamlygy, orsuň ýykylanynda nähili synyşy, rus
medeniýetsizligi, rus sadalygy, ors sabyr-kanagatlylygy, çydamlylygy, rus
utançsyzlygy. Garaň-a siziň düşegine sümülýäniňiz çagajyklar ahyryn, olar ýaly
on bir ýaşyndakylar gyzjagazlar ahbetin. Ykbal olary jelepçilige iteripdir,
şondan bäri hem olaryň nähilidir bir geň-taň, oýnawaç ýaly durmuşda ýaşap
ýörüşleri. Ösmän-oýlanman, durmuşdan ajy sapak alman şol neresse çaganyň
sadalygy, ynanjaňlygy, ynjyklygy bilen gezip ýörler. Edil ýarym sagatdan soň
näme işlejeklerini, olara näme diýjeklerini hem bilmän ýören çagalar ahyryn. Edil
şunuň ýaly neresse çaganyňky ýaly açyk-ýagty, şady-horram çagalygy örän garryŇ
sandan galan gyzlarda-da gördüm. Özem şu emelsiz dözümsizlik, adam horluklaryna
peýdasyz duýgudaşlyk olardan hiç haçan aýrylmaz. bu häsiýetler, megerem, olaryň
jesedi bilen göre gidäýmese, bäri-bärde mundan olara dyngy-rahatlyk ýok....


... Meni durmuşyň şu zatlary,
ýagny, neme, nähili aýtsamkam, durmuşyň hem çüw-ýalaňaç, hem elhenç hakykatlary
özüne çekýär. Düşünýänsiň-le, munda durmuşyň ähli ýapy-örtgüleri sypyrylyp
aýrylan ýaly bolýar. Ne ýalan ne-de «daşy jäjeklik», ýa-da iliň gürrüňinden -
pikirinden çekinmeklik, ne-de ata-babalaryň at-abraýyny sarpalap saklamak, iň
beteri öz ynsabyny hem äsgermezlik, bu zatlaryň hemmesi edil eliň aýasynda-da
ýaly ýa-da başgaça edip aýdylan alaň-açyk görünýär. Hawa, hiç hili
ýaldyr-ýuldur göz baglaýjy zat ýok. Ine şunuň ýaly ýalaňaç hakykat diňe mende -
jelep heleýde bar. Köçe-köpçülik lolusy, jemgyýetçiligiň sandyk-gaby, şäher
aýşy-eşret suwunyň kanalizasiýasy - bularyň hemmesi men. Kim islese gelibersin
maňa, menden gaýtawul ýok. diňe puluňy töle-de münüber meni. Bu meniň gulluk
borjum. Ýöne munuň ýaly sekuntlyk süýji keýp üçin diňe pul töläp sypaýmarsyň. Sen
munuň üçin saglygyň bilen hoşlaşyp, masgara bolmaga-da, kesel tapynmaga-da,
öz-özüňi ýigrenmäge-de kaýyl-razy bolmaga mejbur bolarsyň. Bu tölegleri bolsa
hiç bir pul bilen çekip-ölçäp bolmaz. Ine, bar bolany şu. Adam durmuşynyň munuň
ýaly aç-açan tarapyny  tapmarsyň. Munda
esasy, baş hakykat şeýle bir halyk, bedroýlyk, ýalaňaçlyk bilen ýalpyldýar
weli, onda aldamaga, öz-özüňi aklamaga kölege-buky galmaýar.


... On dört ýaşyndaka onuň
«gyzlyk galasyny» kül-peýekun etdiler, on alty ýaşynda bolsa eli
patentli-petekli petigara boldy. Onuň sary bileti bilen wenerik keseli hem
bar». Gürrüňi student Liholin alyp göterýär:


- Sen, şu şol aýallar hakynda
«dil açdyň»... Menem diňledim. Dogry, sen täze bir zat aýtmadyň. Ýöne geň-taňam
bolsa, biderek geçiren ömrümde şu meselä ilkinji gezek açyp göz bilen garadym,
oňa göz ýetirmekçi boldum. Men senden göni soraýaryn. Jelepçilik näme diýmek? Muny
bilmek bolar ahbetin. Ol näme? Uly şäherleriň süýji baş aýlamasymy ýa-da ömürbaky
gelýän taryhy bir zatmy! Onuň ahyry-soňy iru-giç gelermiş? Ýa-da diňe adamzadyň
özüniň ýitip gitmegi bilen ýok bolarmy? Kim maňa, şu sowallaryma jogap berer?


Platonow oňa gözlerini
süzübräk içgin-çuňňur garady. Ony Liholiniň haýsy meseläni esasy zat hasaplap,
baş agyrdýanlygy gyzyklandyrýardy.


- Onuň haçan ýok boljagyny hiç
hiç saňa aýtmaz. Belki, sosialistlerdir, anarhistleriň ajaýyp utopiýalary
durmuşa geçeninde, haçan-da ýer hemme kişä ortalyk-umumy bolanynda, haçanda
söýgi absalýut azat-erkin bolup, özüniň biçak-biçak arzuw-hyýalyna garaşly
bolanynda, adamzat bolsa bir uly maşgala jem bolanynda, onda meniňki diýen zat
bolmaz, hem-de ýere ýene jennet gaýdyp geleninde, adam bolsa günä işleri
etmeýän hakyky halal-arassa, hakdan bagtly bolanynda. Ine, şonda...


- A häzir näme? Häzir? -
Liholin ýaşlyk tolgunmasy bilen soraýar -eliňi owkalap, garap otyrmalymy? «O
düýede ýüküm ýok...» diýip, başa gelen gutulgysyz bela diýip çydap oturmalymy
onda? Ylalaşyp, eliňi goýberäýmelimi? Ýa-da garabela ak pata bermelimi?


- Bu bela gutulgysyz bela-ha
däl. Ýöne ýeňip bolmajak bela. Saňa barybir dälmi. Näme bolsa şol bolsun dälmi?
diýip Platonow  arkaýyn geleňsiz geň
galmak bilen sorady. - Sen anarhist ahyryn?


- Indi maňa şu bela özüm
günäkär ýaly bolup görünýär. Dymmagym, biparhlygym, gytaklaýyn hem bolsa göz
ýumup, bu bela hemaýat etmegim. Men näme etmeli, Platonow? - diýip student
gynanç-gussa sesli sorady.


- Liholin, sen hiç zat edip
bilmersiň. EÝeçilik emläk bar mahaly, gedaýlyk hem bolar. Nika bar mahaly
jelepçilik hem ýok bolup gitmez. Sen ýogsa-da bilýärmiň, kimiň jelepçilige «el
berjegini» goldajagyny? Muny atlandyrylyşy ýaly halal adamlar, mähriban
maşgalabaşylar, wepaly ärlerdir söýýän doganlarymyz goldar. Olar mydama bu
tölegli azgynçylygy kanun-kada salmaga, oňa gözel lybas geýdirmäge degerli
delil, bahana taparlar. Sebäbi eger şeýle edilmese, bu bela olaryň hem ýatag
otaglaryna. hatda çaga otaglaryna-da dyňzap-dyzap girer. Jelepçilik olar üçinem
gerek. Hawa, hatda abraýly maşgalabaşy hem birmeňzeş ýaşaýyşdan, bir aýaldan,
bir hyzmatçysyndan, bir oýnaşyndan irýär ahyryn. Onuň özi hem pynhan söýgi
hezilliklerine hyruçly-hyjuwly ahyryn. Sebäbi adamyň süňňi haýwan kimin
köpnikalylygy isleýär-ä. Edil towuk ýatagyna giren horaz ýaly, ol «mäkileriň»
bolçulygyndan peýdalanyp, olary gezekli-gezegine, çalşyp-çalşyp ulanýar» edil
Treppel ýa-da Anna Markowna ýaly. Elbetde, kellesi ýerinde bolan är ýa-da alty
sany gyzyň bagtly kakasy jelepçiligiň elhençligi hakynda bogazy ýyrtylýança
gygyrar. Ol hatda bu petigara aýallary halas etmek barada jemgyýet ýa-da ýörite
saklanylýan keramatly Magdalinanyňky ýaly, ýer-jaý hem gurar. Emma jelepçiligiň
herket etmegini oňlaram, goldaram.


- Magdalinanyyň öýleri -
diýýäňmi, diýip kikirdisi bilen Ženýa gaýtalaýar.


- Hawa, bularyň hemmesi galat
zatlar bolup, ol diňe gowy zatlary depelemekdir - diýip, Laholin onuň sözüni
kesdi».


Haremhana çekmek tehnologiýasy
hem ýönekeý hem-de ýowuz bolupdyr. Dilewar erkek hakyna tutar-da, gyzy içirer
hem zorlar. Jelepleriň esasy bölegi ýetimler, ýesirler, çöpdüýbi çagalardyr.


«Gorizontyň eden ählije
gürrüňleri durşy bilen bihaýalykdan we dilewarlyk bilen edilen çypdyrmadan
başga zat däl. Onuň söwda-satyk bilen meşgullanýandan bolmagy, Gluaryň
podtýažkasy /eginaşyr kemeri/ we geljeki gelinleri, mata-materiallary, emeli
dişleri, sokma gözleri, onuň esasy işlerini örtýän, bassyr-bussur edýän
zatlardyr. Hakykatda bolsa ol aýal tenleriniň söwdasyny edýän adam. Dogrudanam,
mundan on ýyl ozal ol şerap söwdasyny edýän näbelli bir firmanyň wekili bolup
Orsyýeti gezip çykypdy. Edil şu iş hem onuň indiki işine ýol açypdy. Hawa,
gezende kommersantlaryň, onda-da şerap firmasynyň wekiliniň dili süýji,
algyr-aldaýjy bolýar.
Ol Don boýundaky Rostowda gezip ýörkä bir ýaşajyk
tikinçini özüni söýdürmegi başardy.


Bu gyz entek polisiýanyň resmi sanawyna düşüp ýetişmänkä,
söýgä we öz bedenine üýtgeşik bir uly duýgy bilen garamaýardy. Gorizontal hem
şol wagt gögele ýetginjek bolup, söýgä suwsanlykdan we ýekilkellelikden bu
tikinçi gyzy özüniň sergezdan durmuşyna hemra - ýar edipdi. Işiň gezendelik
bolsa, her hili garaşylmadyk zatlara, başdan geçirmelere duçar bolýarsyň. Ýöne
ýarym ýyldan bu gyz ony ony eýýäm irizipdi. Oňa gyz artykmaç ýükdi, aýakbagydy.
Üstesine, gabanjaňlyk, ynanmazlyk, mydama göz astynda bolmak, gözýaşlar... ýaly
häli-şindi gaýtalanyp duran ýakymsyz durmuş bu gujur-gaýratly, hars urmany eý
görýän adam üçin çydap bolmajak ýagdaýdy. Onsoň ol öz gyzyny ýeriň astyndan
yrmagyň kül-külüne düşdi. Gyz muny birinji gezek geň görse, ikinji gezek
köşeşdi, razy boldy. Hawa, «söýgi üçin dörän aýallarda» hiç bir çäk-ortalyk
bolmaýar. Olar ýa-ha barypýatan ýalançylar, iki ýüzlüler, mekir jögiler Ýöne
olar etjegini bilýän içinden getirmeler bolup, olarda «ärlerini» oýnaşlarynyň
başyny aýlamagy başarmaga ýeterlik mekir akyllsy bar.


Ýa-da olar söýgi üçin, söýgülisi üçin özlerini oda-suwa
oklamaga taýýar, akmak, mal ýaly kellesizlerdir. Ine, bu zeýilli aýallarda hiç
bir çän-çak bolman olar, söýen adamlarynyň kemsitmelerini-de, namasyna
degilmelerini-de kaýyl. Bu biçak-biçäk söýgi. Tikinçi gyz bularyň ikinji söýgi
fanatizmi bilen kesellän bölegine degişli. «Söýgülisi» küntüçilige git
diýse-de, ýok diýip  bilmeýänlerden.
Şonuň üçin-de tizara bu tikinçini «köçä çykmaga» Gorizonta yrmak hiç bir kynçylyksyz
başartdy. Edil şol gijedenem, haçanda oýnaşy ilkinji gezek tenini satyp bäş
manat puly Gorizontyň eline tutdyranyndan, Gorizontda «öz gyzyna» şeýle bir
ýigrenç döredi weli, muny aýdar - diýer ýaly däl. Özem Gorizont diňe bir
tikinçisini däl, eýsem-de bolsa ähli soňky duşuşan aýallaryny ýigrendi. Bu
ýüzlerçe «elden geçiren» aýallaryna bolan erbet duýgy ondan hiç mahal
aýrylmady. Gorizont munuň bilenem oňmady. Ol öz bir gara ýürek dostunyň gepine
gidip, oýnaşyny jelaphana satmagyň kül-külüne düşdi. Özem indi işiň başa
bararyna ynanmaýardam. Ýöne erbediň işi aňsat amal edip bolýar ahyryn.
Jelephananyň hojaýyny /ol Harkowda ýerleşýärdi/ hödüri kabul etdi.


Bu gezek Gorizont «tikinçisine» gowy geýinmegi, saçlaryny
towlamagy - buýralamagy, pudralamagy, ýaňaklaryna al etmegi buýurdy. Şobadada
haremhana alyp gitdi. Gyz hojaýyna ýarady, edil şol günüň özünde pasportyny
polisiýada sary bilete çalyşdy. Uzaga çeken gujaklaşmalardan we gözýaşlardan
soňra, ol oýnaşyndan sypan badyna, göni hojaýynyň otagyna girdi. Tölegini - 50
manady aldy. /Ýogsa ol 200 manat sorapdy/ Ýöne ol baha üstünde aýratyn bir
dawalaşyp durmady. Esasy zat, ol indi gazanç çeşmesini, geljekki işini, özüni
tapypdy. Bu uly söwdanyň uly geljegiň - abadançylygyň diňe başlangyjydy.
Elbetde, onuň satan aýaly jelephananyň berk elinde - äleminde ömürlik galypdy.
Gorizont bolsa, ony şeýle bir aňsat ýatdan çykardy weli, ony edil bir ýyldan
ýüz keşbiniň nähilidigini-de göz öňüne getirip bilmedi. Onsoňam, bu oňa nämä
gerek... megerem, ol söýýän diýip öz-özüni aldan bolaýmasyn?


Indi ol Orsyýetiň Günortasynda esasy spekulýanta -
«tensatarlary» satýan söwdagäre çärä öwrüldi. Ol Konstantinopoldan tä Argentina
çenli aralykda öz söwdasyny ýöredýärdi. Odessanyň haremhanalarynyň gyzlaryny
Kiýewe, kiýewlilere bolsa Harkowa, harkowlylary bolsa Odessa ugradýardy. Ol
şeýdip «harytlary» ýerli-erine eltýärdi. Uly şäherlerde horlanan-braklanan
«harytlary» baýrak guberniýa we uýezd şäherlerine getirip ýerleýärdi.
Gorizontyň indi uly, ketdeden-ketde tanyşlary wise-gubernatorlary, žandarym
polkownikleri, görnükli aklawjylary, belli doktorlary, baý pomeşşikleri,
jalaý  alyp-satarlary bardy. Tümlük
dünýäsiniň ähli adamlaryny -jelephananyň hojaýynlaryny, ýekebara jelepleri,
aragezerleri duşuşdyryjy-tanyşdyryjy öýleriniň eýelerini jelepkärler, dynç
gününiň artistdir horçylaryny ol edil astronomik ýyldyzlary tanaýşy-sanaýşy
ýaly tükelläp bilýärdi. Muňa onuň biçak berk ýatkeşligi hem kömek edýärdi. Hiç
bir ýazgy depdersiz ol müňlerçe atlary, familiýalary, lakamlary, adresleri,
häsiýetnamalary kellesinde saklap bilýärdi. Üstesine, öz uly wezipeli
müşderileriniň nähili «haryt» isleýänini hem juda oňat bilýärdi. Olaryň birleri
oýuňa gelmejek azgynlyk edýän jelepleri islese, beýlekileri el degmedik gyzlar
üçin dünýäň puluny berýärdi. Üçünjilerine bolsa ýaşajykdan-ýaşajyk gyzjagazlar
gerekdi. Bulardan-başga has beteri dälilik derejesindäki müşderileri hem bardy.
Hiç bir aklyňa-oýuňa gelmejek seks bilen meşgullanmagy eý görýän
müşderilerinden has köp peýda - pul görýärdi. Munuň üçin ol iki-üç sapar
türmede-de ýatmaly bolupdy. Ýöne türmede oturmak hem onuň peýdasyna boldy. Bu
ýerde tejribe toplap, ol indi has batyr, has töwekgel gep, has öwrümli -
dogumly hereket edýärdi. Türme onuň telekeçilik ukybyny-da has ösdürdi. Onuň
bihaýa hyjuwlylygynyň üstüne ýyllaryň gelmegi bilen uly tejribe toplan, işe
akylly-başly çemeleşmek ukyby bardy. Bu döwürde ol on bäş gezek öýlenmäge
ýetişipdi, özem her nikasyndan esli emläk edinmegi ussatlarça başarypdy.
aýallarynyň puluna eýe çykyp. ol birdenkä ýitirim bolýardy.


Başarsa-ha edil tikinçi oýnaşyny oýnaşy ýaly, aýalyny-da
haremhana satyp goýberýärdi. Aldanan aýalyň hossarlarynyň ony polisiýanyň üsti
bilen agtaran halatlary-da bolupdy. Emma Şperling diýip Gorizonty gözläp ýören
mahallary ol Rozenblýum familiýasy bilen bir şäherden beýleki bir şähere entäp
ýördi.


Ol şeýde-şeýde, şeýle berk ýatkeşligine garaman, familiýasyny
aşa köp çalşanyndan ýaňa, haýsy ýylda Natanaelzan bolanyny, näçinji ýylda bolsa
Bakalýara öwrülenini-hä bir ýatdan çykaryp bulaşdyrdy weli, mundanam beteri oňa
hakyky familiýasy-da öz ýalan lakamlarynyň biri ýaly göründi biridir öýtdi.


Muňa haýran galaýmaly: Ol öz kärinde - pişesinde hiç hili
jenaýat  ýa-da ýazgarar ýaly zat bardyr
öýtmeýärdi. Ol muňa edil selýodka, hek, un, et ýa-da agaç söwdasyny edýän ýaly
garaýardy.


                    /Aleksandr Kupriniň «Çukur» powestinden/

Lew Tolstoýyň belli romanynda baý daýzalaryň terbiýeläni
Katýuşa Maslowa öz ýegenleri tarapyndan gyzlyk ganaty gyrlan, gelinlige yrlan
eken. «Onuň gideninden bäş aý soňra, gyz özüni göwrelidir diýip güman etdi. Şondan
bär-de ol hemme zatdan, hemme mahal utanyp gezdi. Onuň küýi-köçesi bu üstüni
basjak uýatlykdan dynmak boldy. Ol baý zenanlara diňe bir göwünsiz, samsyklaç
hyzmat edip oňman, özüniň nädip ýarylanyny özi-de bilmän galdy. Ol baryşnýalara
aýdan gödek sözlerini soňra özi ökünip, olardan çykyş hasaplaşygyny getirmegi
haýyş etdi.


Baryşnýalar-da ondan örän nägile bolup, işden çykaryp
goýberdiler. Bu ýerden ol stanowoýa öý hyzmatçy bolup işe girdi, ýöne bu
ýerde-de ol bary-ýogy üç aý işledi. Sebäbi elli ýaşly hojaýyny - stenowoý oňa
süýkenip ugrady. Bir gezek hojaýyn has ykjam ýapyşyp ugranda, ol gaharyna
samsyk, garry melgun diýip goýberdi. Üstesine, ony döşünden şeýle bir itdi
weli, ol ýykylyp - agdarylyp gitdi. Ony gödekligi üçin kowup goýberdiler. Indi
işe girjek bolmak biderekdi - tizara dogurmaly boljakdy. Onsoň ol göbek enelik
edýän, wino satýan dul aýalyň obadaky öýünde boluberdi. Çaga ýeňillik bilen
dogdy. Ýöne ozal ýokanç keselli aýala çaga dogurdan göbek ene Katýuşa-da dogluş
derdini ýokduryp goýberdi. Çagany bolsa terbiýe öýüne ugratsalar, oglanjyk ol
ýere geleninden ýogalypdyr.


Katýuşanyň barja puly bir ýüz ýigrimi ýedi manatdy: Ýigrimi
ýedi -galanjasy, ýüz manady bolsa onuň «başyny aýlanynyň» berenidi. Ol pul
saklamany - tygşytlamany oňarmaýardy, özi üçin hem puly sowup-sowrup ýördi,
üstesine - kim pul sorasa berip goýberýärdi. Şeýdibem, onuň göbek enäniň öýüni
terk eden mahaly bary-ýogy alty manat puly galypdy. Indi ýaşamaga-da,
işlemäge-de ýer gerekdi. Şeýle ýer tokaýçydan tapyldy. Tokaýçy maşgalaly
adamdy. Ýöne edil stenowoý garrynyň edişi ýaly, ol ilkinji günden başlap,
süýkenip ugrady. Katýuşa bolsa tokaýçyny itden beter ýigrenýärdi, onsoň,
her-hili edip ondan sypjak bolýardy. Emma tokaýçy ondan mekir hem  tejribeli - köpigören geldi. Iň esasy zat,
onuň hojaýyn bolmagydy, islän pursady Katýuşany kowup goýberjekdi. Ine,
şeýdibem ol Katýuşany eýelemegi - «eýerlemegi» başardy. Muny aýalam bilip, bir
gezek olary Katýuşanyň otagynda ikiçäk tutdy. Özem ärini däl-de Katýuşany
ýenjip ugrady. Katýuşa-da oňa el gaýtaryp, uly uruş başlandy. Munuň netijesinde
Katýuşanyň hakyny-heşdegini bermän, öýden kowup goýberdiler. Onsoň sergezdan
Katýuşa şäherde daýzasynyň öýünde goş ýazdyrdy. Daýzasynyň adamsy pereplýotçik
bolup işläp, şol döwür gowy ýaşapdy, indi bolsa ähli müşderilerini ýitirip,
pýançylyk edýärdi. Näme eline gelse, muny araga-çakyra berip goýberýärdi.


Daýzasy bolsa kir ýuwulýan kiçijik edara saklap,
gün-güzeranyny aýlaýardy. Mundan çagalaryna çörek puly, ärine arak puly
gazanýardy. Daýzasy Maslowa kir ýuwujy bolup işlemegi teklip etdi. Emma Maslowa
öňki işläp ýören kir ýuwujy aýallaryň agyr durmuşyny görüp, bu teklibi yza
çekdirip, daşyndan iş gözledi. Ahyry hyzmatkärlik eder ýaly kantora tapyndy. Ol
iki sany gimnazist ogly bilen ýaşaýan baý zenandy. Bir hepde işläp-işlemänkä
ýene öňki taryh: uly ogly, gimnaziýanyň altynjy klasyndaka okuwyny taşlap,
Maslowa gün bermän ugrady. Elbetde, sürtendi Katýuşany jyns organyna şam edesi
geldi. Oglanyň ejesi muny Maslowadan görüp, ony «uçuryp» goýberdi. Indi bolsa täze
iş ýerini tapyp bilmeýän mahaly, ol tötänden posalak ak gollary brasletli,
gymmatbaha daşdan ýasalan ýüzükli bir barly-barjamly zenana duşdy. Bu baý aýal
Maslowanyň düşen ýagdaýyny bilip, oňa öz öý adresini berdi, öýe çagyrdy.
Maslowa onuň ýanyna haý diýmän bardy. Baý zenan ony güler ýüz bilen garşylady,
pirožnydyr süýji şerabam hödür etdi. Şol arada öz hyzmatkär zenanyny nirädir
bir ýerlere ugratdy. Şonda eline hat-da tutdurdy. Agşam otaga uzyn,
saçlary-sakgaly çalaran daýaw adam girdi. Garry gelşine Maslowanyň ýanyna geçip
oturdy. Ol gözlerini güldirip, ýylgyryp, gyzy hem synlap, hem degişip başlady.
Hojaýyn aýal ony beýleki otaga çagyrdy. Maslowa şonda olaryň gürrüňlerini şeýle
eşitdi: «Täze-terje, obadan gelen». Soňra hojaýyn aýal Maslowany ýanyna çagyryp,
bu erkek adam ýazyjy, puly weşeň-weşeň, eger göwnüne ýarasaň, senden hiç zady
gysganmaz diýdi. Şeýle-de boldy, gyz ýazyja ýarady. Oňa 25 manady berip,
tiz-tizden görşüp durjakdygyny wada berdi. Bu pul daýzasynda ýaşan mahaly jaý  kireýine, täze köýnek, şlýapa we lentalar
almaga harçlanyldy. Birnäçe günden soň ýazyjy onuň yzyndan adam ugradyp, alyp
gelmegi haýyş etdi. Ol gitdi. Ýazyjy oňa ýene 25 manat berdi hem-de özbaşyna
bir kwartira göçmegi teklip etdi.


Ýazyjynyň kireýne alan kwartirasynda ýaşan mahaly, Maslowa
şol howluda ýaşap ýören bir şady-horram prikazçigi söýdi. Ol muny ýazyja özi
aýtdy, hem-de başga bir özbaşdak kiçijik otaga göçdi. Prikazçik bolsa oňa
öýlenmäni wada berip, oňa hiç zat aýtman -diýmän taşlap, Nižniý şäherine gitdi.
Maslowa şeýlelikde ýene ýeke galyberdi. Ol kwartirada bir özi ýaşamagada
kaýyldy, ýöne rugsat berilmedi. Oňa diňe «sary bilet» alan halatynda hem-de
özüne seretdirmäge boýun bolanynda, bu ýerde ýaşamaga ejaza beriljegi aýdyldy.
Ol şonda ýene daýzasynyň ýanyna gitdi. Daýzasy onuň modaly köýnegini,
egnataryny, şlýapasyny görüp, hormat bilen garşy aldy, indi kir ýuwujylyga-da
işe gelmegi teklip edip biljek däldi. Daýzasy indi Maslowany durmuş derejesiniň
ýokarky gatlagyna degişli diýip pikir etdi. Bu Maslowa üçin problema däldi. Ol
indi ýuwýan zenanlaryň günlerine nebsagyryjylyk bilen garaýardy. Ýüzlerinde
gan-pet galmadyk, horlukdan ýaňa elleriniň damar-süňki çykyp duran aýallaryň
birnäçesi eýýäm inçekesele, hassalyga duçar bolupdy. 35 graduslyk çygly howada,
sabyn bugunyň astynda penjireleriniň aýnalary gyşyna-tomsuna döwük jaýlarda
ýuwup we ütükläp işlemäge mejbur edýän bu türmä nähili işe durmak hakynda pikir
edenligiňe-de diýseň gorkdy.


Edil şu wagtlar - Maslowa üçin has agyr döwür. Oňa hossar
çykan hiç bir adam tapylmadyk wagty - Maslowany aňtawçy haremhanalara gyz tapyp
berýän aragezer aýal gözläp ýördi.


Maslowa bireýýämden bäri çilip çekýärdi. Ýöne soňky wagtlar
bolsa -prikazçik bilen gatnaşyk edýän we onuň taşlap gideninden soňra - ol
gitdigiçe köp içmäni çykardy. Ol şeraby süýji bolany üçin içmän, eýsem çakyr
onuň agyr aladalaryny ýatdan çykarmaga kömek edýärdi. Üstesine, wino ony özüne
ynamly, erkin alyp barmaga-da oňat täsirini ýetirýärdi. Şerasyz mahaly bolsa
özüni mydama ezilen - ýekirilen halda, uýatly ýaly duýýardy.


 Araçy aýal
daýzasyna-da arak hödür edip hem-de Maslowany oňatja içirip, oňa şäherdäki iň
gowy «edara» girmegi teklip etdi. «Edaranyň» artykmaç taraplaryny, bähbitlerini
birin-birin mazamlap çykdy. Maslowa indi ikiden birini saýlamalydy: ýa-ha häli-şindi
kemsidilip erkekleriň sürtenip ýören gününe çydap, olar bilen ogrynlykda,
aýallaryna bildirmän «söýüşmeligi» ýa-da gün-güzerany oňat, arkaýyn - açyk,
hakyky «söýgi» bilen meşgullanmalydy. Bularyň ikinjisini saýlasaň, hak-heşdek
hem has kändi. Onsoňam, ol ikinji ýola düşüp aýal ahmyryndan çykjakdy. Özüni
aldan prikazçige, gyzlygyny bagyşlan Gorizontyna garaz, ähli ýamanlyk eden
adamlara göz etjekdi, olardan ar aljakdy.


Bu ýollaryň soňkusyny gutarnykly saýlamagyna ýene bir sebäp,
araçy aýalyň oňa islendik köýnegi zakaz etmäge - buýurmaga mümkinçiliginiň
eýýäm barlygy boldy. Maslowa bu eşikleri eýýäm geýen ýaly boldy. Şeýle
hezillikli göz öňüne getirmelerden ýaňa, ol pasportyny nädip berenini-de bilmän
galdy. Edil şol agşamyň özünde aragezer ony paýtuna mündürip, Kataýewanyň belli
öýüne getirdi.


Ine, şnýdibem Maslowa üçin täze aýaşaýyş-durmuş başlandy.
Munda Hudaýyň we ynsanyň wagyz-nesihat edýän zatlarynyň garşysyna yzygiderli
jenaýat edilýärdi. Özem bu jenaýatlar hökümetiň diňe bir rugsady bilen däl-de,
hökümetiň arka durmagynda edilýärdi. Ine, raýatlarynyň abadançylygynyň
aladasyny edýän hökümetiň bu «aladasy» bilen bu ýola çykan ýüzlerçe, ýüz
müňlerçe aýalyň hersiniň onusyndan dokuzy ejirli-kösençli kesellere, ir
garramaga, dargamaga we ölüme duçar bolýardy.


Irbilen we gündizine - agşamky azgynçylykdan soňky agyr uky.
Öýlän sagat üçde-dörtde hapa düşekden zoraýakdan turjak bolmak. Gijeki biçak
köp içmeden özüňe gelmek üçin selter suwuny, kofeni içmek, otaglar içre
ýaltalyk bilen penýuarly ýagny koftaly, halatly gezmeläp birek-birek bilen
ýaltalyk bilen söz oklamak, soňra ýuwunmak, «ýaglamak», saçlardyr teniňe
dürli-dürli «ys» bermek, köýnekleriňi deňäp görmek, munuň üçin hojaýyn bilen
jedelleşmek, aýnaň öňünde durup öz-özüňe garamak, göz-ýüzüňi boýaglamak,
süýjüdir ýagly iýmitler; coňra açyk ýagty ýüpekden tikilen teniňi
açýan-ýalaňaçlaýan  köýnegi geýmek;
onsoň bezelen ýap-ýagty çyraly zala çykmak, myhmanlaryň gelmegi, saz, tanslar,
konfetler, şerap, çilim çekişlik we «başaýlandyryjy» söýgi. «Söýüşýänleriň»
arasynda ýaşlary, orta ýaşlary, ýarymçagalary, «küli çykan garry-eprutlary»,
sallahlary», maşgalalylary, söwdegärleri, «prikazçikleri, ermenileri,
ýewreýleri, tatarlary, baýlary, garyplary, saglary, hassalary, serhoşlary,
sersaglary, öküz-gödekleri, gyzdanam näzikleri, harbylardyr «graždanskileri»,
studentleri hem-de gimnazistleri - mahlasy ähli gatlaklaryň, her hili
häsiýetdäki, ýaşdaky adamlaryň wekilleri bar. Diňe daňdan azgynlyk azabyndan
azatlyga çykarsyň, soňra düşgörmez uky. Ine her gün, her hepde şol bir zatlar.
Hepdäniň ahyrynda bolsa döwlet edarasyna -uçastoga barmaly. Uçastokdaky döwlet
gullugynyň adamlary - erkek çinownikdir doktorlar käte çynlakaýdan berk,
käte-de oýun edýäniň ýeňlesligi bilen tebigatyň beren uýatlyk çäk serhedini kül
edip aýallaryň «buky» ýerlerini barlaýarlar. Ýogsa, diňe bir ynsan däl, eýsem
haýwanam şol barlanýan ýerlerini bukup, uýalyp gezýärler. Soňra olara patent
berýärler. Bu patent çuňňur oýlanyp bilýäne, jenaýat etmäge döwletiň berýän
rugsady ýaly bolup görünýär. Hawa, jenaýat hem beýleki zatlar ýaly, hil-hil
bolýar. Diňe bir döwletiň kanunlaryny bozýan jenaýat däl-de eýsem Hudaýyň, öz
aýalyň, maşgalanyň öňünde edýän jenaýatyň...


Onsoň, edil öňki ýaly iş - söýüşmek hepdesi. Özem her gün
tomusmy-gyşmy, parhy ýok, baýram günümi ýa-da iş güni... Maslowa şeýle durmuş
düzgün bilen ýedi ýyl ýaşady. Şu wagt içinde ol iki haremhanany çalyşdy, bir
gezek bolsa hassahanada ýatdy.


Maslowanyň özi muny masgaraçylyk diýip düşünmeýärdi. «Ol agyr
türme kibi güzaply durmuşa kaýyl-laýyk loludy. Muňa garamazdan, ol özi barada
şeýle düşünjäni döredipdi, şu düşünjä görä, ol özüni diňe bir makullap däl,
eýsem adamlaryň öňünde öz ýagdaýyna guwanyp-buýsanyp bilýärdi.


Bu düşünje - garaýşa görä, ähli erkekler üçin esasy, baş
eşret imrindiriji zenanlar bilen jynsy gatnaşykda bolmakdady. Garry bolsun, ýaş
bolsun, gimnazistmi, generalmy, sowatlymy, sowatsyzmy - parhy ýok. Erkekleriň
ählijesi başga işler bilen meşgullanan 
bolsalar-da, kellelerinde bir pikir, bir hyýal - ajaýyp aýallar bilen
aýşy-eşretde bolmak. Özüne çekiji aýal erkegi kanagatlandyrybam bilýär,
kanagatlandyrmanam, ýöne, olaryň barysy şol aýalyň göwnüni görüp hemme zada
kaýyl. Diýmek, gözel gelin, gyjyndyryjy gyz hemmä gerek, hemmä möhüm adam.
Maslowanyň bütin geçmişi we şu güni, şeýle garaýyşyň adalatlydygyny -
dogrudygyny subut edýär ahyryn.


Tutuş on ýyllap nirde bolsa bolsun, Nehlýudowdan, garry
çinownikden başlap, tä ätiýaçly nadziratellere - türme gözegçilerine çenli ähli
erkekler özüni küýseýänini gördi, ol özüni küýsemeýän erkegi bolsa görmedem,
bilmedem. Diýmek, dünýäniň özi adamlaryň azgynlyklarynyň ýygyndysy -
mesgenidir. Özem bu mesgeni her bir tarapdan goraýarlar weli, münüň üçin
adamlar hiç bir zatdan gaýtmaýarlar. Aldaw, zor salmak satyn almak, mekirlik...
ine, şu mesgeni eýelemek üçin ulanylýan serişdedir harajatlaryň bir bölejigi.


Hawa, Maslowa dünýä şeýle düşünýärdi, şunuň ýaly garaýyş
bilen onuň özüne, «işine» baha berseň, ol gözel dünýäniň esgisi däl-de, iň
gerekli-wajyp adamydy. Erbet edähet ýa-da harsal hyzmat üçin gyzlara jeza
berilýärdi. Munuň üçin olary süpürgiler bilen urýardylar. Bu «harydyň daş
görnüşini» zaýalamazlyk, üçin şeýle edilýärdi. Ýa-da ýerzemine salyp, diňe,
suw-çörege «daňyp» goýýardylar.


Haremhananyň eýelerini bolsa gyzlaryň gigiýenasyna seretmegi
borçly edýärdiler. Hem-de olaryň akly - gyzyl boýaglary, güýçli ysly suwlary
çalgylary mümkingadar az ulanmagyna» gözegçilik etmelidirler. «Söýgi öýleriniň»
birnäçesinde serhoş müşderä hyzmat etmezlik hukugy bardy. Odessanyň
haremhanalarynyň Ustawynyň birinji maddasynda şeýle setirler bar: «Müşderiniň
astynda horlanmak - basga düşmek gerek däl»


Moskwada 1889-njy ýylyň ýanwar aýynyň 17-sinde «eňles gezýän»
aýallaryň barlygy üçin sanitar býurosy döredildi. Munda jelep gözegçilikden
geçirilenden soňra, sanitar kartasy berlip, ol saglygyň güwänamasydy. Soňra
karta surat ýelmemek hem hökmany 
edildi. Nižegorod ýarmarkasyna haremhanalaryň ähli işgärleri bilelikde
gelýärdiler. Onlarça şäherlerden gelýän haremhana hojaýynlary bu gyz bazarynda
«islege görä hödür bolýar» diýlenine eýerýärdiler. Belli Kiýew lawrasyny şäher
giňden belledi. /Prawoslaw erkekleriniň iri monastyry/.


«Russiýanyň ähli künjeklerinden, Sibirden, Buzly ummanyň
kenarlaryndan, çet günortadan, Gara we Kaspi deňizleriniň kenarlaryndan
sansyz-sajaksyz hudaýhon ol ýere ýygnandy. olar munda keramatly ýerlere,
öwlüýälere zyýarat etdiler. Monastyra kyrk müň adamy ýerleşdirip, galan ýere
ýetmedikler lawranyň giň howludyr köçelerinde edil dargap ýatan odun agaçlary
ýaly bolup başly-barat serilip ýatdylar. Bu bir ertekilerdäki deýin tomus
boldy. Şäheriň ilaty tas üç esse artypdy. «Mysapyrlaryň» arasynda her hili
kärdäkisi bardy. Kerpiç-daş örüjilerdir agaç ussalary, malýar boýagçylar,
inženerdir tehnikler, daşary ýurtlular, daýhanlar, söwda araçylary, garadan
gaýtmaz dellallar, derýa deňizçileri, keýpihon iş ýakmazlar, syýahatçylar,
egri-kezzaplar bolup, olar şäheri püre-pür doldurdylar, hiç bir myhmanhanada,
hatda hapa-gümürtik myhmanhanalarda-da, ýekeje orunlyk ýer hem ýokdy.
Kwartiralar üçin hem çakdanaşa köp pul tölemelidi. Biržalardaky söwdalar bu
çaka çenli görülen zat däldi. Pullar millionlap bir elden beýleki ele, ondan
üçinji ele geçýärdi. Bir salymda dünýäniň puly ýygnalyp, edil şol bir wagtda
bolsa öňki firmalaryň köpüsi dargap gidýärdi. Şeýdip, düýnki baýlar bu gün
garyp-gedaýa öwrülip gidýärdi. Iň bir garamaýak adamlar bolan işçiler tylla
pullar kölüne çümdi. Port ýükçileri, her hili hammallar, kerpiç çekijiler, ýer
gazyjylar her sutka üçin örän köp hak alyp olar ozal şeýle işlän mahallaryny
ýadyna salyp bilmeýärdi. Şeýle uly gazanç-hak diňe şu tomusda boldy. Öň işsiz
gezip ýören aýakýalaň ýoksul hem gämiden garpyz düşüreni üçin sutkada azyndan
4-5 manat gazanýardy. Ine, onsoň şeýle şowhunly «şaýkanyň» bu pullardan ýaňa
serhoş bolup, meslik-azgynlyk etjegi köre mälim ahyryn. Bu ak akasiýaly ajaýyp
şäheriň hoşroý ysyndan serhoş bolan erkekler edil wagşy haýwanlar ýaly hyruç
bilen «Aýa-ýal, aýa-ýal tapyň!» diýip uwlaýardy.


Şäherde edil bir aýyň içinde onlarça keýpi-sapa mesgenleri
peýda boldy. Biri-birinden kaşaň Tiwoli, «Şato-de-Fler». Olimpiý,  Alnazarow we şuňa meňzeş horly-operaly
şüweleňhanalar, köp-köp restoranlardyr şeraphanalar, ululy-kiçili portýaka
garbanyşhanalary gije-gündiz dynman işledi. Her bir ýol çatyrygynda bolsa
dükanjyklar açylyp, olarda kwas satýandan bolýan kemçinler özlerini hem duranja
ýerlerinde «erleýärdiler». Köp-köp ene-atalar üçin şol tomus uýat-utanç
keseller bilen kesellän ogullary sebäpli agyr ýatlamalar tomsy bolupdy. Şäheriň
üstüne dökülen bu myhmanlar üçin hödür-hyzmat zerurdy. Ine, şu işi bolsa golaý
obalardan gelen daýhan gyzlary öz üstüne aldy. Elbetde, şu ýagdaýda
keýpe-kemçinlere islegiň has artjagy belli. Onsoň bu islegi berjaý etmek üçin
«tulalar» Warşawadan, Lodziden, Moskwadan, hat-da Peterburgdyr daşary ýurtlardanam
gelýärdi. Olaryň sany-sajagy ýokdy. Daşary ýurtly tulalar, rus
önümleri-lolular, garamaýak jeleplerden başlap, tä kaşaň-gymmat fransuz
gyzlarydyr, wenaly zenanlar gazanç baryny edýärdi. Hawa, aňsat gazanylan ýüz
millionlarça puluň azdyryjylyk hökmürowanlygynyň güýçli boljagy öz-özünden
belli ahyryn. Bu altynly derýa, tyllaly şaglawuk tutuş şäheri gark etdi. Ol
şäheriň başyny aýlap, şäherlileri başagaýlyga, başbozarlyga şam etdi. Ogrulyk
we adam öldürmek şeýle bir köpeldi weli, hatda sany köpeldilen polisiýa-da
aljyrap, elini göterdi. Ýöne soňabaka ol para-peşgeşden özüni tutan garny doýan
gömülgen ýylan ýaly ýalta, ukuly, äwmezek hala geçdi. Adamlary hiç bir sebäpsiz
öldürýärdiler. Gündiziň-güni çolarak köçelerde ýanyňa gelip, «Sen kim?» diýip
soranlarynda jogap berip-bermänkäň pyçaklap garnyňy ýaryp gidýärdiler. Şeýle
huliganlary şäherde «soraman sokujylar» diýip atlandyrýardylar. Olaryň öz
arasynda tutýan lakamlary hem bardy. Muňa bolsa şäheriň hronikasy
buýsanýan-guwanýan ýaly, olary höwes bilen gazet-žurnallarda ýazýardylar:
Poleşşuklar, iki doganlar /Mitka i Dundas/, Wolodka Grek, Fedor Miller, kapitan
Dmitriýew, Siwoho, Dobrowolskiý, Şpaçek we başga-da köp-köpler.


Gündizem, gije-de bu başagaý şäheriň esasy köçelerinde
üýşmek-üýşmek mähelle durup, ýöräp edil bir ýeri ot alan ýaly uwlaýardy.
Mahlasy, Ýamkada şol wagt nämeler bolýanyny ýazyp suratlandyrmak mümkin däldi
diýseň boljakdy. Hojaýynlaryň öz «söýgi hyzmatyndaky» işgärlerini iki esseden
hem köpeldenligiňe, bahalaryny bolsa üç esse göterenligine garamazdan,
haremhanalar bu betbagt, aňkasy aşan gyzlary serhoş, bibaş köpçülige söýgi  hözürini eçilip ýetişmeýärdi. Puly edil
saman ýaly sowurýan bu erkek sürüsiniň öňünde durar ýaly däldi. Haremhanalar
esrek erkeklerden ýaňa bazara-jygyllyga dönüpdi. «Hyzmat» eýläp ýatan bir gyza,
zalda eýýäm 7-8, käte bolsa 10 erkek elenip-elenip durdy. Bu bir akly azaşan,
serhoş, guduzlan zamanady!».


Aleksandr Kupriniň «Çukur» powestinden

Gözegçilikdir reglamentasiýadan /düzgünleşdirmeden/ başga
ýene bir edara - jelepleri sosial aklaýyş instituty hem bardy.


30-njy ýyllaryň başynda Sank-Peterburgyň Kalomno raýonynda
«Magdalina gaçybatalgasy» döredilip, ol on ýyl içinde 400-denem köp aýala
ýer-jaý boldy. 40-njy ýyllardan başlap ony ekläp-saklamaga imperator Nikolaý
I-niň gyzy Mariýa Nikolowna pul berip ugrady. 1844-nji ýylda «Magdalina
gaçybatalgasyndan» «Işigaýdan aýallar üçin haýyr-şepagat öýi» bölünip aýryldy.
1871-nji ýylda bu öý 75, 1881-nji ýylda bolsa eýýäm 102 aýala eýe çykyp,
töründen orun berdi. Öe şazada Oldenburskiý hossarlyk etdi. Emma bu
haýyr-şepagat öýi jelepleriň arasynda meşhur däldi. Bu ýerde terbiýeçilik
tärleri diňe dini-ahlak gürrüňlerini geçirmek hem-de gara-agyr işlere geçmek
bilen çäklenýärdi. Şu sebäpden onuň terbiýesinde bolanlaryň 70 prosenti ýene
öňki durmuşyna gaýdyp gelýärdi. Bu ýere jelepleriň öz islegi bilen gelenleriniň
möçberi bary-ýogy 3 prosentdi.


«Gyzjagazlar» kesellän halatlarynda, bir ýere göçüp
gidenlerinde, äre çykanlarynda, hossarlyk edýäniň talaby boýunça, garrydyr
maýyplar öýüne, haýyr-şepagat öýlerine düşenlerinde boşadylýardy. Jelepleri
aklaýan, bu keselden saplaýan Orsetiň aýallary goramak jemgyýeti, ýaş gyzlar
hakynda alada-hossarlyk edýän, aýallaryň özara kömegi ýaly dürli-dürli
jemgyýetler hem bardy.


1908-njy ýylda jelepçilige garşy wraç-polisiýa gözegçiliginiň
işini düzgün-tertibe salýan ýörite komissiýa döredildi. Bu komissiýa
haremhanalary gadagan etdi. Ýöne şuňa meňzeş başga bir edaralary açmaga rugsat
berdi. Bulara «duşuşyk kwartiralary» duşuşyk öýleri, nomerli hammamlar
girýärdi.


 1910-njy ýylda
Wraç-polisiýa komiteti kanuny däl kesp-kär edendikleri üçin 2600 sany aýaly
jogapkärçilige çekdi.


Has howply zat çagalar jelepçiligidi, bu hiç ýerde hasaba
alynmaýardy. 14-15 ýaşly gyzlar gizlinlik bilen «söýgi keşgini» çekýän
aýallaryň arasynda 15 prosente ýakyndy.


1917-nji ýylda haremhanalar ýapyk edaralar hökmünde
tutuşlaýyn ýitip gitdi.


1917-nji ýylyň martynda Wraç-polisiýa komiteti öz işini bes
etdi. Seksual kommersiýasy söwdasyna gözegçilik hem ýatyryldy. Bu iş jemgyýetde
zähmet çekmegiň aýratyn görnüşi diýlip ykrar edilipdi.


Oktýabr agdarylyşygyndan soňra, graždançylyk urşy ýyllarynda
açlykdan ýaňa seksual aktiwlilik ep-esli peseldi. Emma edil şol wagtyň
özünde-de az zat üçin öz tenini satýan aýallaryň sany köpeldi. Bu bagtygara
garyp aýallaryň «awy»-kireýi diňe durmuş üçin zerur zatlardy, ýagny azyk
kartoçkasy, ýaşaýyş jaýyna order, wagonda ýer almak, aç çagalaryny bir gezek
doýurmak üçin azyk önümleri. «Ü

Adwokat
18, Iýul-2010ý (15:45)
Jogapla +1





                 AZAŞAN /PUTANA/

Sensiň
stoluň lybasy,


                  Azaşan

Sensiň
piwo bilen içilýän balyk.


Puluň
tölän saňa hemme zat eder


Ine,
tümlük kebelegiň alyp barýalar


«Rossiýa»,
«Kosmos» hem «Kontinentala»


                           Azaşan

Seniň
söýýän «aw ýerleriň» şulardyr,


Şampan,
ikra hem-de çilimiň ysy


Јhli
zady tapar täze müşderiň


Tümlük
kebelegi kim günäkär-kä


Azaşan-a,
azaşan-a azaşan,


Otelleriň
yşgy yşka çagyrýar... 


Bu
zatlaryň täsiri bilen bolsa gerek. 90-njy ýyllarda Russiýanyň mekdep okuwçylary
«azaşan» bolmagy arzuw edýändiklerini öz düzmelerinde ýazypdylar.


Sowetsoňy
/postsowet/ döwrüniň tanymal ýazyjysy Eduard Topol öz soňky romanlarynda
gahryman hökmünde jelepleri alypdy: « - Ol näme üçin gahryman bolmaly däl? Olar
soňky ýyllarda güýçli-kuwwatly jemgyýetçilik klasa /synpa/ öwrüldiler ahbetin.
Men Moskwada «propiskasyz» ýaşadym, hat-da wokzallarda gijämi geçiripdim.
Olaryň hersinde sekiz sany tensatar bardy. «Metropolda» ýene onusy bardy. Ondan
kän däl. Prowinsiýada kimdir biri bary-ýogy ýekeje gezek myhmanhana jan edýän
bolsa, bu ýerde tillerden ýaňa telefony öçürmäge mejbursyň. Emma onda-da
sypaýmarsyň, gapyňy kakyp durandyrlar».


GDA-nyň
giňişliklerinde jelepçilik ozal görlüp - eşidilmedik derejede ösdi. Russiýanyň
Ukrainanyň, Moldawiýanyň we galan ýurtlaryň gyzlary dünýäniň paneldir
bordellerini püre-pür doldurdylar. «Nataşa» ady bolsa indi jelepçilik bilen
manydaş söz düşünjesine öwrülip gitdi.


1999-njy
ýylda Olga Drozdowa «Bagtyýarlygyň gyzlary» atly wenger erotki filminde sürata
düşdi. Filme Marta Messaroş režissýorlyk edip Drozdowa betbagt lolynyň rolunda
oýnady. 2000-nji ýylda «Söýginiň meňzi» atly Moskwa kinofestiwalynda bu filmi
«ýigrenji pornuha» atlandyryp oňa «festiwalyň iň erbet kartinasy» diýip baha
berdiler. Polşanyň Gdyn şäherinde bolsa Olga bu roly üçin ýörite baýrak
berildi. Bu filmiň açyk - uýatly sahnalaryny Olganyň dublýory ýerine ýetirdi.


Ýumuş.
Şu sowallara jogap beriň.


-
Siziň pikiriňizçe, jelepçilik kärmi ýa-da adamyň isleg-häsiýetimi?


-
Meýletin jelepçiligi bar, mejbury «gulçulyk» jelepçiligi-de. Bulary aýyl-saýyl
etmelimi?


-
Siz amerikan filosofy Tukiýamynyň aýdan bir pikiri bilen, ýagny ýurt näçe
siwilizlenen /ösen/ hem-de oňat ýaşaýan bolsa, şol ýurtda  jelepler hem şonça boldur, köpdür.


-
Jelepçiligi köki-damary bilen ýok edip bolarmy?


-
Jelepçilik hadysa hökmünde jemgyýete howp salýarmy?


-
Jelepçilik bilen nähili göreşmeli?


-
Jelepçiligiň jemgyýetçilik hadysasy hökmünde müňýyllyk taryhy bar. Bu hadysany
näme döredýär? Siziň pikiriňizçe, aýallar näme üçin «bu ýola» çykýarlar.
Häzirki zamanyň jelepçiliginiň sebäplerini aýdyp bilersiňizmi, bu siziň
ýurduňyzda näme sebäpden bolýar?


-
Siziň pikiriňizçe, jynsy hyjuwlylyk - joşgun adam organizminiň erk edip
bolmajak tebigy islegimi ýa-da bu fiziologik instinkt bolup, ony terbiýe we
ahlak bilen gözegçilige almak mümkinmi?


               GDA-nyň ÝURTLARYNDAKY
JELEPÇILIGIŇ ŞU GÜNKI ÝAGDAÝY


Bu
«janly haryt» köçeleridir myhmanhanalary, wokzallarydyr bazarlary doldurdy.


Moskwanyň
GUWD-siniň maglumatlaryna görä, her agşamky köçä çykýan «söýgi sadyklarynyň»
sany 4500-denem geçýär. Olaryň ýaş möçberi hem esasan 18-den 30-a çenli.


Merkezi
ylmy-barlag institutynyň maglumatlaryna görä:


Daşyndan
gelen «gelmişek» gelinler - 88,5-prosent.


Seksual
partnerlaryň sany bir ýylda ortaça - 295.


Prezerwatiw
her bir 10 gezegiň 7-sinde ulanylýar.


Weneriki
keseller bilen keselländiklerine garamazdan prezerwatiwsiz jynsy gatnaşyklarda
bolanlaryň möçberi - 66,9  prosent.


Narkotik-neşe
maddalaryndan yzygiderli - mydama «peýdalanýanlary» - 44 prosent.


Bularyň
arasynda her bir üçünji gyz bu «pişä» zorlananlaryndan soň başlap, mundan
soňra-da birnäçe gezek zorlamaklyga duçar bolanlary - 38 prosent.


Resmi
däl çeşmelere görä, Moskwada 130 müň töweregi jelep işleýär. Russiýanyň SPID-iň
öňüni almak we onuň bilen göreşmek boýunça ylmy-medisina merkeziniň işgäri
German Salmanow muny şeýle düşündirýär. Azaldylyp görkezilýän sanlar ýüzleý
sanalyp, model agentliklerinde, dürli-dürli salonlarda işleýänler, biznesmenler
bilen bile gezip ýören, ýa-da öýde oturan hem-de bu iş bilen ärlerine bildirmän
meşgullanýan ätiýaçly aýallar hsaba alynmaýar. «Russiýadaky seks-işgärler»
temasyndan dessertasiýa goran Salmanowyň barlaglaryna görä, aýşy-eşretli
hyzmatdan erkekleriň ýaryna golaýy peýdalanýar. Bu sanlar gümana-jedel
ederliklidir. Emma SPID we wenerik dertler bilen kesellänleriň sany günsaýyn
däl-de sagatsaýyn artýanlygy-ha magat zat. «Inturistiň» elita jelepleriniň sany
600-den artýar. Ortaça ýaş -20-22, olaryň hemmesiniň ýokary ýa-da doly däl
ýokary bilimi bar, aglabasy daşary ýurt dillerini bilýär. Adaty myhmanhanalarda
jelepleriň sany 2000-den geçmeýär. Ortaça ýaş 20-25. Iň arzany hem azy
wokzallarda «gününi görýärler». Olaryň sany 100-150, ýaşy 15-50. Bularyň sosial
düzümi alkagolçylardyr narkomanlardan hem-de «näsaz» maşgalalar-da önüp-ösen
gyzlardan ybarat.


Massaž
salonlary - jelepçiligiň iň bir kanunlaşdyrylan görnüşidir. Şular ýaly salonlar
adatça araçylar tarapyndan tapylan kwartiralarda, özem Moskwanyň merkezinde
metronyň golaýynda ýerleşýär. Häzir olaryň sany 120. Elita degişli bordeller
hem bar. Olar model agentlikleri - ÜIR salonlar adyna bukulyp «söýgi hyzmatyny»
ýerine ýetirýärler. . Ýakyn wagtlardan bäri jelepler Şeremetewa aeroportuna
barýan ýoluň ugrunda durýarlar.


Orsyýetiň
seks-huzmatynyň bazarynyň bir ýyldaky «söwda» dolanyşygy  azyndan 770 million dollardyr. Onuň 45
prosentini «hyzmatkärleriň» hut özleri alýan bolsa, 20 prosenti araçylardyr
garawullara, 15 prosenti milisiýa «kryşasyna» sarp edilýär.


1999-njy
ýylda «Segodnýaçko» programmasynyň alypbaryjysy Igor Woýewodin «700 kilometrlik
söýgi» dokumental filmini surata düşürdi.


«Orsyýetde
munuň ýaly hiç haçan bolmandy. Indi obanyň heleýleri hem hut öz obalarynyň
ýanynda Moskwa-Sankt-Peterburg Ýe-95 trassasynyň ugrunda özlerini satyp durlar.
Bu trassanyň tutuş boýunda diýen ýaly 11-12 ýaşly gyzjagazlar durup jelepçilik
bilen meşgullanýarlar. Bular aýallar, bular - «arka alynýanlardan» däl.
«Arkamünerler» romantik gyzlar. Olar uzaga gidýän maşynlaryň sürüjileri bilen
ýöne ýere keýp çekmeýärler. Olar munuň bilen syýahatçylyk hyjuwyny hem
köşeşdirýärler. Şeýlelikde, «bir okda iki towşan». Iýmit-içgileri sürüjiniň
hasabyna. Üstesine mugt maşyn. Onsoň, hem aýşy-eşretde bol, hem-de dünýä
seýrana çyk. Emma bu garamaňlaý gyzjagazlar bolsa geçmeýän güzeranlary üçin
ýola çykýarlar. Sebäbi, başga hiç zada tölenýän zat ýok. Muňa olaryň
goňşy-golamlary hem düşünýär. Obadaşlary olaryň azgynlykdan - «esremekden»
däl-de çagalaryny eklemek üçin trassa çykýanlaryny bilýärler. Eger
tomaşaçylaryň arasynda jelebe ozal hapa bir zat hökmünde seňrigini ýygyrýanlary
hem indi jelebiň hem adamdygy hakynda azajyk salym hem kellesine pikir gelen
bolsa, men öz isleg-arzuwyma ýetdim diýip hasaplaýaryn. Sebäbi köçäniň gyrasyna
çykyp, geçen maşyna el bulaýan aýallar hem, olaryň gapdalyndan geçip gidýänler
hem biz - adamlar ahbetin».


Saratowda
950 mln. ilat bolup, olaryň müňlerçesi «panela» çykýar. Bu ortaça görkeziji.
Üýşülýän ýer - Bolşaýa Kazaçýa köçesi. Ahlak arassaçylygy polisiýasynyň
işgärleri hem olaryň ählisini birin-birin tanaýarlar, hatda atlaryny-da
bilýärler. «Söýgi işleri» howlularda, maşynlarda berjaý edilýär. Töwerekdäki
jaýlaryň ýaşaýjylary mundan örän nägile-nadyl. Ustesine itlerem prezerwatiwler
bilen gidişip, olaryň üstünde uruşýarlar.


Olaryň
arasynda mekdep okuwçylary-da bar. Olardan biri bolsa etrapda informatika
boýunça geçirilýän olimpiadanyň hemişelik 
ýeňijisi. Beýleki biri hamyla halyna «panelde işläp» iň soňky pursada
çenli geldi. Ol çagany göwresinde uzak - on ýarym aýlap göterdi. Ahyrsoňynda
doglan çaga-da şikesli boldy.


Oblastyň
howpsuzlyk administrasiýasy jelepçilik bilen dürli-dürli usullary ulanyp
göreşýär. 1999-njy ýylda bäş aýyň dowamynda her gün jelepleri awtobuslara
mündirip, «Pobeda» kinoteatryna alyp gidilýärdi. Ol ýerde «köçe söýgüsi» bilen
meşgullanýanlaryň öňünde wraçdyr mugallymlar hem-de psihologlar çykyş edip,
soňra bolsa olara çeper filmleri görkezýärler.


«Saratowskiýe
westi» resmi gazetinde baş makalanyň ýerinde Howpsuzlyk Sowetiniň goly bilen
ýowuz duýduryş çap edildi. Munda saratowly lolularyň altysynyň ganynda SPID-iň
wirusynyň barlygynyň bilinenligi habar habar berilýär. Şonuň üçin hem
jelepleriň «hyzmatyndan» peýdalananlaryň ählisine barlagdan geçmegi teklip
edilýär. Bu ýalan habardy. Hakykatda bolsa ol wagtlara çenli WÇÇ infeksiýaly
iki sany jelep bardy. Şonda Howpsuzlyk Sowetiniň işgäri Sergeý Utsy bu ýalan
habar üçin ýazgaranlarynda, ol bu kesel bilen kesellemekden gorkmak faktoryny
peýdalanmak täsirli-güýçli usul, muny ulanmagyň aýby ýok diýip jogap berdi.


Soňra
Sergeý Uts şular ýaly tärleri hem ulanyp ugrady: ýol gyrasynda žurnalist gyzy
goýýarlar. Sürüjiler onuň ýanynda saklap, alyp gitjek bolanlarynda «jelep»
söwdalaşmaga durýardy. Bu söwdany Uts gizlin kamera bilen surata düşürýärdi.
Soňra bularyň hemmesini telewizorda görkezýärdi. Ine, dabaraly söz bilen on
sany maşynyň nomerleri-belligi ekrandan howlukman geçip gidýär. Şeýdip, ýetmiş
töweregi maşynyň nomeri halka görkezildi. «Satlyk söýgüni» hyrydarlary ilden
utanar-uýalar diýip edilen bu çäre barada şu aşakdaky sowallara jogap bermegiňizi
haýyş edýäris.


Siz
göreşiň şeýle usullaryny unaýarsyňyzmy.


Jelepçilik
ýaly derdi bejermek üçin şunuň ýaly ozal ulanylmadyk usullar gerek diýlen
pikire garaýşyňyz nähili?


Şu
usullary «dezinformasiýa» /ýalan habar/ we prowokasiýa /bilgeşleýin edilen etmiş/
diýip atlandyryp bolarmy?


Bir
professional jelebiň aýdyşy ýaly «Siz düşüniň ahyryn: bu bir iş, edil beýleki
gazanç üçin edilýän işler ýaly» diýmesi bilen ylalaşýarsyňyzmy?


Saratow
häkimetleriniň ýene bir inisiatiwasy Ynsan hukuklary hakyndaky ygtyýarly adam
Aleksandr Londa degişlidir. Onuň pikiriçe, jelepleriň hukuklary barada
meşgullanmagyň wagty ýetdi. Olar jemgyýetiň iň bir goragsyz bölegidir.
Jelepçilige kanuny ygtyýar bermeli, oňa döwlet gözegçiligini ýola goýup, salgyt
girizmeli. Londonyň özi - tanymal şahsyýet. Ol ähli huşagetirijileriň
ýapylmagyny gazandy. Häzir Saratow Orsyýetiň serhoşyň milisiýa süteminden azat
ýeke-täk ýeridir. Bu ýerde gaýtam milisiýa serhoşa hyzmat edýär. Mysal üçin,
ony öýüne getirmäge milisiýa borçludyr. Ýöne ýol tölegini serhoşuň özünden
almaly. Londo mekdeplerde çagalaryň hukugyny goraýan wekiliň wezipesini
girizdi. Onuň iň bir guwanýan zady täze «adam şekilli» sülçüleriň
tussagy-izolýatory. Munda adam öz täret-hajat işlerini Orsyýetde dessur bolan
düzgüniň tersine, adamlaryň gözüniň alnynda däl-de, örtgi bilen ýapylan ýerde
berjaý edýär. Bu ynsan mertebesini kemsitmezligiň ýene bir alaç-çäresidir.


BMG-nyň
Ban sekretary Kofi Annanyň hut özi Londonyň işine uly -ýokary baha berýär.


«Jelebem
adam, özem beýlekilere garanyňda eden-etdilikden iň bir goraga mätäç adam
diýip, ygtyýarly nygtaýar. Jelepçiligi kanunyň gözüniň-goragynyň astynda
legallaşdyrmak bilen SPID-iň garşysyna degerli iş edip bolar. Jelepçilige
hökmany medisina gözegçiligi bilen SPID-iň öňüne böwet goýup bolýar. Onsoňam,
şunda jelepçilik öz holtumyna kiçi ýaşlylary alyp bilmez. Jelepler narkotikleri
satmagy hem bes etdiler. Kanuny jelepçiligiň özi hapa, ýerasty-gizlin
jelepçiligi ýok eder. Sebäbi özüne konkurensiýa bäsdeş bolmazlygy üçin».


Saratowlaryň
häkimetleri jelepleriň gurultaýyny geçirmegi 
niýetlenipdiler. Onda jelepçiligiň meseleleri hem-de «Jelepçilik
hakyndaky» kanun proýekti ara alnyp maslahatlaşylmalydy. Bu dokument jeleplere
bu işe rugsat bermegi, zähmet we medisina kitapçalaryny ýöretmegi göz öňünde
tutýardy. Emma, soňra bu çäräni näbelli möhlete gaýra çenli süýşürdiler. Bu
jemgyýetçiligi tolgundyrmazlyk, adamlary gaharlandyrmazlyk üçin şeýle edipdi.


             BU SOWALLARA JOGAP BERIŇ:

-
Siz Aleksandr Londonyň pikiri bilen ylalaşýarsyňyzmy?


- Jelepleriň
gurultaýyny geçirmäge  gerek - zerurlyk
barmy?


Pikir

-
Jelepçilige, araçyllyga - gyztaparlara hem-de bordellere kanuny taýdan rugsat
bermek /legalizasiýa/ aýallaryň söwdasyny artdyrmaga sebäp bolýar. Bu seks
industriýasynyň islegi kanagatlandyrmak üçin üçin döreden zadydyr.
Awstraliýanyň sosiologlary jelepçiligiň we bordelleriň legallaşdyrylmagy
«guramaçylykly jenaýatyň ep-esli artmagyna» we aýallar söwdasynyň we olaryň
ezilmeginiň köpelmegine sebäp boldy diýip hasaplaýarlar.


Jelepçiligiň
täze bir görnüşi Orsyýetiň paýtagtynda barha giň gerim alýar. Leningrad
şossesiniň uly ýoluna kowlan «söýgi gyrnaklary» indi «öýde hyzmat etmek»
usulyna geçýärler. Ýöne çakylyklar ýygy-ýygydan bolsa, bu-da «üstüň açylmagyna»
getirmegi mümkin. Sebäbi, şeýle çakylygy milisiýanyň işgärleriniň özleriniň
gurnamagy hem mümkin. Bu howpsuz usuly haýsy «azaşanyň» oýlap tapany belli däl.
Ýöne bu mekir pikirli oýlanyp tapylan usuly köpçülik iki eli bilen goldan
borly. Indi, ozalkylary ýaly «Ýalňyz - ýeke student gyz barjamly jentelmeniň
dynç alşyna lezzet goşandyny goşardy» diýen gazet bildirişleriniň ýerine «Teni
gözel, bedeni saz gözel gyz hudožnige, naturşşisa bolmak isleýär» diýen
bildirişleri araçylardyr «azaşanlar» ýazýarlar. Elbetde, şeýle şeýle buýurmany
/zakazy/ ýazan «surat perişdesiniň» telefonda çagyrýan adamyň hudožnikdigini
ykrar edýän dokumentlerini soramajagy belli zat. Şonuň üçin hem kanuny berjaý
etmek nukdaý nazaryndan, bu dogry  
rastdyr. Ýöne çakylyga gelen gözel beden naturşşisanyň esasy -resmi
işden başga nähili hyzmat etjegini çagyran «hudažnikden» özge hiç kime mälim
bolmaz.


Täjigistanda
dowam edýän ykdysady problemalar jelepçiligiň giňden ýaýramagyna getirdi. Munuň
bilen meşgullanmak bilen aýallar maşgalalaryny ekleýärler, çagalaryna bilim
berýärler. Hiç bir hünäri, ýeterlik bilimi bolmadyk aýallaryň aglabasy işsiz.
Olar şeýlelikde «gyztapar» araçylaryň şamy bolýarlar. Özem şeýle araçylar diňe
erkeklerden bolman, eýsem aýallaryň özleri-de aragezerlik edýärler. Hut şolar
hem jelepçilik bilen meşgullanmaga, daşary ýurtlara gitmäge kömek edýärler.
Esasanam - Birleşen Arap Emirliklerine. Täjigistan Respublikasynyň
kanunçylyklarynda jelepçilik üçin jenaýat jezasy göz öňünde tutulmandyr.
Türkiýeden, Eýrandan, Ýakyn Gündogardan, Bangladeşden, Päkistandan, Merkezi
Aziýa ýurtlaryndan hem-de Russiýadan başga-da ýerlere, hat-da Owganystana-da
täjik gyzlaryna jelepçilige alyp gidip başladylar. Resmi däl çeşmeleriň
maglumatlaryna görä, häzir Birleşen Arap Emirliklerinde 1000 golaý täjik
aýallary bar.


Size
ýumuş. Okaň!


Özbegistanda
jelepçiligiň artmagy, ozaly bilen ykdysady problemalar bilen baglanyşykly. «Bir
döwüm nan gazanmak birnäçe aýallar üçin asyrlaryň däp-dessurlaryndan, ýagny
belent ahlaklylykdan, mertebäňi saklamakdan, aýal haýasyndan,
salyhatlylygyndan, öz ar-namysyn duýmak duýgusyndan has möhüm boldy» diýip
Samarkand oblastynyň aýallar sowetiniň başlygy Barno Samiýewa aýdýar.


Jemgyýetçiligi
seks-biznesiň giňemegi bilen wenerik keselleriň ösmegi, ahlaklylygyň dargap
barmagy gorkuzýar. Özbek kanunçylygynda jelepçilik bilen meşgullanýanlara bir
minimal aýlykdan üç minimal aýlyga çenli jerime salmak bellenilipdir. Bu 9
dollara ýakyn puldyr. Araçylara 25-den 50 /145 dollar/ minimal aýlyk ýa-da üç
ýyl düzediş işlerinde bolmak bellenilipdir. Özbek gyzlary garyplykdan -
gedaýlykdan ýaňa Gyrgyzystana-da «söýgi hyzmatyna» gidýärler. Ol ýerde şular
ýaly hyzmat üçin öýdäkiden 15-20 esse köp gazansa bolar. Ine, mysal üçin
Andižan şäherinden Gyrgyzystanyň Oş ýa-da Jelelabad şäherine söwda-satyk diýip
gidýän  gyzlaryň bir bölegi «söýgi
söwdasyna» baş goşýarlar. Özbegistandan gidýän wagtlary olar uzyň köýnekli
hem-de kelleleridir, saçlaryny doly örtän ýalykly bolsalar, Gyrgyzystanda olary
darajyk jinsidir koftaly görersiň. Özbek jelepleri Gyrgyzystanyň
milisiýasyna-da «aw» obekti bolýar. Olary esasanam «propiskasyz» ýaşaýyş üçin
tutup bolýar. Gaýtadan ele düşen jeleplere bolsa 24 sagadyň içinde
Gyrgyzystanyň territoriýasyndan çykmagy talap edýärler. Özem olaryň
hossarlaryna wenerik keselleri we olaryň hakyky gazanç çeşmeleri barada habar
berýärler. Özbegistanda diniň güýçli täsiri jeleplere ýaramaz garaýyşy
döredýär. Gyrgyzystanyň ilaty bolsa muňa azda-kände loýal - geçirimli garaýar.
Şonuň üçin hem Gyrgyzystan Fergana jülgesiniň «seks senagatynyň»
oazisine-künjegine öwrülýär.


                SOWALLARA JOGAP BERIŇ!

Beýle
ýagdaý, siziň pikiriňizçe nämeden bolýar:


-
Gyrgyzystanyň ýaşaýyş derejesiniň Özbegistana garanyňda ýokarylygy sebäplimi?


-
Gyrgyzystanda ahlagyň Özbegistana garanyň-da has pese gaçanlygy zerarlymy?


-
Gyrgyzystanda Özbegistan bilen deňeşdirilende adam hukuklarynyň gowrak berjaý
edilýänligindenmi?


                OÝLANMK ÜÇIN INFORMASIÝa

SPID
bilen göreşmek baradaky merkeziň berýän maglumatlaryna görä, Jelalabat
Gyrgyzystanda jynsy gatnaşyklar zerarly geçýän keselleriň ýaýraýşy boýunça
ilkinji ýeri eýeleýär. Häzir Gyrgyzystanda SPID bilen kesellänleriň 375-si
hsaba alnypdyr. Ýöne hakyky san, spesialistleriň pikirine görä, muňdan 10 esse
köpdür.


Täjigistandaky
«Modar» atly hökümete degişli däl jemgyýetçilik guramasy BMG-niň kontrabanda
/gaçakçylyga/ garşy göreş Uprawleniýesiniň 
goldamagy bilen, adam söwdasy problemasy proýektini ýerine ýetirýär.
Içeri işler ministrliginiň, prokuraturanyň, sud organlarynyň işgärleri,
serhetçiler, turizm-syýahat firmalarynyň ýolbaşçylary, uniwersitetleriň ýokary
kurslarynyň mugallymlary bilen bilim seminarlarynyň seriýasyny geçirýär.
Trafigiň /gaçakçy ýüküň/ problemalary boýunça okuw posobiýesi - gollanmasy
çykarylar. Bu gollanma halkara we kanunçylyk aktlary, dünýä belli hukuk goraýjy
guramalarynyň adresleri-salgy, şeýle-de GDA ýurtlaryndaky adam söwdasy
problemasy barada örän giňişleýin informasiýa giriziler. Ozalky sosialistik
ýurtlarynda pukaralyk - prutian ahlaklaryň ýerine eden-etdilik, azgynlyk geldi.
Kommunizm gurujynyň ahlak kodeksiniň gysajyndan sypan seksual instinktler
ahlaksyzlygyň ala meýdanlaryna «seýrana atylyp» çykdy. Hawa, aýdyşlary ýaly
«jyn gysby» gapdan-çüýşeden çykdy, «tussaglygy» terk etdi. 1996-njy ýylda
Çehiýanyň meşhur «Blesk» gazeti hatda «jelepçilik -Hudaýyň halany» hem
diýmekden çekinmedi. «Praganyň jelepleriniň durmuşyny we olaryň häsiýetlerini
öwrenip» gazet şeýle netijä gelipdir: olar özlerini we ýanyndakylaryny maddy
taýdan ýeterlik üpjün etmegi başarýarlar, öz «ýakynlaryna şatlyk» getirýärler.
Köp halatlarda müşderileriniň öz aýallaryny taşlamazlygynyň, olaryň başga bir
halal aýallara gitmezliginiň sogap-sebäpkärleri bolýarlar. Olar müşderileri
bilen oturanlarynda hudaýyň sargytlaryny aýtmaga borçly edilýär. «Bleskiň»
pikiriçe, şeýle täsir täri diýseň netijeli, sebäbi aýşy-eşret, şady-horram
mahalyň bu sargytlar oňat gulagyňda galýar». Ýöne şol wagtyň özünde-de Çehiýada
jelepçilik jenaýat jezaly närsedir. Çehiýadaky «şlapkalar» -küntüler esasan
studentler, ýeke-ýalňyz aýallar - öý hojalykçy aýallar aragezerler bilen
bilelikde işleýärler.


 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (15:46)

tuweleme ylmy ishiniz gowy yazypsynyz. epesli zada yazypsynyz dogrymy aytsam doly okamadym, yuzley okadym, yone bashyny okanymda mena sizin aytjak bolan zadynyza sheylerak dushundim:- adaty durmushda bolmaly zat, hiçh hili erbet yeri yok diyen yalagrak yazypsyn.gowsy jelepçilige garshy nadip goreshmelidigi barada hem  ylmy ish yazsan has gowy bolardy!men eshdishime gora kop turkmen gelin-gyzlary turkiya sowda etmage ya bolmasa ishlemage gidip ol yerde jelepçilik edyarler. ka wagtlar gije shaherde aylanyp yorkan   yashajyk 14-15-17 yashly  gyzlar  ozleri yanyna gelip teklip edyaler....jyns gatnashygy arkaly geçip bilyan ölum howply kesseler barada sholara garshy nadip goreshmeldigi barada ylmy ish yazsanyz  kop kishi size minnetdar bolardy!

18, Iýul-2010ý (16:08)
Jogapla +1





FRANSIÝa - «SÖÝGI ÝuRDY»

Söýgi şäheri Parižiň gijeki
pynhan edaralary barada kitaplardyr kartinalar, žurnallardyr filmler arkaly
esli nesle bellidir. Napoleon «Jelepçilik - zerurlykdyr. Ýogsa erkekler
edepli-ekramly, atly-abraýly aýallara azar bererdi» diýýärdi.


HIH asyrda jelepçiligiň
ýaýrawy has-da giňedi.


 Fransiýada iýul monarhiýasy döredilen mahaly otuz müň jelep bardy.
1930-njy ýylda bolsa bu san bäş ýüz müňe çenli artdy.


«Jelepçilik näme ahyryn» Bu
sowala jogabyň ýoly şeýle bir bulaşyk, jeňňelli-tikenli weli, şu ýoly geçmäge
synanyşanlar soňra, ilkibaşdakydan başga, ters netijelere geläýseler nädersiň?!


Mysal üçin, jenap Freže pariž
prefekturasynyň çinownigi mahaly jelepçilik «bu iň bir güýçli hyjuwdan-hyruçdan
dörän aýp bolup, adama mahsus bu nogsanyň garşysyna ähli ylmy Progress alaç
tapyp bilmedi» diýýärdi. Jelepçilik haçanda şer iş, ýöne gerekli şer diýlip
düşünilende jelepler aýratyn bir käriň wekilleri hökmünde, professional
kanagatlandyryjylary söýgüniň assenizatorlary /hapadan saplaýjylary/ bolýarlar.
Bu söz tötänden dörän söz däldir. HIH asyr başdan-aýaga jelepleriň hapa suw
akýan aýallara, hapa atylýan çukurlara meňzedilýän-deňeşdirilýän asyry boldy. Bu
assosiasiýanyň-düşünjäniň anyk formulasyny «jantyllatmakda» birinji ýeri eýelän
Paran-Dýuşatle şeýle diýip ýazan eken: «Jelepler uly şäherlerde edil hapa
suwlar akýan ýaplar, zibilhanalar we hapa atylýan gaplar ýaly zerur zatdyr. Şuňa
degişlilikde jeleplere häkimiýetleriň garaýşy hem edil köçeleri süpürmek ýaly
bolmalydyr. Sen-Pol bolsa edil şu pikiri mundanam gysga edip aýtdy: «Jelepçilik
edil öý bikesine hapa bedresi ýaly gerekligi ýaly şähere zerurdyr» Şarl Alber
jelepler erkekleriň hyjuwynyň öňüni alýan klapan ýaly zat, ýa-da jemgyýetiň
iriň çykarýan ýarasy diýip atlandyrdy. 1855-nji ýylyň Akademiki sözlügi kän
kösenip, oýlap tapyp durman jelepçilige ýönekeý kesgitleme berdi: «bozuk, azgyn
durmuş». Edil şu formulany Littre hem kabul etdi. Birnäçe akyldarlar jelepçilik
gulçulygyň ýokary görnüşi-formasy diýen pikire eýerdiler. Wiktor Gýugo, Prudon,
Wiktor Margerit hem şunuň ýaly pikirdedi. Hatda Marks hem şeýle pikiri goldap,
jelepçilik işçi synpyny ezmegiň bir görnüşinden başga zat däldir diýip beýan
etdi. Ekonomistler-ykdysadyýetçiler jelepçiligiň kontrakt häsiýeti hakynda
ýazdylar. Ynha, Dollans üçin jelepçilik «lezzet» harydynyň «pul» harydy bilen
çalyşmasydyr». Jelep lezzedi satýan bolsa-da, özi muny duýmaýar, özi lezzet
almaýar. Köp adamlaryň nukdaý nazaryna görä, bu «fakt» jelepçiligiň üýtgewsiz
şertidir. Jelepler panele çykanlarynda instinktiň täsiri - güýji bilen däl-de,
diňe puluň güýji-gudraty bilen çykýarlar. Iwa Gýuýonyň pikirine görä,  islendik aýal, eger maliýe meselesini jynsy
gatnaşyklardan ileri goýup, şu işi edýän bolsa, ol jelepdir. Emma tensatar gyz
öz keýpi-islegi bilen öz dostlarynyň birine «berip» bilmezmi? Eger şeýle edýän
mahaly ol jelepçilik hasaplanylarmy? Eger bir tikinçi aýal işden soňra, «her
agşam ýene bir azajyk gazanç edeýin» diýip panele çykýan bolsa näme? Ol jelepmi
ýa-da däl? Eger jelebi tussag etseler, ol haýsy pursada çenli jelepligiňe
galýar? Ol öz öňünde, jemgyýetiň gözüniň öňünde haýsy şertlerde jelepçiligiňe
galýar? Awram Fleksener üçin «Jelep - bu ýygy-ýygydan ýa-da käýarym erkekler
bilen azda-kände ýeňles jynsy gatnaşyklar edip, ondan pul ýa-da başga
kompensasiýalar alýan aýaldyr» diýip ýazýar. Ol «Aýaly hatda şunuň ýaly
ýagdaýda hem jelep diýip hasaplap bolar. eger munuň edýän işi hiç kime nämälim
bolsa-da, hatda jelepçilik üçin bir gezek hem tussag etmedik bolsalar-da, hatda
şol bir wagtda kanuny tölegli iş bilen meşgullanýan bolsa-da» diýip
anykdan-anyk kesgitleme berýär!


/Laury Adleriň «Zolýanyň we
Malassanyň zamanynda haremhanalaryň gündelik durmuşy» kitabyndan/.


Aýyplygyň Olimpiniň depesini
kurtizan gyzlary, oýnaşynyň hasabyna ýaşaýan madamlar eýeleýärdi. Bu
«Azgynlygyň şalary» ilkinji gezek Parižde HIH asyryň 30-njy ýyllarynyň
ahyrynda, Iýul rewolýusiýasyndan soňra peýda boldular. 1871-nji ýyldaky uruşda
Fransiýa ýeňilenden soňra bolsa olar hadysa hökmünde ýitip gitdiler. Şeýlelikde,
olar adaty-ýönekeý jelepleriň hataryny doldurdylar.


Kurtizan gyzlary söýgi ylmyny
bilýärdi, olar lezzet berliş sungatyny kämillik derejesine ýetirdiler. Gyzlar
millionlap harç edip, öz oýnaşlaryny tozdurmany başarýardy. Olaryň aýak astyna
giden bir baýlygy oklap goýberýärdiler. Kurtizan gyzlarynyň aglabasy öňki
artistlerdi.


Bulary ilik-düwme bilýän
fransuz ýazyjylary Emil Zol /»Nana»/, Aleksandr Dýuma ogly /Eli kameliýa gülli
madam»/,Onera de Balzak /»Kurtizan gyzlarynyň gedaýlygynyň lowurdysy»/,
doganlar Edmon we Žýul Gonkurlar /»Gyzjagaz Eliza»/ eserler döretdiler.


 

Iň romantik-şahandaz kurtizan
gyzy Margarita Gote Aleksandr Dýuma-oglunyň «Eli kameliýa gülli madam» romanynyň
gahrymanydyr. Onuň hasratly taryhy Džuzeppe Werdiniň «Trawiata» meşhur
operasynyň sýužeti boldy.


Öz aýal ajaýyplyklary bilen
ýaşamaga mejbur bolan azgyn hem imrikdiriji Margarita edil şol wagtyň özünde-de
göwniaçyk näzenin-näzik aýal. Hakyky söýgüni bilýän, diňe tenine däl-de,
kalbyňa gadyr-gymmat goýýan adamyny duýýan aýal. Ol ýaşlygyň gül açýan mahaly
inçekeselden ýogalýar. «Köpler üçin bir geň-taň görünmegi mümkin. Emma men
kürtizan gyzlaryna diýip - aýdar däl derejede näzik-aýawlylyk bilen garaýaryn. Ol
şeýle bir üýtgeşik näziklik weli, ol hakda aýtmaga-da het edip bilmeýärin»
diýip Dýuma romanyň sözbaşynda ýazýar.


Zolýanyň Nanasy hemmelere
«berip» ýör - bankirmi, grafmy, ýetginjekmi, garrymy - tapawudy ýok. Ýöne onuň
teni diňe özüniňki. Hatda azgynlygyň akmaklygynda-da öz ruhy perwaýsyzlygyny
saklaýar, hem-de öz duýgularynyň üstünden kontrollyk etmegi başarýar, hatda
erbet içigysmalary başdan geçirýär. Kurtizan gyzlaryň aglabasynyň ömürsoňy
ýoksullykda kemsidilmelerde, kesellerden ýaňa saralyp-solmada geçdi. Olar ölümi
şu horluklardan-harlyklardan halas ediji hökmünde görüp, oňa bisabyrlyk bilen
garaşdylar. HIH asyryň 70-nji ýyllarynda Parižde segsen müň kürtizan gyz bardy.
Olaryň ýeter-etmezçilik geljek gümürtiklitk belasyndan sypyp bilşiniň sany kyrka-da
ýetmeýärdi.


Nana Parižiň otelleriniň
birinde ospa keselinden öldi. Bedroý, ýuwup-ardylmadyk Nana çüýräp-porsap giden
etiň üýşmegine meňzeýärdi. Gedaý, ýeter-etmez gün bilen ýene bir belli, ýöne
ýatdan çykarylan kurtizan gyzy Žemçužnaýa Kora ömrüni ötürmeli boldy.


Jelepçiligi reglamantirlemek
ilkinji gezek Konsulstwo döwründe girizildi. Bu jelepçilige gözegçilik etmäge
düşünmek jähdinden şeýle edildi. Ýöne hakyky gözegçilik sistemasy Iýul
monarhiýasynyň ilkinji ýyllarynda işläp başlady. Ol HH asyryň başlarynda dargap
başlady we şol asyryň 30-njy ýyllarynda gutarnykly derbi-dagyn boldy.  - 59 -


Reglamentirlemek diýmek
haremhanalaryň işine kanuny rugsat bermekdir. Jelepçiligi gadagan etmeýärler,
oňa «çydaýarlar, şonuň üçin hem bordellere çydamlylyk öýi diýip at berýärler»
diýip Laura Adler ady ýokarda ençeme gezek agzalan kitabynda ýazýar. Bordeliň
işine meriýa-erli öz-özüni dolandyrýan organ gözegçilik edýär. Bordel açmak
üçin rugsat almaga köp wagty sarp etmeli bolýardy. Dürli-dürli adminstratiw
päsgelçiliklerini we barlaglaryny ýeňip geçmelidi.


Bordel ýa-da jelephana,
haremhana-haramhana ýa-da hapysa aýallaryň mesgeni, tapawudy ýok muňa , her kim
erkin baryp bilýärdi. Bu söz Fransuz Bordel sözi bolup darajyk ýerde ýuwunmak,
saplanmak diýen manyny berýär.


1822-nji ýylyň kanunynyň 2-nji
maddasynda «söýgi gullary» öz işlerini diňe haremhanalarda alyp barmaga
haklydyr diýip ýazylypdyr. Bordel ybadathanalaryň, mekdepleriň, kolležleriň,
döwlet edaralarynyň, döwlet baştutanynyň rezidensiýasynyň ýakynynda, duldegşir
goňşuçylykda ýerleşdirilmeli däldir diýilýär, Bordeller soňabaka ýörite bölünip
berlen kwartiralarda bir ýerde toplanyldy, ýerleşdirildi. Iri şäherlerde aýal
bazarlary döräp, olar dürli-dürli bordeller üçin «çig mal» tapylýan ýer
bolýardy. Parižiň elita haremhanalary işewürlik merkezinde - keramatly Mariýa
Magdalinanyň baş ybadathanasynyň, Operanyň Gazna biržasynyň töweregindäki
kwartiralarda ýerleşýärdi. Müşderiler üçin bu bordeller seksual hezillikleriň
ýurduna öwrülip, isleg-buýurmalaryň her hilisi bolsa bolsun, muňa laýyk-muwapyk
hyzmatlar bardy. Bularda azgynlykdyr lezzetleriň tilsim-tärleriniň diýseň
täsinleri bardy. Onsoň bu ýere gelen müşderileriň nähilisi bolsa bolsun, olaryň
nägile bolup gidýäni ýokdy.


Prowinsiýalarda - künjekdäki
şäherlerde bordeller öz gyzyl çyralary-fonarlary bilen tapawutlanýardy. Buržualar-baýlar—barjamlylar,
emeldardyr çinownikler bordeli «näme edilýänini özüňiziň bilýän öýüňiz-dä»
diýip atlandyrýardylar. «Jemgyýetiň aşakky gatlaklaryna degişli bordeller
portlarda, harby bölümleriň ýakynynda, gyrak-bujakdaky harabalyklarda
ýerleşýärdi. Olaryň baş  - 60 -


maksady - islegi näçe çalt
kanagatlandyryp bilmekden ybaratdy. Bordelleriň arasynda otagda diňe düşekçedir
ýalaňaç pýan gyzdan başga hiç zat ýoklary-da bardy. Gyz bolsa gapy açylanyndan
satanlaryny awtomat maşyn ýaly açýardy. Bular ýaly işgärlere güýç-kuwwat berýän
ýeke zat - alkogoldy.


Kada bolşy ýaly, jelepler ilki
elita bordellerinden bu işe başlap, soňra bordel «basgançagynyň» iň
aşakkylaryna gaýyp düşýärdiler. Munuň dürli-dürli ýagdaýlary bilen baglylygyna
garamazdan, pellehana birdi - arzan çory bordellerdi. Jelepler üçin dowzah
hasaplanylýan haraba bordeli Monžol we Aslen köçeleriniň ugrunda ýerleşýärdi. «Sen
hernä Monžola gidäýesiň-dä». Ine, jelepleriň biri-birine edýän iň erbet gargyşy
şudy. Bu ýerde gazaba münen müşderi küntini öldürmekdenem gaýtmaýardy. 1929-njy
ýylda bu kwartaly ýer bilen deň edip düzläp goýberdiler.


Kanuna görä bordeli
dolandyrmaga diňe aýallaryň ygtyýary bardy. Jelepler bolsa bander aýalyň doly -
hakyky emlägi hasaplanylýardy. «Gyzlarda» hiç zat ýokdy. Aýallar elmydam «agyla
gabalgydy» Bander aýal islän zadyny, islän gyzyny satyp bilýär, ýöne bu
zatlaryň bahalary bazardakydan 5-8 esse gymmatdy. Bordelde bolsa hiç hili mugt
zat ýokdy. Bordel jelebiniň öz gazanýan puluny görjek gümany ýokdy.


Erkekleriň islegini ýerine
ýetirýän bu «maşynlar» durman işleýärdi. Hala göwreli bolsun, hala-da aýbaşy,
barybir işläýmelidi. Ine, şu döwürlerde bolsa wenerik dertlere duçar bolmak
wehimi has-da artýardy.


Bu bir jynsy prosess bolup,
onuň «dem-dynç» almasy, durmasy bolmaz. Bu bir adam haýwanlarynyň yzy ýok
hatary bolup, öz isleglerini kanagatlandyrmaga biri-biriniň yzyna düşüp gelýän
wagşylygyny ýüze çykarmak isleýänlerdi. Bulary kimdikleri näbellilikde bir
diýäýmeseň, olaryň ýaşy, reňki, ysy dürli-dürli bolup, öz göwrelerini
ýeke-ýalňyz göwrä - bir aýalyň üstüne taşlaýardylar. Hiç hili nepesiňi durlara,
arakesme edere wagt ýokdur» diýip pariž bordelini içgin bilýänleriň biri
ýazypdy.


 Jelepleriň müşderi saýlamaga haklary ýokdy, olaryň islendik
islegini kanagatlandyrmaga borçlydy. Bir gijede ortatap bordellerde bir gyz
ortaça bäş müşderä hyzmat edýärdi. Emma baýramçylyk we  dynç günleri bu san üzül-kesil köpelýärdi.


XIX asyryň 70-nji ýyllarynda
bordellere gelýänleriň sany birdenkä azaldy. Bordelleriň köpüsi ýapylýardy. Bu
nogsany düzgünleşdirmek (reglamentleşdirmek) hem-de jelepleri hasaba almak ters
netijäni berdi. Bellige alnan jelepleriň sany azaldy, ogryn jelepçilik
edýänleriň sany bolsa köpeldi.


Işgärleri «haremhanada
ýaşamaýan öýler» we «duşuşyk öýleri» peýda boldy. Satlyk söýgileri indi
restorandyr kafelerde, kabaredir tans zallarynda, wokzaldyr aýlawlarda,
piwohanalardyr garbanyşhanalarda satyn alyp ugradylar. Bu bela çagalaryň
arasyna-da giňden ýaýrap başlady. Siflis keseline indi hemme ýerde, häli-şindi
duçar bolmak wehimi bardy. Iň arzan «azanlar» öýlerinde işläp, olar «haremhana
harabalyklary» diýlip atlandyryldy. Jemgyýetiň zibilhanasynyň düýbünde aýallar
galyp, olara «süýrenijiler-emedekleýjileri diýýärdiler.


Legal-rugsatly bander
aýallaryň ýerine ogryn işleýän aragezerler geldi.


«Hakykakatdanam bularyň bary
şeýle. Jelep öz araçysynyň emlägi, tenem, kalbam şonuňky. Araçy bilen ýatýar,
söýgi bilen meşgullanýar, özem onuň bilen bolanynda jelebe hoş ýakmaly—hezil,
bagtyýar bolmaly. Tersine gyza müşderiler bilen bolanynda söýgiden lezzet
almaga rugsat berilmeýär, eger şeýle edäýse, ony azan, ýoldan çykan
hasaplarlar. Eger gyz müşderisi bilen keýp çekse, onuň güýji gaçar, öz
gymmadyny ýitirer. Diňe araçynyň oňa lezzet bermäge haky bar. Ol, onsoňam
çagalaryna kaka çykyp biljek ýeke-täk adam ahyryn. Bu nähili geň zat. Bu ýerde
söýgi, lezzet we enelik garym-gatym bolýar-a. Hawa, bu hakykatdan-da şeýle
bolarly. Olaryň dogurýan çagalary söýginiň hakyky miweleri, özlerem arzuw
edilip ýetilen çagalar: «jelep özüniň kimden göwreli bolandygyna müňkürlik
etseler, gaty görýär. jelepler bolmanda-da, öz erk-islegleri bilen, araçynyň
rugsat bermegi bilen, onuň «aktiw hereketleri» netijesinde hamyla bolýarlar
ahyryn. Beýleki erkeklere olar diňe öz kesp-kärlerini berjaý etmek üçin
ýanaşýarlar-a».


(Laura Adleriň Zolýa we
Mopassan zamanynda haremhanalaryň gündelik durmuşy» kitabyndan).


70-80-nji ýyllar köçe
gyzlaryny köpçülikleýin tutýarlar. Olaryň köpüsi tussaglykdan özlerini öldürenlerini
gowy görýärler.


jelebiň durmuşy wehimdir
synagdan dos-doly. Oňa mydama tutulmak, basylmak, sifilis howp salýar. Wraçlar
bordeldäki lolular nelegal köçe küntülerine garanyňda sifilis bilen seýrek
keselleýärler diýip tassyklaýarlar. Parižde sifilisli lolulary Sen-Lozar
hassahanasyna ugradýarlar. Bu türme režiminde işleýän hassahanadyr.


 Wiktor Gýugo «Iliň ýüz öwrenleri» romanynda Fantini atly
aýalyň betbagt ykbaly barada ýazýar. Söýgüli äri tarapyndan taşlanan bu aýal
ýalňyz galyp, soňky ömrüni gyzy Kozetta üçin ýaşaýar. Gyzyny Genarde
traktirinde—arzan restoranly myhmanhanada saklamaga goýup, özi gazanç etmäge
gidýär. ählije gazanjyny şobada gyzyna iberýär. öz gyzynyň güzerany üçin ol mar
ýaly saçlaryny, dür kimin dişlerini satýar. Soňra näkanuny köçe aýalyna
öwrülýär.


«...Bir müň sekiz ýüz ýigrimi
üçünji ýylyň ýanwarynda gar bol düşdi. Şol günüň agşamy hiç bir işsiz entäp
ýören, kaşaň eşikli Montreýlýa şäheriniň jalaý-jalataýlarynyň biri bir betbagt
aýalyň yzyna düşmekden özüne güýmenje gözledi. Ol aýal aýazda ofiser kafesiniň
penjiresiniň öňünde eýläk-beýläk ýörmeleýärdi. Giňden ýyly plaşşa giren, egni
moda kostýumly bu frant-jalaý çilim çekmäge durdy. Çilim çekmegem şol wagt
modady.


Saçlaryna gül dakylan, boýny
ýapyk tans köýnekli bu aýal her gezek jalaýyň ýanyndan geçen mahaly, ol bir
zatlar diýip galýardy, özem aýalyň göni ýüzüne bulutlary ýada salyp duran çilim
tüssesini üfläp goýberýärdi. Onuň sözleri özüne üýtgeşik şatlykly hem-de
pähim-paýhas bolup eşidilýärdi. Ýogsa «Bäh, seniň beýle bedroýdygyňy! Gowusy,
öýüňe git-dä! Hany, dişleriň beri barmy!?» diýen ýaly ýoknasyzdan gödek
sözlerdi. Bu franta-jalaýa jenap Bamatabua diýýärdiler. Gar örtülen köçede edil
gussaly düýşdäki göze görünýän zatlar ýaly bir öňe, bir yza dähedem-dessemleýän
bu aýal oňa hiç hili jogap bermeýädi, hatda bir gezek hem ýüzüne-de
garamaýardy. Beýle kejir dykgatsyzlyk jalataýyň gaharyny getiren borly. Eýläk-beýläk
ýanyndan geçip barýan aýal arkasyny öwren pursady jalataý ýerden bir gysym gar
alaga-da, aýalyň yzyndan assyrynlyk bilen ýöräp, özem gülmekden zordan
saklanyp, onuň ýakasyna elini salyp, pilçeleriniň arasyna gary goýberdi. Aýal
bu garaşylmadyk ýagdaýa nädip gygyranyny bilmedi, ol öwrüläge-de, özüni
äsgermedik jalataýa edil guduzlan gara gaplaň ýaly onuň ýüzüne dyrnaklaryny
urdy. Üstesine şeýle bir erbet sögünip gygyrdy welin, bu goh-gykylyga mähelle
bary üýşdi. Bu betbagt Fantinady.


Jalataýyň telpegi bir ýerde,
özi bir ýerde ýatyrdy. Ol garyň üstünde elini-aýagyny kelemenledýärdi. Başy
açyk, dişsiz aýal bolsa ony ýumruklaýardy, aýagy bilen depýärdi. Gazapdan
hem-de aýazdan ýaňa ýüzi üýtgäp, göm-gök bolan bu aýal şeýle bir eýmenç
görünýärdi. Kafeden çykan ofiserlerdir ötegçilerden üýşen bu mähelläniň
arasyndan bir uzyn boýly adam birdenkä okdurylyp çykdy-da, onuň kirden ýaňa
ýalpyldap duran atlas köýneginiň ýakasyndan tutaga-da:


—Yzyma düş!—diýdi.

Aýal başyny galdyrdy. Ol
eýmendiriji sesini tapba kesdi. Gözleriniň ýitisi öçdi. Endamy edil öliniňki
ýaly soldy, gorkusyndan titredi. Aýal Žaweri tanady.


jalataý bu pursatdan
peýdalanyp, emaý bilen ökjäni göterdi».


Dikkensiň we Gýugonyň döredijiliginiň muşdagy XIX asyryň
ikinji ýarymynyň beýik hudožnigi Winsent wan Gog ömrüni
ýoksullyk-mätäçlik ilen geçirdi. Onuň bujagaz ölmez-ödi gün görmegine hem
dogany Teonnyň hemişe edýän kömegi sebäpdi.


80-nji ýyllaryň başynda ol hamyla, alkaş aýaly öz öýüne
ýygnady.


«Şu gyş men bir hamyla aýala duşdum. Ony göwreli eden adam
bolsa taşlap gidipdir. Ondan göwrede galan çagany göterip ýören bu aýal
gyşda-da köçelerde entäp özüne nan puly gazanýardy. Gazanjy nämeden edýänine
bolsa özüň düşünýärsiň. Bu aýaly naturşşisa edip işe aldym, tutuş gyş bile
işledik. özem, Hudaýa şükür, bu aýaly, onuň göwresindäkini açlykdan-gyşdan
gorap bildim. Biz bir bölek nany paýlaşyp iýdik...»


«...Poplaryň-ruhanylaryň gargyş edip, ýazgaran aýallaryna
dözmezçiligim düýn başlan zat däl. Ol öňden bäri şeýle...»


(Wan Gogyň «Hatlar» atly kitabyndan).

Winset Hristinanyň adyny Sin diýip tutýardy. Ony özüne
model-nusgalyk edinipdi. Oňa hudožnik öýlenermen bolanynda ene-atalarynyň
zähreleri ýarylypdy. Ýöne bu taryhyň soňy gowulyk bilen gutarmady. Teon hemme
zatda, hemme ýerde tygşytlylyk edip ýygnan pullaryny doganyna ugratsa, olary
Sin çakyrdyr çilime sowrup goýberýärdi. Ol durmuş obrazyny üýtgetjegem
bolmaýardy. Sin hatda Wan Gogy wenerik keseline duçar hem edipdi.


Angliýada 70-nji ýyllaryň başynda Žozefina Batleriň
ýolbaşçylygynda aýallar ligasy döredi. Liganyň maksady jelepleri goramakdan,
«ak gyrnaklarynyň», «adam bölejikleriniň galyndylarynyň», «azgynlygyň
oýnawaçlarynyň» juda erbet ýagdaýlaryny üýtgetmekden-gowulamakdan ybaratdy.


«XX asyryň başynda hanym Awril de Sent-Krua estafetany özüne
geçirip-alyp, ähli aýallaryn adyndan jelepligiň soňuna «sogan ekmäge» çagyrdy:
«Aýallar öz jynslaryna edilen reglamentarizmiň üsti bilen zorluga doly düşünip,
hemmeler üçin, hatda iň bir pese gaçanlara çenli adalatlylygy talap edýärler.
Aýallar, hawa, hut olaryň özleri hukuklary üçin göreşmelidir!»


Birinji jahan  urşy
bordelleriň işini has-da janlandyrdy (aktiwleşdirdi) hem-de wenerik keselleri
artdyrdy. Bordeller uruşdan soňky ykdysady krizisi ýeňip geçip bilmediler.


Bordel hudožnikleriň ünsüni elmydama özüne çekýärdi. Eduard
Mane
öz ýalaňaç «Olimpiýasyny» ile görkezmäge çykaranda uly goh-galmagal
boldy. Sebäbi hudožnik bu kartinasyny—suratyny ýeňles gyzlar esasynda çekipdi.
Kartinananyň töwereginde ýörite gorag goýlupdy. Muny köpçüligiň gazabyndan
heder edilip goýlupdy. Imperator zenan «Olimpiýany» gaharyndan ýaňa saýgylap
goýberdi.


Maýyp hudožnik Andri de Tuluz-Latrek haremhanalaryň
mydamalyk myhmanydy. Ol jelepleriň müşderiler bilen geçirýän pursatlaryny,
olaryň durmuşlaryny görkezýän 50 töweregi suraty çekipdi. Bu tanymal fransuýa
hudožnigi 1894-nji ýyldan başlap Degirmenler köçesinde ýerleşýän kaşaň
haremhanalara göçüp bardy. Ol jelepler bilen gijedir gündizlerini geçirdi. Olar
bilen iýip-içdi, kart oýnady. Ýygy-ýygydan gymmat şeraplary getirýärdi, olaryň
doglan günlerini hiç haçan ýatdan çykarmaýardy, sowgatlar berýärdi.


Meşhur fransuz ýazyjysy Gi de Mopassan (1850-1893) öz
nowellalarynyň birgidenini jeleplere bagyşlapdy. özem olar hakda duýgudaşlyk
bildirijilik, eý görmeklik bilen ýazypdy.


Onuň «Port» hekaýasynda deňizçiler uzak ýüzüşden soň «söýgi
şäheri» Marselde daňa deňiç bolýarlar.


«Olar çaýkanyşyp, aýaklaryny zordan alyp, argyn halda ýöräp
baryşlaryna töwereklerine edil möjek açgözlügi bilen garaýardylar. Hawa,
deňizçiler söýgä şeýle bir suwsapdylar welin, olaryň soňky altmyş alty güne
çeken reýsleri zerarly, gyz görseler dyza çöküp, onuň aýaklaryna ýykylmaga
taýýardylar. önden Selestin Dýuklonyň yzyna düşüp normandlar barýardy. Bu
daýaw, berdaşly ýigit her gezek kenara—rugsada çykanlarynda deňizçilere baş
bolýardy. Ol aýşy-eşretli, keýp çekilýän ýerleri tapmagyň ussadydy. özem baran
ýerlerinde näçe bezzatlyk edilse-de, uruşman sypmany aglaba başarýardy. Ýogsa
portlarda matroslaryň arasynda uruşmak häli-şindi bolup duran zatdy. Eger-de
iş-işden geçip, uruşmaga ýetse, gorkusy-ürküsi bolmazdy. Edil dagdan akabasynyň
gaýdyşy ýaly, deňze tarap gaýdýan garaňky köçelerde aýlanyp-entäp ýörşüne,
Selestin harabalygyň ysy-koky gelip duran şol köçeleriň birini ahyry saýlady.
Bu köçe egrem-bugram koridory ýadyňa salýardy. Her gapynyň ýokarsynda goçak
çyralar asylyp, olaryň ýüzlerine biri-birinden ullakan nomer—öý belgileri
görünýär. Insiz, aýlawly giriş gapylarynyň agzynda saman oturgyçlaryň üstünde
öňlük geýen aýallar otyr. Hyzmatkärlere çalymdaş bu aýallar matroslary
görenlerinden tarsa turdular-da, top tutup gelýän erkekleriň öňüni aldylar.
Erkekler bolsa janly harytdan dos-doly bu türmelere ýakynlanlaryny duýup,
has-da gyzyşdylar.


Birden eýwanyň töründäki ikinji gapy açylyp, ýarym-ýalaňaç
semiz gyz aňyrdan garady. Gysga ýubkalary ýöne bir bile daňlan bant ýalydy.
Halparan göwüsleri, gyrmyzy tegmilli eginleridir elleri gara barhat köýnegiň
ýakasyndan çogup durdy. Gyz «Geliň, giriň, goçlar» diýip, daşdan gygyryp
goýberdi. Soňra oklurylyp matroslaryň biriniň siýdikhaltasyndan ur-tut ýapyşdy,
edil möýüň öz awuna çolaşyşy ýaly, matrosy gapa çekdi. Gyzyň erjel gyjyndyryjy
hereketlerinden özüni ýitiren erkek kän bir garşylyk gorkezip bilmedi. Onuň
ýoldaşlary-da äm-säm bolup, girjeklerini-de 
ýa-da ýoly dowam etdirjeklerini-de bilmän galdylar. Ýöne aýal gara-güýji
bilen matrosy gapyň bosagasyna getirende, rejäniň geň däldigini aňan tejribeli
Selestin gidermen bolan ähli matroslara garap-gygyryp komanda berdi:


—Marşan yza! Bu bolmaz!

Komanda endik matros heleýiň elinden bat bilen sypyp, ýola
rowana bolan ýoldaşlarynyň yzyna düşdi. «Guduzlan» gyzyň erbet sögünçleri
töwerege ýaň saldy. Edil şol wagtyň özünde-de bu sese heşerlenip aýallaryň
gyryk-gyryljak sesleri beýleki gapylardan gykylyk bolup eşidildi.


Yzdan, gykylyklaryna 
gulak gabartmadyk matroslara gargynçlar hor bolup eşidilse, gapdaldan,
öňden ýene hantama gykylyk sesleri töweregi doldurypdy. Matroslar bolsa
tamakinçilik ýoly sökmegi dowam etdirýärdiler. Matroslaryň öňlerinden edil
özleri ýaly «awa çykan» esgerlerdir matroslar aram-aram çykýardy. Olar şol
gidip baryşlaryna, ahyrsoňy, bir daşdan göräýmäge gelşikli öýüň ýanynda saklandylar.
Dýuklo nökerlerini şol ýere—öýe sürdi. Baý hezillik bold-a! Matroslar dört
sagatlap durman şerapdyr jelepleriň keýpinden mes boldular. Ýarym ýyllyk
aýlyk-gazançdan him kimde hiç zat galmady.


Kafeniň ýerleşýän uly-uzyn zalynda olar edil öý eýeleri kimin
arkaýyn oturyp-oturmankalar özlerine ur-tut gyz saýladylar. özem gyzlary soň
çalşyp durman, uzak agşam şol bir gyz bilen boldular. Hawa-da, garamaýak üýtgäp
durmany, üýtgeýşi küýsänok-da. Başda bokurdagyny öllän erkekleriň hersi insizje
gapyly otaglara bir girip-bir çykyp durýardy. Otagda—gyz, zalda—çakyr. Bu
gaýtalandy durdy, gaýtalandy durdy.


Indi deňizçiler bokurdaklaryny ýyrtaýjak bolup
gygyryşýardylar. Serhoşlukdan ýaňa olaryň gözlerine gan inipdi. Başly-barat
aýdylýan aýdymlar, eldir aýaklar bilen deprek kimin kakylýan stoldur pollar...
Hawa, adam wagşylygyny erkine goýbereniňde bolýan hemme zatlar şu pursat şu
ýerdedi. Selestin Dýuklo ýoldaşlaryny töweregine ýygnap, uzyn boýly al ýaňak
gyzy gujaklap otyrdy. Ol içişmekde beýlekiler bilen deň gidişse-de, edil aňyny
aldyrtmaýardy. Onsoňam bu normandiýaly galanlara garanyňda inçeden
yzarlamany-synlamany başarýardy. Ýöne pikirler garjaşýardy. Birden gelen oýlar
şobada-da zym-zyýat bolýardy. Ýene bir salymdan oýlar aňa gelýärdi. Selestin
näme aýtjak bolýanyny ýadyna saljak bolup biderek azara galýardy. Ol gülüp,
ýene şol bir zady gaýtalaýardy:


—Hä, hä... hawa, onda sen önden bäri şu taýda-da?!

—Ýarym ýyl bäri—diýip, gyz seslenýär.

Ol bu sözleri makullaýan ýaly baş atdy.

—Saňa durmuş ýaraýarmy?

Gyz dymdy, soňra boýunalyjylykly jogap berdi:

—öwrenişýärsiň-dä. Bu beýleki erbetliklerden erbet däl-ä. Sen
hala öý bikesi bol, hala-da künti, barybir hapa-hapysa iş-dä bular.


Matros bu hakykat bilen razylaşaýdy ýaly.

—Seň özüň şu ýerlimi?

Gyz sessiz baş ýaýkady.

—Gelmişekmi?

Ol bu gezegem sessiz baş atdy.

—Nireden?

Gyz kyn zady ýadyna saljak bolýan ýaly oýlandy-da:

—Perpinýandan—diýip, düşnüksiz hüňürdedi.

Matros öňküsi ýaly makullaýjylyk bilen sesini sokduryp
goýberdi:


—Hä-ä, gö-ör, ni-re-den diýsen-e!

Gyz hem pursady sypdyrman sowal berdi:

—Sen-ä deňziçi öýdýän?

—Hawa-la, eýjejik.

—Daşa—alysa gidýänsiň onda?

—Näsini aýdýaň? Görmedik ýurdum, gezmedik portum galmady.

—Er şarynyň daşyna-da aýlanyp çykansyň-la?

—Elbetde, özem bir gezek däl.

Gyz ýene oýa batdy. Edil ýatdan zym-zyýat bolan zadyny
ýatlajak bolýan ýaly. Soň ýene sowala, ýöne başga çynlakaý sowala geçdi:


—Gämi baryna duşansyň onda?

—Hawa-la, owadanjam!

—«Mukaddes Ýol ýoldaş gyza» tötänden duşan dälsiň-dä?

Matros ýylgyraýdy:

—Edil geçen hepdäniň özünde-le.

Gyzyň gyrmyzy meňzi şobada soldy. Ol howlukmaç:

—Dogrumy? Dogrudanam?

—Çyp-çynym.

—Aldaýan bolaýma?

Matros gollaryny göterip:

—Hudaý kessin—diýdi.

—Senten Dýuklo häzirem onuň ýanyndamyka? Eşitmediňmi?

Normandýaily geň galmakdan ýaňa alada galyp, aljyraňňy sorady:

—Sen ony tanaýaňmy?

Indi gyz-da hatyrjem jogap berdi:

—Ýok. Ýöne bu ýerde bir aýal oň bilen tanyş.

—Siziň «edaraňyzdanmy?»

—Ýok goňşymyz.

—Şu köçäniň ugrundamy?

—Ýok beýlekide.

—O nähili aýal?

—Men ýaly aýal-da, heleý—heleýdir-dä.

—Aýal ony näme etjekkä?

—Bilmedim, ildeşi bolaýmasa.

Olar biri-birine içgin seredişdiler. Göni garaklaryna garap,
bir bolmasy zat bolan ýaly:


—Ony görüp bolmazmyka?

—A sen oňa näme aýdarsyň?

—Hä, hawa. Men, neme... Selestin Dýuklony gördüm diýerin.

—Oň jany beri sagmyka?

—Edil ikimiz ýaly. Ýigit daýaw ahyry.

Gyz ýene dymdy. Ol pikirlerini jemläp, ätiýaçly sorady:

—Ol gämi «Mukaddes gyz» nirä barýardy?

—O-da bärik, Marsele gelýärdi.

Gyz tisgenip gitdi.

—Dogryňmy?

—Elbetde.

—Senem Dýuklony tanaýarmydyň?

—Hawa tanaýaryn.

Gyz oýa batdy. Sesini peseldip:

—Be, şeýle...

—A oňa näme bolanda saňa näme?

—Oňa şuny aýtsana... Aý, ýok gerek däl.

Ol gyza has-da ebeteýsiz—oňaýsyz garady. Ahyrsoňy hemme zady
bilmek isledi.


—Senem ony tanaýarmyň?

—Ýok—diýip, gyz garşy çykdy.

—Onda oňa näme bolanda seniň nä işiň?

Gyz birdenkä böküp turdy. Beýik tekjäniň üstündäki duran
limony aldy. Göbegini kesdi. Limony bulgura sykdy. Soňra bulguryň üstüni suw
bilen dolduryp, matrosa uzatdy.


—Al iç!

—Munyň näme?

—Serhoşlukdan açylar ýaly. Soňra gürleşeris.

Ýigit garşylyksyz içip goýberdi. Dodaklaryny eliniň tersi
bilen süpürdi-de:


—Hawa, diňlemäge taýýar.

—Onda sen oňa hiç zady aýtmajagyňy söz ber. Sen meni
görmäniňe, meniň aýdan zatlarymy kimden eşideniňi aýtmazlyga ant iç! Hawa, ant
iç!


Ol ynamsyz güldi-de, elini göterdi.

—Ine, şeýdip kasam içýärin.

—Alla kessin diý!

—Alla kessin.

—Onda şeýle: kakasy, ejesi we erkek dogany garahassadan üç
ýarym ýyl ozal ýogaldy diýip oňa aýdarsyň. Segsen üçüň ýanwarynda. ?çüsi-de bir
aýyň içinde.


Ol endam-janynyň buz ýaly bolanyny duýdy. Bir minutlap
aljyraňňy oýlandy. Soňra muňa ynanman sorady.


—Sen muny anyk-hakyky bilýärmiň?

—Hakykatdanam.

—Kimden?

Gyz onuň eginlerine ellerini goýup, gözlerine seretdi.

—Men onuň uýasy.

—Fransuza!—diýip, gygyranyny ýigit bilmän galdy.

Gyz ýigide ýene dikanlap garady. Eýmenç gorkudan hem
gynançdan ýaňa özüni ýitirip, dodaklaryny açman diýen ýaly, çalaja pyşyrdady:


—O-ho! Sen Selestinmi?

Ikisi-de biri-birine garap doňňara daşa döndi. Töwerekde
bolsa Selestiniň ýoldaşlarynyň goh-galmagallary asmana göterilýärdi.
Bulgurlaryň çakyşmasyndan, stola urulýan ýumruklaryň, saza goşulyp edilýän aýak
tapyrdysyndan, aýallaryň ýiti seslerinden ýaňa edil ýanyňda oturanyň aýdýanyny
eşitmek mümkin däldi.


Matros gyzyň ýanyndadygyny duýýardy. Gyz gorkusyndan oňa
gysyldy. Gyzyň gyzgyny hem matrosy ýylydýardy. öz uýasy!


Eşidilerinden gorkýan ýaly, ol şeýle bir pessaý pyşyrdady
weli, ony uýasy hem ýarym-ýalta eşitdi:


—Ine, işi gaýdanlygyň aňrybaşy! Men, gör, nämeleri etdim!

Gyzyň gözleri edil şol pursat ýaşdan doldy.

—Men günäkärmi näme?—diýip, gyz hüňürdedi.

Ýigit birdenkä sorady:

—Diýmek, ýogaldylar-da?

—Hawa, öldüler.

—Kakamam, ejemem, doganymam?

—Men aýdýan-a! üçüsi bir aýyň içinde. Men ýeke—ýalňyz. özem
gara köpüksiz galdym. ähli zatlary satmaly boldy. Meň doktora, dermanhana,
jaýlaýyş edarasyna bergi etdim ahyryn. Onsoň men jenap Kaşe hyzmat etmeli
boldum. Ýadyňa düşýämi, onuň özem agsakdy. Şol wagt men on bäş ýaşapdym. Seniň
giden mahalyň bolsa men entek on dört hem ýaşamandym. Kaşe bilen «bulaşdym»—ýaşlykda
biziň hemmämiz samsyk bolýarys-da. Soňra men öz notariusymyza hyzmatkärçilik
etdim. O-da meni «bulaşdyrdy». Ýoldan çykardy. Gawrda maňa kireýine otag alyp
berdi. Ýöne basym gelmesini goýdy. Men üç günläp hiç zat iýmän, zat tapman aç
oturdym. Iş hem tapylmady. Onsoň şu öý ýaly jaýa geldim. Men birinji däl
ahyryn. Eý-ho, soňra nirelerde entemedim diýsene! Olaryň arasynda
içgysgynç—gussaly Ruan, Ewre, Lill, Bordo, Perpilýan, Nissa bar. Ynha, indem
Marselde men.


Gözýaşlar gyzyň gözlerinden akyp, burunlaryndan aşak
damýardy, ýaňaklaryny öl-myžžyk edip, agyzlaryna akyp gidýärdi. —Men senem
ölensiň öýdüpdim, meniň betbagt Selestinim.


—Meniň seni tanamazlygym geň zat däl. Sen ol wagtlar
gyzjagazdyň ahyryn. Indi, gör, nähili ösüp ulalypsyň! Ýöne sen weli meni
tanamaly ahyryn!


Gyz gamgynlyk bilen gollaryny goýberdi.

—Meniň üçin erkekleriň bary birmeňzeş. Men olaryň näçesini
gördüm ahyryn. Bary deň keşp, bir ýüz.


Selestin öňküsi ýaly Fransuazanyň gözlerine garady. Onuň
güýçli tolgunmadan ýaňa, edil urulýan çaga ýaly zörledesi gelýärdi. Dyzynda
oturan gyzyň eginlerini öňküden hem berk gysyp, özüne çekdi. Ine, şeýle
ýakyndan uzak-uzak synlap öz uýajygyny indi tanady. Ol deňizlerden-deňizlere
aýlanyp ýörkä şu uýasynyň ellerinde onuň mähribanlary jan beripdi. Dogduk
depesinde goýup giden mähribanlary onuň zaryny çekip, ýoluna garap-garap
gözlerini ýumupdy. Selestin matroslara mahsus bolan gujurly gollary bilen
täzeden tapan uýasynyň başyna gujaklap, uýasyny mähribany hökmünde ogşamaga
durdy. Soňra-da serhoş horkuldysy bilen möňňürdi. Edil deňizdäki gomlar ýaly
äwmezeklik bilen erkek adama mahsus agras agy onuň döşüni ýaryp, bogazyny
ýyrtyp çykýan ýaly, güýçlüdi—ersdirijidi.


—Bu senmi Fransuaza? Sen meniň eýjejik körpeje uýammy?—diýip,
demi-demine ýetmän eňredi.


Ol birdenkä tarsa turdy, erbet eýmendiriji ses bilen sögündi.
Ol stoly şeýle bir güýçli ýumruklady welin, bulgurlar ilki asmana sary
göterilip, soňra polda kül-peýekun boldy. Soň birki ädim ädip, çaýkanyp gitdi.
Ellerini bulaýlap, ýüzinligine ýykyldy. Polda el-aýagyny urup, edil ölüm
öňündäki ses bilen hork-hork, hyrk-hyrk edip, ýüzinligine süýndi. 


Selestiniň bu bolşuna serhoşluk diýip düşünen dostlarynyň
barynyň gözleri oňa dikildi. Soňra bary gyzyl-gyran gülüşdi:


—Gör-le, ýalap-ýalap gönenipdir-ow—diýip, biri söz atdy.

—Ony ýatyrmak gerek—diýip, beýlekisi seslendi.

—Köçä çykdygy bes, ýygnarlar.

Hernä ýigidiň jübüsinde pul tapylaýdy. Muňa göz ýetiren
hojaýyn heleý oňa krowat berdi. Ýoldaşlary bolsa  zordan aýak üstünde durup, yra-dara edip, ony özüni «beren»
aýalyň otagyna süýräp diýen ýaly geçirdiler.Indi bu aýal hem oturgyçda oturyp,
biçäräniň agysy bilen daňy atyrdy.»


«Hanym Fifi» we «Pökgüje zenan»
hekaýalaryndaky wakalar fransuz-rus urşunda bolup geçýär.


Bularyň birinjisinde rus ofiserleri fransuz bordellerindäki
gyzlar bilen keýp çekmek isleýärler. Olaryň arasynda müçesi kiçi-kinniwanja
Markiz Wilgelm Fon Eýrik bardy. Dworýan gatlagyndan bolan Markiz bi dereje,
nätebigy, erkege mahsus däl hereket-edähetleri üçin oňa «Hanym Fifi» diýip
lakam beripdiler.


«Gyzlar kän näz edip durmadylar, sebäbi oňat tölejeklerine
müňkürlik edere zat ýokdy. ?ç aýyň içinde ruslaryň kimdigini bilip
ýetişipdiler,ýöne adamlar bilen hem, ýagdaýlar bilen hem oňşuk etmeli
bolýardylar. «Näme etjek käriň şu bolsa» diýip, özlerini ynandyrjak
bolýardylar. Bularda entäk ynsap,mertebe edip gurap-süýräp ýetişmän borly. Ine,
şu-da olaryň ynsaby köşeşdirmäge edýän hileli jogaplarydy.


Hemmeler göni naharhana
ýöneldi. Ýagty astynda naharhana harabaçylyk ýaly, has-da gussaly göründi. Diwara
sokulyp-bukulyp goýlan stoluň üstündäki näz-nygmatlar, gymmat gap-gaçlar
garakçylaryň talaňdan soň üýşüp agşamlyk edinýän haremhanasyna çalym edýärdi. Kapitanyň
«geçisi ýaýrady», ol aýallara edil jansyz predmetler ýaly eýemsiräp, buýruk
berýärdi, olary gujaklap öpýärdi, gysmyljyrap ysgaýardy, olara baha berýärdi. Aýallar
kapitan üçin aýşy-eşret ýaragy ýalydy; haçanda üç sany ýaş ýigit özlerine gyz
saýlajak bolanlarynda, ol aýgytly garşylyk görkezdi,sebäbi gyzlary onuň özi
adalatly paýlap bermekçidi. Elbetde, onuň adalatly diýýän zady, harbylaryň
çinlerine—derejelerine görä paýlaşyk geçirmekdi. Şonda ol harby iýerarhiýanyň
(beýikli-pesli dereje sütüni) gyl ýaljak-da bozulmagyna ýol bermekçi däldi. Şonuň
üçin jedel-goh, nägilelik-müňkürlik, birine gol ýapmak ýaly zatlar bolmazdan
ötri, ol aýallary boýlaryna görä hatara durzup, komandiriň hemleli tony bilen
iň uzyn aýala ýüzlendi:


—Adyň kim?

Aýal bilgeşleýin näzli ses
bilen jogap berdi:


—Pamela.

Komandir şobada seslendi:

—Birinji belgili Pamela atly
komandire berilýär.


Komandir ikinji saryýagyz
aýala-da eýe çykýanlygyny ony öpmek bilen aňlatdy. Semiz aýal Amosdany poruçik
Otto, Ýewa Sweklany podporuçik Frise paýlady. Hor-homsy Markiz Wilgelm Fon
Eýrige bolsa kapitan iň kiçi boýly Raşeli berdi. Raşel garamtyl saçly, edil
syýa tegmili ýaly gözli ýaşajyk ýewreýdi. Onuň burny weli ýewreýleriňki ýaly
däldi, ýagny çüňkburun-çeňňekburun däl-de, burny kelte, dartuwlydy.


 Hawa, aýallaryň hemmesi mährem ýüz, pökgüjedi. Olaryň hiç birini
aýratyn alamatlandyrýan şahsylyk—indiwiduallyk ýokdy. Edim-gylymlary,
ýüzleriniň reňkleri-de birmeňzeşdi. Bu haremhanalardaky gündelik söýgi
maşklarynyň hem-de ýeke-ýalňyz ýaşaýşyň täsiri bilen şeýledi.


Ene hut şol öňki
dyzmaç-dogumly üç ýigit gyzlary ur-tut «işe» alyp gitjek boldy weli, kapitan
komandirligini edip, olary saklady. Tejribeli kapitan olary öz sözlerinde
tutdy: Dogrudanam, siz öň ýuwnup-ardynyp, arassalanyp gelipsiňiz. Şonuň üçin
stolda utanman oturyp, deň «işe» başlamaga hakly. Ýogsa öňräk gidip, öňürti hem
«ýadap» täze «iş» gözläp, hemme zady bulam-bujar edersiňiz diýdi. Onsoň
hemmeler tükeniksiz ogşaşmak bilen häzirlikçe çäklendiler.


Raşeliň birden demi tutulyp,
tä gözleri ýaşarýança üsgürdi, burunlarynyň deşiginden tüsse göründi. Markiz
gyzy ogşap, onuň agzyna bir dem çilim tüssesini goýberse nädersiň. Şonda-da gyz
gyzmady—gyňralmady, ýeke sözem dilinden sypdyrmady. Ýöne özüniň bu «eýesine»
şeýle bir çuň-dikgan garady welin, onuň gara gözleriniň astyndan gahar-gazabyň
közi ýalpyldady. Hemmeler ýerli-erine geçip, jaýlaşykly oturdy. Komandir sag
tarapynda Pamelany, solunda bolsa saryýagzy oturdyp, salfetkalary gözläp
durşuna:


—Kapitan, size ajaýyp akyl
geldi—diýdi.


 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:13)
Jogapla +1





Poruçik Otto we podporudçik Fris öz goňşy gyzlary bilen edil
dünewi hanymlary ýaly sylaşykly gürleşip, özlerini diýseň salykatly alyp bardy.
Bu gyzlara ýarap barmady. Muňa derek
baron fon Kelwengşteýn bular ýaly ýere öwrendikli bolarly: Heziller edip
gyzlara kelpeňje sözleri oklap otyrdy. Onuň kellikden ýaňa lowurdap duran
ýeňsesi töwerege hem ýagty, hem-de ýylylyk paýlaýan ýalydy. Ol fransuz-reýn
dialektlerinde ýaňrap, suwjukdan-suwjuk, uýatdan-uýat sözleri bilen töweregine
kompliment baryny eçilýärdi. Döwük dişleriniň arasyndan çüwdürim deý atylyp
çykýan tüýkülikleri hem töwerege öl-nem bolçulygyny ýagdyrýardy.


Dogrusy, onuň bir sözüne-de
gyzlar asla düşünmeýärdi. Ýöne onuň daşary ýurt sözlerini ýoýup aýdýan
samahyllamalary gyzlary gyzykdyrdy. Hawa, gyzlara geregem şoldy. Esrekden
edepsiz sözler birek-birigiň hyjuw duýgularyny oýarmak olara endik bolan zatdy.
Gyzlar bu gürrüňlere hahaýlaşyp, goňşularyna ýaplanyp, ýykylyp gidýärdi. Şady-horramlyk
ilkinji çakyr çüýşelerini içilip başlanandan kesildi-de, soňra her kim öz-özi
bilen boldy. Kim-kimi öpýär, kim-kimi stol astynda balagasty organlaryny
çümmükleýär, sypaýar, gysymlaýar... biler ýaly bolmady. Soňra erkekler çakyrdyr
gyzlaryň teninden serhoş bolup, gygyryp, uwlap, gap-gaçlary döwüp başladylar. Boldy
bir başagaýlyk. Ýöne her stulyň arkasynda dik duran esgerler edil öňküleri
kimin müýnli-mönsüräp, hiç zat bolmadyk ýaly, hyzmat etmeklerini dowam
etdirdiler.


Ýöne komandiriň hem özüni
saklap bilendigini aýdyp geçen ýagşy.


Markiz fon Erik ýa-da
madamuazel hanym Fifi bolsa Raşeli dyzynyň üstünde oturdyp, bihöwes turgunlylyk
bilen kä tokarja burum-burum saçlaryndan öpýärdi, käte-de kül-owram ediji
häsiýetine erk berip, gyzy şeýle bir berk burýardy—çümmükleýärdi welin, gyz
näçe çydajak hem bolsa, uwlap turanyny duýman galýardy. Käýarym bolsa, gyzy bar
güýji bilen gysyp, ýewreý gyzyň gül ysly agzyndan sora-sora onuň dodaklaryny
göknil etdi. Ol birden gyzy dişläp goýberdi. Gyzyň eňeginden akan gan
çüwdürilip, ýakasyndan aşak ýaýrady gitdi. Gyz ýene onuň garagyna göni garap,
ganlaryna süpürip durşuna, pyşyrdady:


—Munuň üçin töleýärler.

Ol erbet gülküsini etdi.

—Bolýa-da, töläýmeli bor-da—diýdi.


Hödüriň soňy—desert berildi. Ol
miwedir süýji nygmatlardan ybaratdy. Şampan şerabyny bulgurlara guýup
başladylar. Komandir edil imperator zenan Awgustiniň saglygyna tost aýdýan
deýin görnüşe girmek üçin ýerinden turdy. Badany göterdi:


—Biziň hanymlarymyz üçin!

Edil şonuň yzysüre eşidilen
tostlardan serhoş esgerleriň gödekligi, nadanlygy görnen ýaly boldy. Nemesler
gezekli-gezegine ýerinden turup, özleriniň akyl aýgytlylygyny görkezmekde
bäsleşýän ýaly, töwerekdäkileri gülüşdirmek üçin tost aýtdylar. Aýallar bolsa
serhoşlukdan ýaňa, zordan açylýan gözlerini, bazzyk-buzzuk sözlerini muňa jogap
edip, her tostdan soňra edil guduzlan ýaly, el çarpyşdylar.


Kapitan bu aýşy-eşret agşamyna
sypaýyçylyk lybasyny ýapmakdan ötri ýene badany göterdi:


—Ýürekleri ýeňjek ýeňişlerimiz
üçin!


Şol wagt poruçik Otto edil
şwarswold aýysy ýaly, tarsa ýerinden turup, çakyr serhoşlugyndan ýaňa
watançylyk hyjuwyny çüwdürip goýberdi.


—Biziň Fransiýanyň üstünden
ýeňşimiz üçin!


Aýallar näçe serhoşam
bolsalar, häzir olaryň hemmesi dymdy. Raşel bolsa bütin durky bilen endiräp:


—Bäri bak, hany, fransuzlar
barka-da şuny aýt, göreli—diýip, tostça tarap öwrüldi.


Emma ony ýaş markiz öz
dyzyndan düşmäge goýman, hahaýlap güldi:


—O-ho! Eý-ho! Men bular ýalyny
entek göremokdym. Biz görnüp bildigimiz olar zym-zyýat bolýardy.


Gyz has-da gazaplanyp, onuň
ýüzüne jabjyndy:


—Galat aýtma, nejis!

Ol gyza sowuk nazaryny dikdi. Edil
sapança bilen eleme-deşik eden kartinasyna garaýşy deýin. Soňra bolsa ýene
hahaýlady:


—Be-be, beýle däl bolaýmasyn,
owadanja! Eger olar gorkak bolmasalar, biz, heý, bärik siziň gujagyňyza
düşermidik eýsem? —Ol öňküsindenem göwnügöçgünlilik bilen saýrady oturdy. —Biz
jenaplar şu ýerde! ähli Fransiýa biziňki!


Gyz onuň dyzyndan taýyp, öz
oturgyjyna düşdi. Markiz ýerinden galyp, badasyny stol üstüne uzadyp,
gaýtalady:


—Bütin Fransiýa, fransuzlar,
barja tokaýlardyr topraklar we Fransiýanyň ählije jaýlary biziňki!


Beýleki serhoşlukdan ýaňa
haýwana dönen nemesler birdenkä gyzyp, bulgurlaryny gysymlap, bogazlaryna agram
salyp «Ýaşasyn Prussiýa!» diýşip, zenzele etdiler. Badalar şobada boşady.


Gyzlar muňa garşylyk
görkezmediler-de, gaýta gorkularyndan ýaňa lal-jim boldular. Hatda gürrüň-goha
sebäp bolan Raşel hem garşylyk görkezmän, dymdy. Onsoň ýaş markiz ýewreý
gyzynyň kellesine şampan şerabyndan doly badany goýup gygyrdy:


—Fransiýanyň hemme hatynlary
hem biziňki!


Raşel ýerinden şeýle bir batly
böküp düşdi welin, kellesine goýlan bada potolaga degip, ýerde kül-uşak boldy. Şampanyň
ýalpyldysy edil çokunylýan suw ýaly, onuň gara saçlaryny syryp gitdi. Ofisere
dikanlap garan gyz onuň şindi hem edip duran ýoknasyz gülküsine has-da
gazaplanyp, titir-titir edýän leblerinden şu sözleri gaçyrdy:


—Ýok, ýok, küpür gepleme,
Fransiýanyň aýallary asla siziňki däldir!


Markiz oturgyja özüni
goýberdi, has süýji-lezzetli gülmek üçindir-dä, soňra ýene içi güjükli sözleri
sugşuryp goýberdi:


—Bäh, munuň beýle bolaýşyny! Sen
onda näme üçin, kepderim?


Birbada aljyran aýal
tolgunmakdan ýaňa jaýdar jogap tapmady, ilki dymdy, soňra kellesi işläp ugran
borly. jogabyny gazaply hem hyjuwly sesleri bilen:


—Men näme! Men aýal däl
ahyryn! Men jelep ahbetin! Prussiýalylara bizden başga hiç aýal nesip bolmaz...


Sözüni gutarmanka markiz gyzyň
boýnuna bar güýjüni jemläp, elini aýlady. Ol haçanda ikinji gezegem elini
aýlanda gyz gahardan akylyny ýitirip, stoldan pyçagy alaga-da, beýlekiler
görmez ýaly, edil boýnuň çykýan ýerindäki çukurjyga kümüş pyçagy sokdy.


Markiziň sözi bogazyna tegek
bolan ýaly, agzyny açdy. Gözleri hanasyndan çykaýjak boldy, ol saňgaty bolup
doňdy.


Hemmeler ýerinden tarsa turdy.
Raşel poruçik Ottonyň aýagynyň aşagyna oturgyjy oklap goýberdi. Ol örboýuna
galdy. Gyz penjiräni açyp, daşaryk—ýagyşly tümlüge zym-zyýat boldy.


Hanym «Fifi» şobada jan berdi.
Fris bilen Otto aýagastynda ýatan aýallary çapmak üçin gamalaryna ýapyşdy. Komandir
gyrgynçylygyň öňüni kynçylk bilen aldy. Ol dört sany akyly çaşan gyzy aýratyn
otaga gabamagy iki esgere buýurdy. Soňra komandir aýgytlylyk bilen edil söweşe
taýýarlanýan ýaly, gaçakçy gyzyň yzyndan kowgy gönderdi.


Elli adam parka ýaýrap gitdi. Ýene
iki ýüz adam bolsa jülgedäki tokaýdyr öýleri döküp-dörüp ugrady.


Gap-gaçdan diýseň tiz saban
stol ölüm desterhanyna öwrüldi. Dört ofiser serhoşlukdan açylyp, keýpsiz haldy
penjiräniň öňünde durdy. Olaryň ýüzi diýseň rehimsiz—gazaplydy. Edil harby
borjuny ýerine ýetirýäniňki ýalydy. Çabga-da diňerli däldi.


Birdenkä ok sesi, soňra-da
ýene biri eşidildi. Dört sagadyň dowamynda kä ýakynda, käte alysda goh-galmagal
eşidildi durdy. Daňa çenli hemme dolandy. Ýok, iki sany esgerden başgasy. Esgerler
biri-birini bilmän, atyp, iki esger öli geldi, ýene üçüsi ýaraly. Raşeli bolsa
barybir tapyp, tutup bilmediler. Onsoň ýerli ýaşaýjylary yzarlap, olara  azar berip ugradylar. öýlerdäki goş-golamlar
gyzyl-dörjük edildi. Töwerek-daş hem aňtamadan-gözlemeden ýaňa torç edildi. Ýewreý
gyz edil asmana uçan ýaly, yzsyz-sorsuz zym-zyýat boldy.


General bu habary eşidip, işi
ýapmagy buýurdy. Ol muny goşuna ýaramaz görelde bolmasyn diýip şeýle etdi. Komandire
bolsa düzgün-nyzam jezasyny berdi. Ol hem öz gezeginde elindäkilere temmi
berdi. General şeýle diýdi:


—Biz keýp çekmek üçin, hem-de
lolular bilen dynç almak üçin uruşmaýarys.


Graf Fon Farlsberg bolsa ýerli
ýaşaýjylardan ar-ahmyr aljak bolup bahana arady. Ol dindary çagyryp, Markiz Fon
Eýrik jaýlanylan mahaly jaýlanyş jaňyny kakmagy buýurdy. Dindar bolsa onuň eden
çakyny— tamasyny çykarmady. Hiç bir garşylyksyz buýrugy berjaý etdi. «Hanym
Fifäniň» jesedi Ýuwil buthanasyndan çykarylanda hemmeler jaň seslerini eşitdi.
özem bu jaýlaýyş jaňy şeýle bir dürs-arassa çykdy weli, jaňy duşman däl-de,
dost eli kakan ýaly boldy.


jaň agşam täzeden kakyldy,
ertesi irden hem, soňky günler hem kakyldy. Garaz, ol näçe gerek bolsa,
şonça-da kakyldy. ?stesine ol gijelerine hem öz-özünden kakylyp başlan mahallary
boldy. özem gysgadan ýumşak kakylyp, edil şatlyk paýlaýan ses bilen gijäniň
jümmüşine siňip gitdi. Ýerli daýhanlar muny jaň jadylan diýip biragyzdan
tassyklaýardylar. Onsoň bu syrly jaňhana dindardan başga ýakynlaşmaga milt eden
bolmady.


Ýokarda bolsa wehim astynda,
ýekelikde bir betbagt gyz ýaşaýardy. Oňa dindar assyrynlyk bilen azyk-suwluk
getirýärdi.


Gyz ol ýerde german goşunlary
gidýänçä ýaşady. Soňra bir agşam bu ýesir gyzy Puan zastawyna çenli dindaryň
hut özi äkitdi. Ol gyz bilen öpüşip hoşlaşdy. Arabadan düşen badyna gyz
haremhana çenli pyýada ylgap gitdi. Hojaýyn heleý bolsa gyz öldürilendir diýip
pikir edýärdi.


Birnäçe wagt soňra bu gyzy bir
watançy adam özüne aýal edinip aldy. Ol bu gyzyň gahrymançylygyna bendi
bolupdy. Gyz hem öz gezeginde adamsyna gürrüň getirmedi. Mertebesini beýleki
aýallarça saklady».


Mulen Ruž, Ýeliseý meýdanlary,
Sen-Deni köçeleri, Pigal meýdany, Foş awenýusy (şaýoly)
satlyk söýginiň bazary, bol ýeri hasaplanylýar. Ten
satmagyň gadagan edilen zamanlary-da bolupdy.
Ýöne oňa ýene rugsat
berildi.


Haremhanalar 1846-njy ýyla çenli saklanyp, soňra Mark
Rişalyň
kanuny bilen ýapyldy. Bu kompartiýanyň teklibi-maslahaty bilen
şeýle edilipdi. 60-njy ýyllara çenli «söýgi gullary» hökmany suratda medisina
barlaglaryndan geçmelidi. Häzir bolsa diňe köçe kemçinligine ýol berilýär.
Fransuz kanunlaryna görä, her kim öz tenini satyp bilýär. Emma jenaýat kanuny
aýallary ýa-da erkekleri jelepçilige mejbur edýänlere gönükdirilendir, ýa-da
başgaça aýdylanda, kanun araçylary ýa-da alfonslary jezalandyrýar.


Araçy—sutenor (fr. Souteneur) —jelebiň hasabyna ýaşap, gazanç
edýän oýnaşy.


Alfons—oýnaşy tarapyndan eklenýän erkek.

Aleksandr Dýuma—oglunyň «Mose Alfons» komediýasyndaky
gahrymanyň ady diňe «onsundan» eklenýän erkek diýen mana eýe bolup gitdi.


Sud sutenera bäş ýyla çenli jeza berip bilýär. Ýöne
rehimsizlik we zor bilen edilen araça on ýyla çenli jeza garaşýar. öz aýalynyň
tenini satmaga hemaýat eden erkek hem araçy hasaplanylýar. Fransiýanyň
ýollarynda dört müň töweregi jelep bir wagtda «işe» çykýar. Ýöne bu san
takmynandyr, sebäbi bu «senet» —kär gadagan däldir.


Iki müň töweregi aýal bolsa çakylyk bilen işleýär. Lolularyň
gymmat-arassalary, arzan-hapalary hem bar. Olaryň soňkusy howlularda,
hajathanalarda, maşynlarda hyzmat edýär. Olaryň aglabasy 20-30 ýaşynda.
Ýöne 60 ýaşlylaryna-da gabat gelmek bolýar. Küntüleriň segsen prosenti
aýal, 20 prosenti bolsa aýal lybasyna bürenen erkeklerdir. 75 prosenti
fransuzlar, 25 prosenti daşary ýurtlular. Daşary ýurtlularyň köp bölegi
Alžirden, Marokkadan, Kambojadan gelenlerdir. Köçede duran aýal müşderi gözläp
geçenlere azar bermeli däl. Bu kanunda görkezilendir. Polisiýa aram-aram olary
tutup durýar. Şonda müşderilere hem jerime salnyp bilner. Eger aýalyň öz
kwartirasy bolsa, öz islän adamy kabul edip biler. Eger polisiýa jelepçilik
üçin berlen kwartira ýa-da otaga—studiýa duş gelse, sud eýesine jeza hökümini
çykaryp bilýär. Wensen tokaýynda üsti jelepli arabalar durup, olar
polisiýa peýda boldugy zym-zyýat bolýarlar. Polisiýa jelepçilik bilen meşgullanýan
setleri, araçylary hem-de jaý berijileri aňtaýar we olaryň öňüni alýar.


ÝuMUŞ. Aşakdaky ýagdaýa öz garaýşyňyzy aýdyň.

Orsyýetiň Mariý El subektiniň paýtagty Ýoşkar-Olada
birnäçe ýyl mundan ozal bir baý aýal Proletar köçesinde birnäçe kwartirany
satyn alýar. Onuň aşakky etažyny-gatyny «ofis» edýär, ýokarkylaryny «nomerlere»
öwürýär. jaýda öňki ýaşaýanlar bilen täze «edaranyň» arasynda oňuşmazlyk
başlaýar. Ýaşaýjylary esrek erkekleriň sürüsi bizar edýär. Dürli ýaşly esrekler
gündizmi-gijemi, muňa garaman, podezlere girip, birinji gatyň penjirelerine
kakyp, ýaşaýjylary birahat edýärler. Bordeliň eýesi  bolsa beýleki kwartiralary hem satyn almakçy diýip olara haýbat
atýar. Ýöne birdenkä-de taktikasyny üýtgedýär.


Myhmanlara hyzmat etmegiň anyk grafigi düzülýär. Podezdiň
gapylarynda bolsa «informasiýa tablosy» goýulýar. («Gapyny kakmaň:sagat 17.00
çenli hiç kim bolmaz», «şu gün Tanýa dynç alýar», «Pashada günä etmäliň, ertir
geläýiň» ýaly ýazgylar). Bordeliň hojaýyny gelýänlere diýseň berk tabşyrýar:
goňşulara gödek daraşmaň, özüňizi edepli alyp baryň! ?stesine küntüleriň birine
podezdi süpürip-ardany üçin hak hem töleýär. Pashanyň öňüsyrasynda bolsa öz
küntüler komandasy bilen «kommunistik» ýowar hem geçirdi. «öý hyzmatkärleri»
bolsa basgançakdyr diwarlary ýuwup-arassalap, lowurdadyp goýdular. Edil
matroslaryň söweş gämilerini «ýalabermeli» edişleri ýaly.


Soňra podezdiň öňünde çyra-da peýda boldy. Ýaşaýjylar bolsa
«hanymyň» işlerini makullap, kommunal şertleriniň mundan beýläk-de
gowulaşmagyna garaşýardylar.


Dünýädäki jelepçilik

Ewropa ýurtlarynyň aglabasynda jelepçilige berk gadagançylyk
ýok. Emma jelepçiligi reklama etmek, guramak we jelepçilikden gelýän girdejiniň
hasabyna ýaşamak gadagan.


Mysal üçin, Irlandiýada «müşderiniň ünsüni çekmek
matlaby bilen ýörite hereket etmek» gadagan.


Şwesiýada 1999-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan dünýäde
geň-taň hem-de ýeke-täk kanun kabul edildi. Kanun seksual hyzmatlaryny satyn
almagy gadagan edýär. Şol bir wagtyň özünde-de «ýoldan çykanlar» «pida»
hasaplanyp, olar sud jogapkärçiliginden boşadylýar.


Bu kanun şwedlerde berk-ýowuz hasaplanylýar, ýagny ýarym ýyla
çenli möhlet bilen türmede oturmaly. Aýratyn bir ýagdaýlarda seksi satyn alan
günäkär jogapkärçiligi hem «satyn alyp» bilýär, ýagny uly jerimeleri tölemek
bilen. Suduň höküm çykarmagy üçin «söýgä» pul hödürlemek barada ylalaşyk edeniň
bes. Diýmek, jenaýat etmek üçin jelebiň düşegine geçmek ýa-da söýşüp ýatan
pursatynda tutmak hökman däl. Kanun diýseň täsirli boldy: müşderileriň
azalmagyndan ýaňa jelepler hem köçeden ýygnandy. Indi kanuna sarpa goýmagy
endik edinen şwedler «aýşy-eşreti» başga ýurtlardan gözleýärler.


Germaniýada 2001-nji ýylyň ahyryndan bäri jelepçiligi
legallaşdyrýan kanun hereket edýär. «Söýgi hyzmatkärleri» edil beýleki hakyna
tutma işçiler ýaly, pensiýadyr sosial üpjünçilige bil baglap bilýärler. Bu täze
sistema ilkinji bolup «Kafe Peset» bordeli geçdi. 40 sagat iş hepdesi,
600 ýewro oklad hem-de goşmaça her müşderiden 40 ýewro gonorar. Mundan 100 ýyl
ozal bolsa, ýagny 1901-nji ýylda kanun kabul edilip, satlyk söýgini
jenaýat jogapkärçiligi diýip hasaplapdy. Graždan kodeksi 138-nji maddada
aýal tenini satmagy «ahlaga garşy, jemgyýete garşy hadysa» degişli
hasaplaýardy. Ekspertler 500 müň sany ýeňles aýalyň öz tenini yzygiderli
satýandygyny aýdýarlar. jelepçilik hyzmatyndan her günde 1,2 million
erkek peýdalanýar diýip hasaplanylýar. «Erosmerkezlerdir» «söýgi mesgenleri»,
«duşuşyk howlulary», ýagny jelepçilik iş ýüzünde kanun kabul edilmezinden ozal
hem legallaşdyrylypdy. Köp ýyllaryň tejribesi «altyn aralygy» getirdi:
çäklendirmeli, gözegçilige almaly, ýöne gadagan etmeli däl. Germaniýada ahlak
arassalygy resmi durmuşyň baş ugurlarynyň biri hasaplanylýar. Gürrüňçilikde,
kinoda, reklamada, metbugatda biedeplikden gaça durulýar. Ýöne
Gankowerde—«Gyzyl çyralar» kwartalynda wideopunktlardan iň bir bihaýa
pornografiýany satyn alyp bolýar. Emma şäheriň gaýry ýerlerinde bular ýaly
zatlary satýana duşmarsyň. «Söýgi öýleri» hem student ýaşaýyş jaýlaryna
çalymdaş. Ýöne her bir otagda—bir gyz. (Şolaryň bir bölegi, dogrudanam,
studentler. Olar şeýdip okamak üçin pul gazanýarlar). Otaglarda steril
arassalyk höküm sürýär. «Göni borçlaryny» ýerine ýetirenlerinden soňra, gyzlar
edil müşderilerdir adamlaryň gözüniň öňünde ozal hem arassa otaglarda ýene
arassaçylyk işlerini geçirýärler. Gözegçilige alnan jelepden kesellemek iş
ýüzünde mümkin däl. Eger şeýle bolaýsa, hojaýyn tozup galar. Ýogsa-da «gyzyl
çyralar» kwartalynyň eýeleri döwlet gaznasyna esdije pul getirýärler. Legal däl
bordeller bilen polisiýa göreş alyp barýar.


Mahlasy, «satlyk söýgä» 12 milliard marka pul
harçlanylýar.


Germaniýada jelepçilik legallaşdyrylandan, kanuny taýdan
esaslandyrylandan soňra, seksindustriýa-da beýleki ykdysady pudaklar ýaly
kanuny boldy. Bordelleriň eýeleri salgyt we sosial strahowaniýe üçin pul
töleýärler, işgärleri gözlemek üçin zähmet biržasynyň maglumatlaryndan
peýdalanýarlar. Şol bir wagtyň özünde-de täze düzgünnama boýunça, bir ýyldan
köp posobiýäniň hasabyna ýaşaýan adam islendik teklip edilen işe gitmäge
borçludyr. Eger mundan ol boýun gaçyrsa, posobiýesiz galmagy mümkin. Indi her
bir işsiz aýala (55 ýaşa çenli) jelepçilik etmegi teklip edilip bilner. Şunuň
ýaly ýagdaý Berlinde 25 ýaşly gyz bilen bolup geçdi. Informasiýa
tehnologiýasy boýunça spesialist gyza ol uzak wagtlap iş tapyp bilmäninden
soňra, çinownikler resmi ýagdaýda jelepçilik etmegi teklip edýärler. Gyz boýun
gaçyrany üçin onuň posobiýesi kesildi.


Çehiýada bolsa jelepçilik bireýýämden bukudaky ykdysadyýetiň
iň girdejili sferalarynyň birine öwrüldi. Köne şäheriň meýdanynda ýa-da Milli
prospektiň
ugrunda, Praganyň beýleki ýerlerinde-de, agşam sagat
altydan turistleriň köp gelýän ýerlerinde «söýginiň sadyk gullary» peýda
bolýar. Olaryň köpüsi Albaniýadan, ozalky Ýugoslawiýadan, Rumyniýadan
we Slowakiýadan
gelýär. Bularyň üstüni ýerli sygan ilatynyň wekilleri
ýetirýär. Hyzmatyň bahasy sekiz ýüzden müň krona çenli (rublda-da şonçarak
möçberde). Bu örän arzandyr. Halkara syýahat saýtlary bordellere ýa-da gijeki
klublara barmagy maslahat berýär. Bu ýerde çagyrylan myhmanlaryň öňünden
edaranyň güler ýüz menejeri çykýar. Oturmaga oňaýly zalda kiçiräk estrada bilen
wiski, piwo we striptiz size lezzet berer. Bu ýerde esasan pragaly gyzlar
işleýär. Olaryň köpüsi gündizlerine okap ýa-da esasy hünärleri boýunça işläp,
gijelerine şu ýerde gazanç edýärler. 
Olaryň her biriniň klubda öz otagy bar. Krowat, tualet stoljugy
arassalykdan ýaňa lowurdap duran sanudel we duş kabinasy her otagda goýlup
myhmana hyzmat etmäge «gaýym taýýar». Giriş bileti—petegi 500 kron. Eger
müşderi gyzyň özi bilen bu otagda galmakçy bolsa, ilkinji sagady üçin iki müň
kron, soňraky sagatlar üçin bolsa müň krondan tölemeli. Gyzy otele uzyn gijelik
hem çagyryp bolýar. (Bahalar ylalaşyk—geleşik esasynda). Emma ýüz metr beýle
ýana ýöremekçi bolaýsaňam, gyzy gorag gullugy ugradýar hem-de garşy alýar.


jelepçilige resmi status—dereje bermegiň haýryna-peýdasyna
delil gytçylygy ýok. Muny lisenziýa berilýän sfera öwrüp, kanunlaşdyrmak barada
kanunyň proýektinde gowy zatlar ýazylypdyr. Bu proýekt Içeri işler
ministrliginiň we beýleki gyzyklanýan edaralaryň kabinetlerinde uzak döreýiş
prosesini başdan geçirýär. Lisenziýany almakçy bolýanlaryň ýaşy on sekizden az
bolmaly däl. Diýseň berk, gymmat we uzaga çekýän medisina gözegçiligini
geçmeli. Söýgi söwdasyny—kommersiýasyny hususy jaýda ýa-da haremhanada etmäge
ygtyýar berilýär. Olar üç ýyldyzly otelleriň derejesinde enjamlaşdyrylan
bolmaly. Şeýle edaranyň eýeleri aç-açan hasap (buhgalteriýa) ýöredip, döwlete
peýdadan düşýän salgydy tölemeli. Mundan başga-da sosstrahyň we medisina strahowaniýesiniň
edaralaryna pul geçirmeli.


Polşada jelepleriň arasynda polýaklar ýok diýen ýaly. Mundan
bäş ýyl ozal Warşawada seks-hyzmaty bazary ugrunda aldym-berdimli uruş
bolup geçdi. Belorussiýanyň we Russiýanyň garakçylary polýak gyzlarydyr
araçylary edil gapylarynyň agzynda pyçaklap öldürdiler. Olaryň üstüne
granatlary okladylar. Onsoň polýak jelepleri Germaniýa gidenlerini gowy
gördüler. Sebäbi bu ýurtda Polşadakydan gazanjy hem köp etse bolýardy. Şeýdip
arzan işçi güýjüniň bol ýeri bolan GDA ýurtlarynyň jelepleri Polşany «eýeledi».


Ispaniýada şeýle «edaralar» «club—klub» we
topless-bar» ýazgylaryň astynda bukulyp işleýärler. Köçe küntüçiligi ösüpdir.
«Gyzjagazlaryň» arasynda SPID keseline uçranlary ýygy-ýygydan duşýar. Latyn
Amerikasyndan gelen jelepler Ispaniýada has köp. Ýöne ispan, fransuz, ukrain we
rus aýallary hem bar. Ispaniýada jelepçilige hakykatda rugsat berlipdir. Sebäbi
muny gadagan edýän kanun ýok. Diňe ýaş gyzlardyr ýetginjekleri (on sekiz ýaşa
çenli) azdyrmak, zor bilen jelepçilige mejbur etmek gadagan. Ýurtda bu
«senetden» güzeran görýäneleriň sanynyň üç ýüz müňden dört ýüz müňe çenlidigi
göz öňünde tutulyp, haýsydyr bir guramaçylyk düzgüňlerini—çäklerini girizmäge
synanyşylýar. Bu esasan-da, jelepleriň gün-güzeranyny gowulamaga, abatlamaga
hem-de professional kämillekleri prosesini çaltlandyrmaga—tizleşdirmäge
degişli. Mysal üçin, Bilbao şäheri haremhanalara resmi taýdan rugsat berlen
ýurtdaky ilkinji şäher bolmagy mümkin. Şäherde ilkibaşda otuz iki sany
haremhana açmak göz öňünde tutulýar. Ýöne olaryň «döredijilik» aktiwligi belli
bir çäklere salnar. Haremhanalaryň birek-birekden ara daşlygy ýüz metrden ýakyn
bolmaly däl. Olar mekdeplerden, uniwersitetlerden, çagalar baglaryndan,
buthanalardan alys—daşda ýerleşmeli.


Gresiýa jelepçiligiň iň berk gözegçilik edilýän ýurdudyr.
jelepler resmi hasaba alnyp, azyndan iki gezek medisina gözegçiliginden
geçmelidir. özem bu gözegçilik hem ýörite medisina edarasy bolmaly. Düzgün
ýowuz bolsa, işler näresmi ýagdaýda geçirilgiç bolýar. Gresiýada bary-ýogy dört
ýüz sany resmi jelep bar. Ýöne resmi däl maglumatlara görä, olaryň sany bäş
müňdenem geçýär.


Gollandiýada bolsa jelepçilik kanuny esasda 1988-nji
ýyldan bäri işleýär. Ol «bordel», «köçe», «klub», «penjire» jelepçiligi
görnüşlerine bölünýär. «Penjire» jelepçiliginde loly witrina aýnasynyň
aňyrsynda müşderä jynsy gyjyndyryjylygy teklip edýär. Ýöne witrinadaky şol
görnüşleri surata ýa-da wideo düşürmek gadagan. Statistika jelepçiligiň
legallaşmagynyň haýryna sanlardyr deliller getirýär. Şu döwürde jenaýatyň sany,
şol sanda adam öldürmek azalypdyr. Gollandiýada 24 müň aýal jelepçilik bilen
meşgullanýar. Bu gadymy hünäri alty hepdäniň içinde kämil öwrenmek mümkin.
Ýörite okuw kurslarynda howpsuzlyk düzgünlerini, gigiýena normalaryny hyzmat
etmegiň standartlaryny öwredýärler.


Amsterdamyň «gyzyl yşyklary» kwartallary we beýleki golland
şäherleriniň aýşy-eşret mesgenlerini dünýä öňräkden bäri mälim hem bolsa, iki
ýüz sany haremhana ýaňy-ýakyna çenli kanuny taýdan ýapykdy. Bu kanuny
gadagançylyk 1911-nji ýyldan bäri hereket edýärdi. Bu mesele parlamentiň
deputatlarynyň arasynda dokuz ýyl töweregi ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu
hereket edýän haremhanalara ýuridik derejäni bermek üçin şeýle uzak döwür
maslahatlaşyldy. Täze kanun haremhanalarda jelepleriň işlemegine diňe rugsat
berip oňman, eýsem olaryň üstünden araçylardyr bordel eýeleriniň gözegçiligine
hem ýol berýär. Kanuny bozanlara alty ýyla çenli türmede oturmak jezasy
berilýär. Kanun müşderileri hem jezasyz goýmaýar. Kämillik ýaşyna ýetmedik
jelepleriň hyzmatyndan peýdalananlar dört ýyllap türmä salnyp bilner. Haremhana
saklamaga bolsa, ozal sud edaralarynda «işi düşmedik» araçylara rugsat
berilýär.


Salgyt gulluklary täze kanun barada dymýarlar. Diýmek, mundan
býujete birneme pul düşýär. Hawa, Gollandiýada seks-industriýadan gelýän
girdeji her ýyl bir milliard dollar töweregi bolýar. jeleplere kesellänleri
üçin pul töleýärler, olar ýyllyk dynç alyşlara, pensiýa çykýarlar.


Amstredamda bu ugurda ýene bir hususy mekdep bar. Munda täze
işe başlan jeleplere nädip kän pul gazanmaly, müşderileri özüňe çekmegiň
tärleri, «biznesi» giňeltmegiň ýollary barada sapaklar berilýär.


Mekdebiň direktory 43 ýaşly hanym Elen Wiz bolup, ol
«Eskortly we trubodwigatelli Şa zenany» atly awtobiografiýaly kitapdan soňra
meşhurlyga eýe boldy. Mekdep şäheriň baý jaýynda, barjamlylaryň ýaşaýan ýerinde
penjireleri kanala—emeli akaba tarap gönükdirilip gurlupdyr.


Student gyzlar bu ýerde hünärleri boýunça doly kursy
geçerler. Kurs wideoprezentasiýany, kinofilmleri görmegi, psihologik treningi-türgenleşigi,
marketing we kamasutra boýunça  dersleri
öz içine alýar. Okuwyň bahasy 450 dollar. «Reýter» habarlar gullugynyň
maglumatlaryna görä, eýýäm onlarça dalaşgärler bu ýerde öz hünärlerini
kämilleşdirmäge isleg bildirdi.


«—Eý, dostum, tejribeli adama ynansaňyz..., men hem aýallary
bilýärdim... Men... eger galat sözlesem... dünýädäki her hili aýallar, her hili
milletden bolanlary... garasaý birtüýsli aýal bolsa, olaryň ählisi bilen...
ýatyp-turdum. Siz üçin bu geňdir? Ýok, ýok. Men munuň üçin dünýäni aýlanyp
çykmadym, olaryň hemmesini bir ýerde tapdym. Bir şäherde... Hawa, şeýle ýer
bar... Rio-de-Žaneýro. Ol ýerde meniň ýaşlygymyň ençeme ýyly geçdi. O taýda her
milletiň bordelleri bardy. Bir bordelde diňe polýak gyzlary, beýlekisinde
ýewreýler, üçünjisinde nemes kemçinleri, dördünjisinde apaçi taýpasyndan indeý
gyzlary... Aýratyn irokez tiresinden tulalar... Hatda Afrikanyň negrleri hem
taýpa-taýpa aýyl-saýyl edilipdir. Sözüň gysgasy, Rio-de-Žaneýro şäherinde Ýer
şarynyň aýallarynyň ählisini «dadyp» gördüm... Ýöne golland aýallaryna welin
«duşmak» başartmady. Ýogsa, golland bordelindäki ähli aýallar bilen «boldum».
Emma görüp otursam, olar norweg jelepleri, polýak gyzlary, garaz kim diýseňem
bar-da, diňe gollandlar ýok.


Bu meniň çetime degdi. Ýewropada bolanymda Gollandiýa ýörite
gitdim. Ol ýerde-de bir ýa iki bordele baryp oňmadym... Ýene öňküler ýaly...
Heý, şuny göz öňüne getirip bilersiňizmi? Gollandlar bu senet bilen
meşgullanmaýan eken. Şonuň üçinem menden golland aýallaryny sorasaňyz, men size
dogrymy aýdaýyn: bilemok, «barlap görmedim». Eger siz beýlekileri hakynda-da
bir zatlary  ýatlap biler öýdýän
bolsaňyz, siz düýpden ýalňyşýarsyňyz. Hawa, meniň mähriban dostum,hiç zat
ýadyma düşenok. Ne ýüzleri, ne bedenleri, ne-de gözleri, edil hiç mahal aýala
degip görmedik ýaly. Meniň bolsa gör näçe pulum gitdi olara! Ol döwürlerde
giden emläk, mal-mülkdi ahyry. Hakydama gelenok... Ýekeje zat ýadymda galypdyr.
Ýogsa-da... ol... negr gyzlarynyň bir üýtgeşik ysy bardy... Haýsy, nähili ys...
onam bilemok. Kellämi kesiň, bilemok-da.


Aleks bilen öz gapysynyň agzynda hoşlaşan Sem Kipnis gyzyl
menekli kellelerini silkip, oňa öz garrylykdan ýaşaran reňksiz gözleri bilen
garady.


—Size aýdanlarymy herhal ýatlap duruň. Aýal—bu bir boşuň işi.
Hatda öz merhum aýalymy-da ýatdan çykarypdyryn. Netije ýok. Ondan hiç zat
galmaýan eken. Golland gyzlary bolsa, meniň üçin matal ýaly syr bolup galdy.
Olar iň ahlakly gyzlar... Ýer ýüzünde. Ýöne bu baryp haçanlar şeýledi? Indi
dünýäde bar zat üýtgedi... erbetlige tarap. Emma birdenkä öýlenäýmekçi
bolsaňyz, meniň maslahatym şu—Amsterdama bilet satyn alyň. (Efraim Saweliň
«Pynhan slawýan kalby» nowellasyndan).


2003-nji ýylda Amsterdamda polisiýa jenaýat toparynyň
yzyna düşdi. Topara 27 ýaşly Moldowadan gelen adam ýolbaşçylyk edýärdi.
Bu jenaýat topary Gündogar Ýewropa ýurtlaryndan gelýän ýaş aýallary dokumentler
bilen üpjün edýärdi hem-de olary haremhanalara işe ýerleşdirýärdi. Ilatynyň
sany köp bolmadyk Moldowanyň özünden her ýyl bäş müňden-de artyk aýal öz
tenlerini satmaga gidýär diýip ýurduň parlamentiniň deputaty Alla Myndykanu
aýdýar. Onuň pikirine görä, moldowan aýallarynyň jelepçilik bilen mejbury
meşgullanmagy milletiň tohumyny tüketmek howpuny salýar. Şeýle-de garyplyk
zerarly edilýän jelepçiligiň netijesinde SPID keseliniň ýaýraýşy boýunça
Moldowa GDA ýurtlarynyň arasynda üçünji orny eýeleýär. Munda birinji, ikinji
orunlary Ukrainadyr Belorus eýeleýär.


Angliýada ähli lolular telefon budkalarynyň töwereginde
jemlenendir. Takygy, olaryň özleri däl-de, bildirişleri, çagyryşlary. «Azaşan»
aýal erkegiň üstüne gelýär ýa-da müşderini öz öýünde kabul edýär. Ortaça baha
50 funt. Bu bir seans üçin. Köçe küntilerini bolsa Londonda Hammersmit
skwerinde gijelerine tapmak aňsat bolýar.


Haremhanalaryň açylmagynyň tarapdarlary  Italiýada-da «janlanýarlar». Şunda
haremhanalaryň öz-özüni dolandyrmak esasynda işlemegi ündelýär. Sosial
meseleler baradaky ministr L. Turko «gijeki kebelejiklere»
kooperatiwlere birleşmek hukugyny bermegi parlamente teklip etdi. Bu ministr
aýalyň pikiriçe, graždanlaryň howpsuzlygyny goramagyň hem-de zenanlaryň
mertebesini saklamagyň ýeke-täk usulydyr. Bu jelepleriň özlerini ezilmegine
garşy göreşmegiň täsirli görnüşi bolar. Hawa, Italiýa geň-taňlyklaryň ýurdy.
Ine, şu meselede-de özboluşly täsinlik ýene ýüze çykdy. Ady agzalan ministr
aýalyň teklibi başga bir ministr aýalyň—Anžela Merliniň teklibi boýunça
bordelleri ýapmak hakynda kanunyň kabul edileninden 42 ýyl geçeninden soňra
edildi. Dogrusy, şu onýyllyklaryň içinde bu kanun mydama tankyt edilýärdi.
Häzir bolsa jelepçilikden pikir soralanda, Italiýanyň gylla ýarysy diýen ýaly,
kanunyň ýatyrylmagynyň tarapdary.


1997-nji ýylda öý höžalykçy aýallaryň federasiýasy öz-özüni
dolandyrýan jelepçilige şertleri döretmegi teklip edipdi. Munda lolularyň
haremhanalarda işlemegi ýa-da müşderileri öýlerinde kabul etmeginiň, medisina
gözegçiliginden yzygiderli geçmeginiň, salgytlary tölemeginiň hökmanylygy göz
öňünde tutulýardy. A. Merliniň kanunyna gaýtadan garamak islegi ozaly bilen
howply keselleriň, aýratyn-da SPID-iň Italiýada ýaýramagy bilen
baglanyşyklydyr. Sebäbi häzir jelepleriň aglabasy medisina gözeginden geçmeýär.
Ýogsa satlyk söýginiň hyzmatyndan millionlarça müşderiler peýdalanýar ahyryn.
Ýerli kanunlar jelepçiligi gadagan etmeýär, emma diňe şonuň girdejisine
ýaşamagy gadagan edýär. Şu ýagdaýdan jelepler haýsydyr bir ýerde işlemek bilen
çykýarlar.


Wenesiýanyň häkimiýetleri bolsa öz «gyzyl yşyk» kwartalyny
döretmek üçin tagalla edip, şäherýaka Mestreni şuňa niýetlediler. Emma
bu lolulara ýaramady. Sebäbi şeýle çet ýere üýşenlerinden öňki jemlenýän
ýerleri—demir ýol wokzalyna baranlaryny amatly gördüler. Italiýanyň Paduýa
şäheri «Gül gyzlary gyzlyga al!» ählihalk aksiýanyň başlananlygyny mälim etdi.
Maksat—graždanlara kiçi ýaşly jelepleri terbiýelemäge almagy. Ýogsa olaryň sany
ýurtda 30 müňdenem aşdy. Bu «gyzjagazlar» esasan Afrikadan we Gündogar
Ýewropadan Italiýa
gelip, olar diňe «garynlary» üçin işläp, şeýle nejis
pişäni azajyk maý-mümkinçilik tapsalar, bes etmekçi. Peduýanyň ýerli
häkimiýetleri meýletin maşgalalara maliýe kömegini, şeýle-de psihologlaryň
konsultasiýalaryny gurnamagy wada berýärler. Häzir bolsa şeýle töwekgelçilikli
işi boýun aljak «gahryman öweý eneleriniň» tapylmagyna garaşaýmak galýar.


jelepçilik Şwesariýada rugsat edilendir. Munuň üçin
polisiýada hasaba alynmaly, kanunlary berjaý etmeli, salgytlary tölemeli,
medisina strahowaniýesine hem-de pensiýa fonduna pul geçirmeli.


Ženewada indi on bäş ýyldan gowrak wagt bäri ýerli jelepleriň
assosiasiýasy işleýär. Ol getera Aspaziýanyň adyny göterýär. Bu gurama
diňe bir häkimiýetler tarapyndan hasaba alnyp oňman, ol ýylda 210 müň şweýsar
frankyny guramaçylyk hajatlary üçin döwletden pul alýar.


Ustawda görkezilen wezipeleriň arasynda şular hem bar:
jelepçiligi sosial-reallyk hökmünde görkezmek, Želepleri sosial
diskriminasiýasynyň-kemsitmeleriň öňüni almak, pudagyň işgärleriniň ýuridik
bähbitlerini goramak.


Emma assosiasiýanyň başlygy Nikol Kostilony «Gijäniň
ahyryndaky Gün-güneş» diýen kitaby ýazyp, onda jelepçiligi jemgyýetiň
ýarasy-başy diýip atlandyranda, jelepleriň bir bölegi assosiasiýadan çykyp,
«Astorta» diýen hereketi döretdi. Olar Nikol Kastilonyny jelepleri öz kitabynda
erbet suratlandyrmakda we bu gadymy käriň abraýyny dökmekde aýypladylar.


Şwesiýada jelepçilik gadagan däl. Emma 1999-njy ýylyň 1-nji
ýanwaryndan
başlap seks hyzmatyny satyn alyjylar jenaýat jogapkärçiligine
çekilýär.Sutenerlar-aragezerler bolsa ýurtdan kowulýar. jelepçilik bilen
göreşde ähli güýçler araçylary «aradan aýyrmaga» gönükdirilendir.


Türkiýede jelepçilige kanuny gadagançylyk ýokdur. «Umumy
öýlerde» hatda esgerler hem oňat gulluk edendikleri üçin keýp çekmäge, özem
mugt «münmäge» hukuklary bar. Aýallardyr erkek jelepçiligine baryp 30-njy
ýyllarda rugsat berildi. Türk kanunlaryna görä, jelep 21 ýaşdan uly bolmaly.
Polisiýada hasaba durup, hepdede iki gezek medisina gözegçiligini geçmeli.
Şonda onuň «sary petigine» saglygy hakynda bellik edilýär. Stambulda soňky
bassyr üç ýylda iň köp salgyt töleýän edara-pudak haremhanalardyr. Ýöne köçe
küntüçiligi türk jenaýat kodeksiniň 419-njy maddasyna görä, «seksual häsiýetli
özüni biedep alyp barmak» diýlip bilner. Bu bolsa 6 aýdan 12 aýa çenli türmede
oturmak we uly jerime tölemek bilen jezalandyrylýar. Ýöne barybir, köçe
küntüçiligi bu ýurtda soňky on ýylda üzül-kesil köpeldi. Bu ozalky SSSR-iň
graždanlarynyň hasabyna şeýle boldy.


19-njy asyryň ahyrynda Palestinanyň keramatly
ýerlerinde «aýşy-eşret aýallaryna» duşmak bolýardy. Palestina ol mahallar Osman
imperiýasynyň bir bölegidi.


«Emmanuili diňlemek diýseň gyzykly, onuň köp oý-pikirleri
ondan garaşylmadyk, hatda paradoksal pikirlerdir. Onda dindar üçin geň-taň
zatlar bar, haýaly-sypaýçylykly boljak bolup, beýlekilerde duşýan zat hiç hili
galat ýok. Mysal üçin, Sion derwezeleriniň ýanyna agşam «awuna» çykan azan
aýallary görüp, ol fiziki-ten söýgüsi barada gürrüňe başlady. Ýogsa ol meniň
monah zenandygymy bilýärem weli. Tenden lezzet almagyň günäsi ýok, gaýtam bu
lezzetden ýüz dönderip, özüňi saklajak bolup, gury kişdä dönmek Hudaýa garşy
günä iş etmekdir. Diňe şu şatlykly pynhanlygy kemsitmek-masgaralamak gerek däl.
Olary mis moneta çalyşmak gerek däl.Bu edil beýleki beýik syrlaryň-dogmagyň we
ölmegiň üstünden gülen ýalydyr. Edil şol wagtyňözünde-de ol iýerusalim
azgynlaryna paýhas paýlamak, olary akylly-başly işlemäge çagyrmak üçin,
lolulara tarap okduryldy. Hawa, olary udaýyň peşgeş beren aýşy-eşretini
hapalamazlyklary üçin. Men ony gazaba münen gyzlaryň şarpyk-dyrnagyndan
sypdyrmak üçin, güýç-zor ulanyp, daşa-alysa alyp gaçdym.


(Boris Aşuniniň «Pelagil we gyzyl horaz» romanyndan).

Ozalky SSSR-den ýewreýleriň köpçülikleýin öz ata
Watanlaryna dolanyp barmagy Ysraýylda seks-industriýäniň döremegine
hemaýat etdi. Onuň bir ýyldaky dolanyşygy ABŞ-nyň 450 million dollaryna deňdir.
Ýogsa aýallaryň aglabasynyň bu işe aldawa düşüp, edil daşdan getirilen
gyrnaklar ýaly bolýandyklaryny häkimiýetler bilseler-de, muňa göz ýumýarlar.
Sebäbi jelepçilik bu ýurtda kanundan daşary hadysa hasaplanylmaýar.


«Biziň dostumyz Ýefim Kuçer kwartirasyny remont etdirýärdi.
Oňa kimdir biri köne awtobus stansiýasynyň töwereginde ýekeje täze açylan
magazinde haryt iki esse arzanmyş diýýär. Ol ir bilenjik köneje şortyly, kel we
kelteje aýajykly sypaty bilen itini alaga-da bu Tahana Markazit
awtostansiýasyna tarap ýelk ýasaýar. Ol ýerde egrem-bugram köçeleriň ugrunda köneje
ýegşerilip oturan jaýlaryň birine gireninden aňk-taňk bolýar. Magaziniň içi
alagaraňky, özem saz çalnyp dur. Ýefim bolsa entek harytlary-da ýaýradyp
ýetişen däldirler diýip, pikir edýär. Munuň sebäbini entek täze açylan
dükanlygyndan görýär. Diwanda bir gyz otyrdy, özem maňa geňirgenip garady diýip
Ýefim gürrüň berýär. Düşünýärmiň heý, edil ýaş ýigide garan ýaly…


Efim bolsa örän alçak-aljak adam.

—Hany—diýip elini owkalaýar—Nämäňiz bar bolsa görkeziň-dä?

Gyz bolsa ony gözleri bilen gujaklaýan ýaly bolup:

—Näme beýle gyssanýarsyň? Belki, ilki birek-birek bilen
ysgaşarys-ysnyşarys. A?


Efim bolsa:

—Bahasy laýyk bolsa oňşarys öz-ä—diýýär.

Gyz:

—Bizde-de bahalar beýleki ýerlerdäki ýaly-da.

Efimiň girre gahary gelýär:

—Men näme üçin bütin şäheri söküp, şu taýyk gelendir
öýdýärsiňiz. Maňa size arzan diýdiler-ä!


Gyz özüni kemsidilen, masgaralan ýaly görüp, öýkeli, kineli
jogap berýär:


—Näme üçin beýle bolmaly? Bizde-de ähli sanitar normalary
köstsüz berjaý edilýär ahyry...


...Hawa, galan gürrüňlerem şuňa meňzeş. Ol ahyrsoňy özüniň
dükana däl-de, bordele düşenine düşünýänçä».


(Dina Rubinanyň «IÝerusalimliler» nowellasyndan parça).

Beluinler arap çölleriniň çarwalary. Olar musulman
ygtykatlaryna görä, dört aýala çenli almaga hakly. Ysraýylyň bedunleri şäherdäki
jelepleriň hyzmatyndan käte peýdalanýarlar. Ýöne bu ruhuňy alýar diýlip
hasaplanylýar. Käbir işigaýdan beduin maşgalalary hem bar. Beduiniň maşgalasy
çöli taşlap, şähere göçüp gelýär. Ýöne olaryň eklenjini oňarman, tersine neşä
ýüz urup, aýallarynyň bir döwüm çörek üçin jelepçilige mejbur bolýan halatlary
bar. Muny eşidip namys eden erkek doganlary öz uýasyny-da, ärini-de
öldürýärler.


Eýranda 1979-njy ýylyň Yslam Rewolýusiýasyndan
soňra, zyna işler üçin ölüm jezasy girizildi. Şonuň üçin jelepçilik döwletden
gizlin ýagdaýda edilýär. Biwepalyk jezasy hem daşlap öldürmek arkaly amala
aşyrylýar. Kanun daşyň ölçeglerine çenli jikme-jik görkezýär. Daşyň ölçegi
birini uranyňda ol günäkäre öldürer ýaly bolmaly däl. Ýöne saňsar daşyny
uranyňda günäkäri agyry salmaz ýaly, kiçi hem bolmaly däl. 2001-nji
ýylyň maýynda Ewin türmesinde bir aýaly sekiz ýyl türmede oturanyndan soňra,
«biwepalyk» hem-de «Er ýüzündäki «azgynçylygy» üçin bu jeza bilen öldürdiler.


Eýranyň deputat aýallary zyna işi üçin ölüm jezasyny ýatyrmak
ugrunda aktiw çykyş edýärler.


2002-nji ýylda Eýranyň ýygyndy komandasynyň iki futbolçysyny
jeleplere «ýanaşanlary» üçin gamçy bilen jezalandyrdylar. Olaryň biri 170,
ikinjisi 70 urgy aldy.


Ýöne jelepçilige garşy orta asyr göreşi bu hadysany ýok edip
bilmedi. Diňe Eýranyň paýtagty Tähranda bu iş bilen 300 müň töweregi aýal
meşgullanýar. «Afirenes» kooperatiw gazeti döwlet strukturalarynyň bu
problemany çözmek üçin «namys öýlerini» açmak göz öňünde tutýandygyny ýazýar.


Şeýle öýleriň işleriniň şerigata doly laýyk geljekdigi
bellenilýär. Munda erkekler pul töläp, öz söýşen aýallary bilen «neýlon
nikasyny»—«siga» baglaşyp bilerler. Nika erkegi hiç zada bergili etmeýär.
Hem-de onuň möhleti birnäçe minutdan 99 ýyla çenli uzaldylyp bilner. Bu öýler
eýran dindarlarynyň pikiriçe, jelepçiligi köçeden ýygnar hem-de ony pugta
medisina gözegçiligine alar.


Şular ýaly çäräniň garşysyna aýallaryň hukuklaryny goraýjylar
çykyş edýär. Olar jelepçilik bilen meşgullanýanlara hem-de onuň hyzmatyndan
peýdalanýanlara mundan-da ýowuz jezalaryň berilmegini talap edýärler.


Ýöne bu täk proýekte oňyn garaýanlar hatda Eýranyň syýasy
elitasynyň iň konserwatiw böleginde-de bar. Şolaryň biri Aýatolla Muhammed
Mussawi Božnourdidir.
Onuň sözlerine görä, ol «namys öýlerini» goldap
durmazdy. Eger muňa sosial zakaz ýok bolsa. «Eger real ýagdaýy göz öňünde
tutsaň hem-de şular ýaly aýallardan şäheri arassalajak bolsaň, biz yslamyň
ýoluny tutmalydyrys» diýýär.


Siga nikasy mollanyň kömegi bilen gyýylýar. Molla iki tarapyň
razylygyna göz ýetirip, Gurhanyň degişli aýatyny okaýar. Onsoň munuň döwlet
edaralarynda registrasiýa etmek 
zerurlygy hem bolmaýar. Aýal öz razyçylygy üçin pul alýar. Bu gadymy
zamanlarda-da şeýle edilýär eken.


Şonda-da proýekte garşy çykýan bar. Olaryň biri Fatima
Rakei
bolup, ol Eýran parlamentiniň aýallar baradaky komissiýasynyň
baştutanydyr. Rakeiniň pikiriçe, munda bir terezä hem adaty adamlar hem-de
işigaýdan adamlar mündürilýär. Şerigatda bolsa siga nika has zerur ýagdaýlarda
ulanylmalydyr. Muny jelepçilige garşy maksatlar üçin ulanmak bolmaz.


Onsoňam...

2002-nji ýylyň aprelinde Eýranda maşatly gurluşykçy Saýed
Hanaýe— «öldüriji möý»
dara çekildi. Ol on alty sany jelebi öldürenligi
üçin şeýle jezany aldy. öldürenleri 25-den 50-ä çenli ýaşly jeleplerdi. Hanaýe
öz pidalaryny Maşadyň köçelerinden tapyp, aýaly we üç çagasy ýok mahaly öýüne
getirýärdi. özem bu işigaýdanlary öz çadralaryna dolap, olaryň öz ýaglyklary
bilen hem asyp goýýardy. Şonuň üçin hem bu zeýilli öldüriş Eýranda «möý
öldürişi» diýip ile mälimdi. Bu ganhor «gahrymany» köp wagtlap gözlediler. 2001-nji
ýylyň iýulynda tutuldy. Ol entek tutulmanka, jelepleri «möý ýaly öldürijiden»
goramak üçin bäş ýüz sany jelebi hem polisiýa ýygnady. Hatda ölüminiň öň
ýanynda-da Hanaýe toba gelmedi, gaýtam şeýle aýallary öldürmek edil saçakçylary
depelän ýalydyr diýip beýan etdi. Bu jelep öldürijiniň sözlerine görä, oňa Alla
mukaddes Maşadyň töweregini arassalamagy emir edipdir. öldürilen jelepler bu
keramatly şähere gelýän zyýaratçylary azdyrmakdan ötri öz hyzmatlaryny
hödürleýän ekenler. BiBiSi-niň Tährandaky habarçysynyň sözlerine görä, birnäçe
eýranlylar Hanaýeniň bu hereketlerini makullaýar hem-de halk ony hatda gahryman
hasaplaýarlar.


KHDR-de jelepçilik ýok. Bu dünýäde SPID keseli ýok ýeke-täk
ýurtdur. Bu ýerde azgynlyga garşy uruş yglan edilendir. Onsoň isleg
ýok—teklibem ýok diýleni.


Taýwanda «söýgi söwdasy» gadagan däl. Emma paýtagty Taýbeýde
haremhanalar gadagandyr.


XX asyryň başynda resmi Amerika puritan gözegçiler
tarapyndan esaslandyrylyp, seksi şeýtan oýunlary—oýnamasy hasaplaýardy.


Puritanlar—(lat. Putus—arassa, sap) —XVI-XVII asyrlardaky
iňlis we şotland buržuaziýasynyň dini-syýasy hereketine gatnaşyjylar bolup,
olar dünewi asketizmi wagyz edýärdiler. Olar berk düzgün-nyzamly durmuş
obrazynyň, berk ahlaklylygyň tarapdarlarydyr.


Ýöne giň köpçülik jemgyýetiň pes bolegi hökmünde aýşy-eşret
isleýärdi. «On tonnalyk sekiz million dollarlyk köçe pornografiýa edebiýaty
konfiskasiýa edildi» diýip, metbugat gahar-gazap bilen habar berýärdi. Erkekler
üçin işigaýdan aýallar bilen duşuşar ýaly bordeller hereket edýärdi. Amerikada 1917-nji
ýylyň maglumatlaryna görä, olaryň 1 million 600 müňi bardy. Galan aýallar bolsa
arassa—saglygy hapalamazlyk, maşgalanyň adyna şek ýetirmezlik ideallary bilen
ýaşaýardy.


Nýu-Ýorkuň tüçjar baýlary dindarlaryň—ybadathananyň kömegi
bilen jelepçilige garşy göreşmek baradaky komiteti döretdiler. Oňa Entoni
Konstan
baştutanlyk edip, kongress komitete adatdan daşary ygtyýarlyklary
berdi. 36 müň adam tutuldy, 30 tonna kitap, 877 müň sany surat,
8495 negatiw surat pleýenkasy, 6436 oýun kartlary, 98 müň sany «biedep
oýnawaç», 8502 guty göwrelilige garşy serişde ýakyldy.


jelepçilige garşy göreşmegiň amerikan komitetiniň emblemasy
hökmünde, kitap ýakyp duran adamyň şekili alyndy.


Ýaş, tejribesiz çatynjalara niýetlenilip ýazylan ilkinji
posobiýeleriň biri bolan «Nika gijesi» kitabyň awtory Ida Kreddok özüni
gaza tutup, zäherlenip, öldürdi. Bu waka onuň kitabynyň «biedep» hasaplanyp,
suduň höküm çykaran güni boldy. Kreddon öz hoşlaşyk hatynda Konstogy «galat,
azgyn» diýip atlandyrdy.


Konstogyň tagallasy netijesinde 1915-nji ýylda 17 ştat
«gyzyl yşykly» köçeleri iri şäherlerde gadagan etdi. 1917-nji ýylda muňa
ýene 13 ştat goşuldy. Prezident Goward Taft «ak gulçulyk» hakynda kanun kabul etdi.
Kanun aýallary jelepçilige çekýänleri ýowuz daraýar.


1949-njy ýylda ABŞ BMG-niň jelepçiligi jenaýatdan
çykarmak hakyndaky Rezolýusiýasyny goldamakdan boýun gaçyrdy. Bu geň däldi.
Rezolýusiýa iş ýüzünde jelepçilige kanuny rugsat bermegi ündeýärdi. ABŞ-da
bolsa Newadadan başga ştatlarda «söýgi hyzmatkärçiligi» resmi taýdan gadagandy.
Ýöne barybir jelepçilik bilen meşgullanýanlaryň sany 1 million töweregi bolup,
ol ähli amerikan aýallarynyň bir prosentidi. Mundan başga-da erkek jelepçiligi
hem soňky wagtlarda artyp ugrapdy.


Ikinji jahan urşundan soňra, ABŞ-da gomoseks

Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:18)
Jogapla +1









Ikinji jahan urşundan soňra, ABŞ-da
gomoseksualistlere garşy aýgytly göreş başlandy. Ýöne indi döwrüň üýtgänliginiň
buşlukçysy bolup, «Pleýboý» žurnaly çykyp başlapdy. «Pleýboýyň» birinji
nomeri 1953-nji ýylyň aprelinde çykdy. Altmyşynjy ýyllarda bolsa
ýurduň hemme ýerlerinde «Pleýboý» klublary açyldy. Klublara «ulular üçin
Disneý-Lend» ýa-da ýatalgasyz bordeller diýip at berýärdiler. Klub muşdaklary
«seret, ýöne el degirme» prinsipine boýun bolmalydy. Ýogsa-da bu prinsip
häli-häzire çenli Amerikanyň strip-klublarynda saklanyp galypdyr. Studentler
bolsa seksual azatlyklarynyň ligasyny döretdiler. «Hippiler» hem öz ýaşlar
kommunasyny döretdiler. Kommuna Kaliforniýada döredilip, oňa seksual erkin
amerikalylaryň 75 müň «leşgeri» girýärdi.


Seks edil, älemiň göbegine,
merkezine öwrülen ýaly boldy. 1971-nji ýylda Nýu-Ýorkda birinji resmi
seks-şop açyldy.


Pornofilmler hem «er astyndan»
erkinlige çykdy. Segseninji ýyllaryň başynda telefon seksi giňden ýaýrady.


Emma 1982-nji ýylda
täze gorkunç söz—SPID dünýä indi. Seksual rewolýusiýa-da, edil beýleki
rewolýusiýalar ýaly öz çagalaryny «iýip» başlady.


Waşingtonda garaňky düşüp ugrandan, şäherin merkeziniň birnäçe
kwartallary «söýgä teşneleriň» mesgen-mähellesine öwrülýär. Polisiýa tarapyndan
tutmak-saklamak netije bermeýär. Sebäbi hyrydaryň bolýan ýerinde teklip-hödüriň
boljagy tebigy ahyry. Waşingtonda birnäçe ýyl mundan öň hyrydarlara täsir
etmekden ötri programma işläp düzüldi. Bu köçe gyzlaryna hyrydarlara
«azaşanlaryň» özleri «jon» diýip atlandyrýarlar. «jon» mekdebiniň «okuwçylary»
her hili ýaşdaky, jynsdaky, kärdäki erkeklerdir. Bu «okuwçylary» tutmak üçin
polisiýa işgäri—aýal köçe gyzynyň roluna girdi.


Bu saklanan «jonlaryň» öňüde iki hili ýok teklip goýuldy:
ýa-ha günde «mekdebe» 300 dollar töläp, «mekdebe» gatnap, köçe «esreklerinden»
geljek zyýan hakyndaky leksiýany diňlemeli ýa-da suduň öňünde «sömelmeli».
Onsoň, «köçe gyzlarynyň» «awçylarynyň» hemmesi polisiýa gatnap, jelepçiligiň
jemgyýete, hut şol erkegiň özüne ýetirýän zyýanlary barada, şeýle erkekleriň
SPID-e ýolukmak ähtimallygynyň diýseň ýokarydygy baradaky gürrüňleri öz puluny
töläp diňlemeli bolýar.
Sebäbi
jelepleriň köpüsinde WIÇ-infeksiýasy bar. Leksiýanyň bu ýerleri diňleýjilerde o
diýen gyzyklanma döretmese-de, Waşingtonyň «jonlaryň» suratlaryny Internetde
ýerleşdirmekçi bolýandygyny habar edeninden, zalda gowur-goh, gozgalaň-zenzele
başlady. Ine, şu mekdebiň «uçurymlarynyň» ikinji gezek polisiýanyň eline düşeni
ýoklugy baradaky maglumat şu mekdebiň nä derejede gerekligini görkezýär.


Minnesota ştatynyň häkimiýetleri bu meseläni çözmegiň ýolunda
has aňry-alyslara gitdi. Ozallar hem köçe küntüleri tutulsa, ortaça federal
jerimesinden bäş esse köp pul tölän bolsalar, 2004-nji ýyldan bäri kanun
öňünde müşderiler hem jogap bermeli edildi. özem gaýtadan ele düşen künti
müşderileri «azgynlaryň aýratyn sanawyna» goşulyp, olar bir aýyň dowamynda
hepdede bir gezek leksiýa gatnaşmalydyr. Leksiýany bolsa öňki «ýola çykanlar»
berip, satlyk söýginiň ahlagy hem-de aýylgançlygy barada «iç dökýärler». Bu
seks-«likbeze» gatnaşýanlar 500 dollar töleg etmelidir.


Diňe Newada ştatynda
jelepçilik merkezi legallaşdyrylandyr. 17 sany merkeziň 10-synda 28 sany
haremhana işläp, bu bordellere bütin Amerikadan müşderiler üýşýär. Bordelleriň
gazanjy hem hele-hüçük däl: ýylda 50 million dollar.


«Bu gün maýyl boldy, ýöne
asmansary binalaryň—neboskrýoblaryň arasyndaky howa «jaýryklary» çal
bulutlardan doldy. Bäşinji şaýolda—awenýuda gezim edip ýörenleriň köpüsiniň
ellerindäki saýawanlary—zontikleri dolangydy, ýapykdy. Hatda geçen erkekleriň
elne burçda durup, haremhananyň mämişi çakylygyny duýdansyz tutdurýan gözi
oýnap duran negriň hem dolangy zontigi goltugyna gysdyrylgydy. Ol edil şeýle
çakylyk kagyzyny Danyň hem eline tutdurdy. Göwnüne bolmasa ähli geçegçiler oňa
seredip, satlyk söýginiň hyzmatyndan peýdalanýanlygyny ýazgarýan ýalydy. Ýöne-de
Dan beýle işlerden daşdaky adamdy. Ol muny hapysalyk hasaplaýardy, üstesine
ozal edil ýygnan pullaryny muňa sowup-sowrup goýbermegi özüne kiçilik bilýärdi.
Ol negriň eliniň aýasyna tutduran kagyzyny ýüzugra alan hem bolsa, kagyza
birbada garamadam. Ol blogyň ýanyndan geçeninden soňra, diwara tarap
öwrüldi-de, dolanan haty açdy. Hatda aýal lebleriniň şirelije çekilen suraty
bardy. özem erkegi imrindiriji ýarymaçyk pökgüje dodaklardy. Bahasy-da gymmat
däl. Baha Dana hem eleterlidi. Has beteri, ol häzir kino gitmek hyýalyna
münüpdi. Hasaplap görse, dört dollar tygşytlapdy, ýene alty dollar goşsa,
bolany.


Dan hezil edip gülüp goýberdi.
Ol, elbetde, hiç ýere gitmekçi däldi, häzir zibil gutusyny tapar-da, mämişi
kagyzy oňa oklap goýberer. Gözleri hapa atylýan gutyny gözleýärdi. Geçip
barýanlar zontlaryny açyp, başlaryny atyp başlady. Ýagyş damjalary Donyň
burnunyň üstünden taýyp, ýakasynyň aşagyndan boýnuna düşüp başlady.


 

Onuň bolsa zonty—saýawany ýokdy. ädimlerini ýygjamlatdy.
Burçdan öwrülen badyna adamlaryň bir toparynyň bir jaýyň girelgesiniň
ýokarysyny örtäp duran «papagynyň» aşagynda durandygyny gördi.
Ol hem şolaryň arasyna sümüldi gitdi. Ýagyş bolsa onuň
depesini deprek edinen deý, gulagyňy deşip barýan şagyrdy bilen goh edýärdi.


Girelgäniň gapylaryna-da edil
onuň gysymyndaky ýaly mämişi çakylyklar ýelmenilgidi. Olarda-da agzy ýarym açyk
aýal lebleri bilen ikinji gata çykyp, jaňlary basyp goýbermeli diýen bildiriş
bardy. Bolany şu—sen eýýäm haremhananyň hyzmatkärleriniň arasynda.


Dan gapyny itäge-de,
töweregine garaman, basgançaklary başaşa basyp, tiz ýokary çykdy. Edil yzynda
kowgy bar ýaly, mämişi çakylykly gapynyň 
jaňyny howlukmaçlyk bilen basdy. jaýyň içinden uly gümmürdi bilen jaň
sesi eşidildi. Gapy hem haýallyk-emaýlyk bilen açyldy. Dan girenden arkasyndaky
gapynyň ýapylyş sesini eşitdi. Ilkinji täsir—edil türmä giren ýaly. Uzyndan
insiz koridoryň ugrunda kassanyň deşigi—penjiresi göründi. Penjiräniň aňyrsynda
bir garry aýal äwmän, ýüňden bir zatlary örüp otyrdy. Ol işlerini bir ýana
goýaga-da, seslendi:


—On  dollar.

Dan jübülerini dörüp, on
dollary sanap berdi. Aýal puly alyp, onuň öňünde karton kagyzdan ýasalan edil
awtobus bileti ýaly petigi hem-de sakgyç bölegini goýdy.


—Be, bu nämä gerekkä?—diýip,
Dan geňirgendi.


—Firmanyň peşgeşjigi—diýip,
aýal ýylgyrdy. —Çeýnäsiňiz gelmese, goýaýyň.


Dan bileti-de, sakgyjy hem
alyp, korider bilen aňry gidip ugrady. Kassirşanyň baş atyp görkezen ýerine—dar
zala—holla ýetdi. Ine, bu ýerde-de—gyzlar. Olar bäş sanydy. Olar ýarym
ýalaňaçlygyna bedroý, boýaga boýalgy halda otyrdy. Edil suwa düşjek bolýan ýaly
lybasda oturanlaryň ikisi agajet uzyn aýakly negr aýallarydy. Göwüsleri hem
gawun ýaly uludy. Semiz, butlary ýel berlen ýaly esli ýaşan puertorikanly aýal
hem-de iki sany akýagyz aýallaryň garşysynda iki sany erkek kişi otyrdy. Olar-da
edil Dan kimin müşderiler bolsa gerek. özlerini oňaýsyz duýýardylar,
barmaklarynyň arasynda biletlerini gysdyryp, gysyljyrap otyrdylar. Olar
gyzlara-da ogryn-assyryn garaýardylar, gyzlaryň bolsa erkekler piňine-de däldi.
Negr gyzlary çilim çekip, nämedir bir zatlar barada pyşyrdaşýardy,
puertorikanlylar bolsa bankadan koka-kolany bogazlaryna gönderýärdi. Akýagyz
aýallaryň biri bolsa ýumşak daşly kitaby okap otyrdy. Dan hem erkekleriň
ýanyndaky oturgyja ýaýdana-ýaýdana özüni goýberdi. Edil şobada-da oturanlaryň
garrysy—sallam-sajak geýnen negr ýerinden turdy-da, puertorikanly aýala
biletini—petegini uzatdy. Aýal bolsa onuň ýüzüne-de garaman, petegi aldy,
oturgyjyň üstüne içip gutarmadyk koka-kolasynyň bankasyny goýdy-da, butlak
aýaklaryny bulap öňe ýöredi. Negrem onuň yzyna düşmäge gyssandy. Dan bolsa
galan jelepleriň haýsysyna petegini berjegini bilmekden ötri, olaryň ýüzlerine
utanjaňlyk bilen göz gezdirdi. Ol kitap okap oturan aýalda saklandy. Aýal
ýaşdy—ýigrimiden biraz geçen bolsa gerek, özem muňa garamazdan, onuň bedeni
eýýäm semizlige gol berene meňzeýärdi. Göwüsleri ýelinsäni ýaraýjak bolýardy,
gapdal-ýanlarynda ýag toplanyp-ýygnanyp ugrapdy. Ýüzi tes-tegelek, burunlary
kiçi, çagalaryňky deý pökgüje dodaklydy. Saçlary garadan towarja buýrady.


Danyň ýiti nazary birdenkä bir
zada çümen ýaly eglendi. Aýalyň boýnundan asylgy zynjyrjygyň ujunda göwüs
«daglarynyň» arasynda kümüşden ýasalan Magen-Dawid bukulyp durdy. Ol Dawidiň
altyburç ýyldyzydy. Diýmek, aýal ýewreýdi. Dan munuň nämä gerekdigi hakynda
oýlanmaga-da ýetişmän, edil biri aýaly öňürdäýjek ýaly, onuň ýanyna ur-tut
gelip, petegi aýala uzatdy. Aýal kitapdan gözüni aýyrdy-da, onuň ýüzüne garady.
Baş ataga-da, kitabyň arasyna okan ýerini ýitirmezlik üçin bellik kagyzyny
gysdyryp, kitaby sumkasyna saldy. Dany yzyna düşürip, edil puertorikanlynyň
negri alyp giden ýerine ýöredi. Koridoryň iki ýany hem fanerden ýasalan kiçijik
kabinalardan düzülen hatardy. Kabinalaryň beýikligi hem potologa ýetmeýärdi. Onsoň,
bu ýerdäki islendik ses-seda hemmä eşidilip durdy. Edil şu kabinalarda-da
jelepler müşderilerini kabul edýärdi. Erkekleriň esrän mahalyndaky bozlan
sesleri, suwuň şalpyldysy, ýarym pyşyrdylar eşidilýärdi.


Dan saýlan aýalynyň yzy bilen
kabina girdi. Kabinanyň içinde kerpiçleriň üstüne ýazylan düşekçe, oturgyç,
bedre hem-de plastmassa legen bardy. Diwarjyga bolsa kiçijik polka çüýlenip,
onuň üstünde parfýumeriýa bankalarydyr flakonlary kagyz süpürgiçleriniň
rulonyna gysdyrylyp goýlupdy.


(Efraim Seweliň «Ewreýçe
gürleýän totugyş» powestinden).


 

SKANDAL—MASGARAÇYLYK

Kime gussaly, wejera, kime-de
pully, bähbitli waka. Los-Anjelesde angliýaly artist Hýu Grant
bilen bolup geçdi. Mundan birnäçe ýyl ozal şäheriň polisiýasy artisti garaýagyz
jelep Diwaýn Braun bilen söýüşýärkä tutdy. Seks artistiň awtomobiliniň içinde
edildi. Bu jenjelli tema amerikan telewideniýesinde täze dörän «Meniň erbet
hepdäm» tok-şounyň pilot-proýekti bolup hyzmat etdi. Hanym Braun öz ýadynda
galan şol duşuşygyň iň bir gyzykly pynhan ýerleri barada jikme-jik habar bilen
eýýäm iki gezek çykyş etmäge ýetişipdi. özem şüweleňli gepleşige şeýle bir
höwes bilen gatnaşyp, jelebiň şatlykdan ýaňa erinleri gulagyna ýetäýjek
bolýardy. Programmany gurnaýjylaryň çaky dogry bolup çykdy: gepleşik
telegörüjilerde diýseň uly gyzyklanma döretdi. Tersine, Hýunyň abraýyny bolsa
ýere sokdy, üstesine, onuň Liz Herli bilen boljak nepli nikasyny hem
puja çykardy. Bu goh-şowhun onuň Golliwud režissýorlarynyň birnäçesi bilen
geçirýän gepleşiklerini hem bozdy. Grantyň öz gonoraryny ep-esli azaldandygyna
garamazdan, kinokampaniýalaryň gapysy onuň üçin ýapyldy. öňki jelep üçin bu
jenjel rowaçlygyň gözbaşy boldy. Diwaýn Braun aýallaryň täze içki
geýimlerini mazamlamaga—görkezmäge hem-de täze reklama roliklerini surata
düşürmäge bähbitli kontraktlara gol çekdi. Rio-de-Žaneýroda bolsa örän
meşhur sambo mekdepleriniň biriniň dabaraly ýörişine baştutanlyk etdi.


1959-njy ýyldaky rewolýusiýa çenli Kubany «Amerikanyň
haremhanasy» diýip atlandyrýardylar. Kuba wenerik keselleriň sany boýunça
dünýäde birinji orny mäkämlik bilen saklaýardy. Fidel Kastronyň öz
watandaşlarynyň ahlagy barada atalyk aladalaryny etmegine garamazdan, ýurtda
ahlak o diýen üýtgäp, saplanyp barmady.


Awstraliýada jelepçilige loýal garalýar. Seks işgärleriniň
guramalary okrug departamentleriniň ýanynda kärdeşler arkalaşyklary hökmünde
azat, arkaýyn hasaba alyndy.


Kamboja seks turistler üçin iň oňaýly ýerleriň biridir. Ýurtda
polisiýa hatda kämillik ýaşyna ýetmedikleriň jelepçilik etmeklerine-de göz
ýumýar.


Tailandda satlyk söýgi resmi suratda gadagan. Emma taryhy
medeniýet muny iş ýüzünde höweslendirýär. Bu ýurt SPID-iň iň giňden ýaýran
ýeridir. Bangkok bolsa ýurduň paýtagty bolup çäklenmän, eýsem dünýäniň
seks paýtagty hem hasaplanylýar. Pomtong köçesi satlyk aýşy-eşretiň ýüregidir. Bu
ýerde «pussi-şoular» hem giňden ýaýrandyr.
Şeýle şüweleň-şowhun mahaly gyzlar
öz «buky» ýerlerinden jaňjagazlary, lentajyklary, şarjagazlary, burk ysly
taýajyklary, emeli güljagazlary hatda päki-almazlary çykaryp, hem «harytlaryny»
hem-de özlerini güjeňläp-gyzyklandyrýarlar. «Buky ýerleriň» has ussatlary
bolsa, bu «gysby-gysgyçlary» bilen çüýşeleriň ýapysyny hem açmagy başarýarlar.


Tailandda «Ennauer» atly hökümete degişli däl gurama
işeňňirlik görkezýär. Gurama seks-biznesiň işgärleriniň hukuklaryny goraýar.
Muny mugt okuwçylaryň kömegi bilen amal edýär. Şeýle-de howpsuz seksi hem-de
medisina hyzmaty etmegi öwredýär.


Howpsuzlyk düzgünnamasynda aşakdaky ýaly görkezmeler hem bar:

«Hemişe ýadyňda bolsun: müşderileriň hemmesiniň seniň üçin
zor salyjylara—zulum edijilere öwrülmegi mümkin. Zulum edijileriň bolsa seni
öldürmegi hem mümkin.


Elmydama hüjüm edilmegine taýýar bol, iş wagty narkotikleri
içip-çekme. Ol seni ünssüz-lellim eder. Eger hüjüm ediji seni pola ýykyp-basyp
bilse, mydam öz ýanyňda bolmaly jaňjagazy ýa-da jürlewügi ulan. Müşderi bilen
gürleşýän ýeriň alaň-açyk, howpsuz bolsun. Gaçmaga maý, ýer bolar ýaly ýeriň,
ýagdaýyň gamyny iý. Müşderi bilen içgin gürleşip, onuň nähili adamdygyny,
meýliniň nämedigi öňünden biljek bol.


Bu düzgünnamada göni howp-hatara garşy nädip göreşmeli ýa-da
ondan gaçmakdan başga-da jelepleri kesel ýokuşmakdan goramak ötri düzgünler hem
ýazylypdyr.


Ine, erkegi, saglygyny barlamagyň usul-tärleri:

«Ozalbaşda oňat hyzmat etmek üçin olaryň hemmesini barlamaly
bolýandygyny düşündir. Erkegi tualete girmezinden öňinçä barla. Bu onuň öz
kemçiligini-keselini gizläp bilmezligi üçin edilýär. Ellik geý. Otagda ýeterlik
ýagtylyk bolsun, erkegiň erkeklik organyna ünsli gara, bitler bolaýmasyn,
düwürçeklerdir ýaralar barmy? Ysga, eger üýtgeşik ys bar bolsa, ol ýokanç
keselden habar berýär. Elläp gör, çiş-çişgin ýok gerek? Onsoň, hemme zat laýyk
bolsa, erkege ýanaşmazdan öňinçä, duşa-suwa düşmäge ugrat. özüňem eliňi ýuwmany
ýatdan çykarma!»


Hawa, bu zatlar satlyk söýginiň hatarly taraplarynyň azajyk
bölegi.


«Ennaur» seks-işgärlere «jelebiň gündeligini» hem paýlaýar.
«Gündelikde» öýden, telefondan, seneden, jynsy gatnaşygyň wagtyndan başga-da
«kondomyň wagty» gimni hem bar. «Ennaueriň» inisiatiwasy bilen jelepleriň
bütindünýä gurultaýy geçirildi.


«Biziň seks-industriýa ulaşmagymyzyň sebäbini adamlaryň
bilmegi gerek. jelepçiligi, elbetde, gadagan edip bolar, ýöne biziň
çagalarymyzy kim eklär, bizi hiç kim işe almaz. Erkekleriň hem jeleplere
öýlenmejegi belli. Biz bir aýratyn zat talap edemzog-a. Diňe esasy ynsan hukuklaryny,
ýagny bilime, strahowaniýä, medisina ýaşaýyş jaýyna bolan hukuklarymyzy
berseler bolany. Biz nirede bolsagam, hala Amerika, ýa-da Orsyýet, tapawudy
ýok, bizi häkimiýetlerem, gangster—garakçylaram, polisiýa-da kemsidýär» diýip,
Malaýziýadan gelen delegat dillenýär.


Soňra deklarasiýada şeýle setirler bar:

«jelepçilik jenaýatçylyk däl, ol ykdysady düşünje».

«jelepçilik jenaýat hukuknamasyna girmän, zähmet
hakyndaky we jemgyýetçilik saglygy hakyndaky kanuna girmeli».


Germaniýada-da jelepleriň kongresi geçirilýär. Olar hem öz
işlerini kanuny kärlere—pişä girizilmegini talap edýärler. Eger şeýle zat iş
ýüzünde bar bolsa, ony ýuridik taýdan hem kanunlaşdyrmaly. Statistiki
maglumatlara görä, uly ýaşly adamlaryň 68 prosenti jelepleriň sosial
ýagdaýlaryny gowulandyrmagyň tarapdarlary. Häzir bolsa olar müşderisini suda
berip bilmeýärler, hassahanalaryň kassalary lolulary kabul etmeýär, işsizligiň
garşysyna goraglylyk ýok, betbagt ýagdaý bolan halatynda ýa-da maýyp
bolanlarynda posobiýe almaýarlar.


Episkop Wolfgango Huber «öz tenini satmak adam
mertebesi bilen bir ýere sygyşmaýar. Ybadathana jelepçiligi mynasyp—laýyk kär
hasap edip bilmez» diýip, gahar-gazabyny dile getirýär.


 

AŞA HATAR WENERA

Meşhur rus aktýory hem-de şahyry (asly türkmenistanly)Leonid Filatow
Mopassanyň
nowellalary äheňinde «Diližans» goşguly pesasyny ýazdy.


Okaň!

(Myhmanhananyň koridorynyň aňry ujunda garaňkylyk peýda
bolýar. Bu Luazo çişik. Ol ogrulyk edýän ýaly bolup, Pökgüjäniň gapysyna
gelýär. Gapyny üýtgeşik- many beriji äheňde kakyp, bu ýerde müň gezek bolup
gören ýaly, hojaýyn aýala özüni gapy kakyşyndan tanatjak ýaly ynamly dur… Gapy
açylýar. Pökgüjäniň ýüzünde ne geň galmak, ne-de gaharlanmak, ne-de
bilesigelijilik bar: edil şu wagtlar gapysyna kimiň geljegini öňden bilýän
ýaly…)


ŽENAP LUAZO. (esreýjiniň ýylgyryşyny edip):

Men ýatmakçy boldum… Hawa, uklaýdym öýdýän…

Ýöne birden şeýtan dürtüp böwrüme.

Bar git, salama bar Pökgüjä häzir…

(aýaklaryny ýere urup, üsgürýär)

Salam, Pökgüje!

PöKG?jE. (perwaýsyz):

Biz indi «siz» däl-de «sen» dälmi meniň Repide nanym?

(oňaýsyzlykdan pauza)

Meni gören bolsaň, hany,

Gidäý, indi gelniň ýanna!

Şun seň garnyň doly bilýän,

Bek ýatarsyň özüň bilmän!..

jENAP LUAZO. (kemsidilen halda)

Sen oýun edýärmiň?

PöKG?jE. (gaharly):

O nämäniň degişmesi

Ýoldan ýadap geldim gaty!..

(birdenkä çynlakaý, işeňňirlenen halda)

Saňa jelepleriň hyzmaty gerekmi?

(jenap Luazo höwesli baş atýar)

Onda janlan-da töle puluňy!

(Muňa çişik garaşyp duran ýaly, ur-tut jübülerini dörüp,
gapjygyny gözleýär)


jENAP LUAZO. (mazamly)

Men beýleki erkekler ýaly

Däldirin, tölärin agyr azaba…!

Ýogsa men bir pul tarhandöker däl,

Şonda-da tölärin bu aýallara!

(ol ahyrsoňy gapjygyny tapyp, Pökgüjä ony baş egip
uzadýar.Pökgüje bolsa gapjygyň ýeňilliginden-boşlugyndan ýaňa geň galmak bilen
ony elinde oýnaýar, oklap-gapýar, ahyrsoňy iki epläp goýýar)


PöKG?jE. (ýigrenç bilen)

Barymy şu?.. Bu hiç zat däl-ä, meniň ballym!

(gapjygy silkeleýär)

Bu gapjygyň dördem epläp boljag-a…!

Muny git-de gaýyn eneňe ber-äý…!

Sen bilýäň-ä meniň bilen boljaga

Gapjyk gerek hem agramly, pökgüje

Takmyn,on bäş gezek

Bujagaz küje,

Men küje!

(Gapjygy jenap Luazo tarap zyňyp goýberýär)

jENAP LUAZO. (Pökgüjäniň bu talabyndan aljyrap,
hasaplajak bolýar):


On bäş gezek?! Bu müňden-de kän bolýar-a!..

PöKG?jE. (gaýgyrman, gazaply)

Ýöne bir santimem düşemok aşak…!

jENAP LUAZO. (ynandyryp,yrjak bolýan ýaly)

Munuň ýaly summa-puluma

Angliýanyň şa zenanyn alaryn

PöKG?jE. (hüjüm edýär)

A sen nämäň pikirin edýäň?!

Menem şondan arzan däldigim bilýän!..

Puluňy gysgansaň, öňkiň bilen bol!

(jenap Luazony başdan-aýak synlap)

Ýogsa-da sen horlanmasaň kyn bolar

Gyjalat bermäge aýdamok muny

Sebäbi özümem dolmuş, pökgüje...

Iki bilýard şary ýaly bolarys

Sygmarys biz krowata, bolar juda dar...

Onsoň seks küje, semizlik küje...

jENAP LUAZO (Kikirdäp, Pökgüjäni sypajak
bolýar).


Hawa, biz ikimiz horlaň jübüti däl,

Şonda-da düzetmek—işiň aňsady!

PöKG?jE. (jenap Luazony itekläp):

Iki çişik gujaklaşsa, ýanaşsa

Şundan gülkünç zady tapmarsyň başga!

(jenap Luazonyň elinden sypap, ýadaw halda)

Indi boldy, tegelek nan, git öýüňe

Aýalyňam gözi ýoldadyr öňden!..

(jenap Luazo ýüzüni turşadýar).

O diýen hezil däl, ýöne ol mugt-a,

Maşgala abraýyn saklarsyň pugta

(Keýpine sogan dogralan jenap Luazo gidýär, emma koridor az
salymlyk boş galýar. Eşret agtaryjylaryň yzy bar. Ine, Pökgüjäniň gapysynda
jenap Lamadon peýda bolýar...)


**

PöKG?jE (Gapyny açyp geň galýar).

Siz?!... Gijäň içinde?! Diýseň geň görnüş!

Ýarygije saparyňyz näme üçin?

jENAP LAMADON (Oýunlyga salyp)

Hawa, kim bolsam-da, barybir erkek

Ýöne bu saparym gorkuly däl. Ýok!...

PöKG?jE (Göwnübir halda).

Ýok-la, men sizden gorkamok, mähirli garry

Gijäniň ýarynda-da etmen gykylyk

jENAP LAMADON (Hiç bir kinesiz)

Garry diýdiňizmi? Eşidýän her gün

Muny sizem dogry bilýäňiz, eý gül?

Ýöne bu pikiriňiz şo bada üýtgär

Düşege girdigimiz subut bolar şol.

PöKG?jE (Tutanerlilik bilen)

Düşek üçin tut ýaly saglyk gerek

Sizde bolsa şol ýok, duýýar-a ýürek...

jENAP LAMADON (Degşip jogap gaýtarýar).

Söýgä süňňüm ynandyrsam bolany

Şol bada zyňýaryn onlarça ony!..

(Pökgüje öz otagynyň gapysynda durmagyny dowam etdirýär.
Myhmany öýe çagyrmaýar. jenap Lamadon Pökgüjäniň gulagyna çawuş çakýar)


Siz gorkmaň, hemmesi gül ýaly bolar!

(Edil şu aýdanlaryny tassyklaýan ýaly, jenap Lamadon onuň
göwsüniň üstüne ellerini ynamly goýýar. Pökgüje silkinip, titräp gidýär).


PöKG?jE (Gazaply, azmly).

Eliňizi çekiň! Ýa-da men gygyryp başlaýynmy?!

(jenap Lamadon Pökgüjäniň göwüslerinden elini çekip,
gorkusyndan ýaňa elini arkasyna bukýar).


Lezzetden ýaňa amanadyňyzy tabşyrarsyňyz,

Maňa bolsa muňa jogap bermeli bolar!..

jENAP LAMADON (aljyraňňy).

Bu nämüçin hökman beýle bolmaly?

Bu düşnüksiz süýji pursat ölmeli...

PöKG?jE (Syrly gülýär).

Heý, kim şuňa güwä geçer dünýäde,

Meň üstümden düşersiňiz ölmänem?..

(Oýlanyp, aýgytly)

Goý, sowalym size samsyk saw bolsun,

Göni jogap beriň, bedroýam bolsa.

Size merhumyň gujagynda ýatmak miýesser etdimi?

jENAP LAMADON (Ýüregi ýarylan ýaly):

Eý, Hudaý!..

PöKG?jE (Göwnühoşluk bilen baş atýar).

Ine, gördüňizmi? Men bolsa bir ýa iki däl!..

Bir müşderim bilen ýatyryn bile...

Seretsem, aýagyn kakýar, titreýär

Daňdan bolsa onym çykaýdy öli

Ol ýeke däl, şu ýagdaý häli-şindi

Gaýtalanýar indi olaryň sany

On dörde barypdyr bu neme beýle?

Taňryň gargyşymy işigaýdana.

Müşderiler meni münübildigi

Düşegimden öli çykýar aýdaýyn.

(jenap Lamadonyň Pökgüjäniň bu sözlerine agzy açyldy. Görnüşi
erbet: maňlaýyndan burçak-burçak der akýar. Gözleri hanasyndan çykaýsam diýýär.
El-aýagy saňňyldap dur... Muny ahyrsoňy Pökgüje görýär).


Size näme boldy, keşbiňiz erbet!..

Hawa, hawa, özem örän gorkunç!

Edil merhum ýaly ýa-da gülkünç.

jENAP LAMODON:

Siz neme... Men onda gideýin...

Bu siziň gaharyňyzy getirmez öýdýän!..

(Mundan başga bir söz hem diýmän, jenap Lamodon haýdap,
ylgaşlap, gaçyp gidýär).


PöKG?jE. (Onuň yzyndan ýeňillik bilen dem alyp).

O nähili gahar, neneňsi kine,

Maňa düşegimde ölen gerek däl!..

Men ýene ýanjaýan, siz-ä ölmeli

Men bolsa siz üçin gitmeli türmä!..

(Agşam munuň bilen hem tamamlanmady. Pökgüjäniň söýgüsine
muşdak bäsdeşleriň ýene biri peýda bolýar. özem örän tiz: Pökgüje gapyny ýapyp
ýetişmänkä, koridoryň aňrujunda Grafyň satanlak arryk keşbi yşyga düşýär. Graf
özüniň saldamly gadamlary bilen dähedem-dessem oýnaýan ýaly, Pökgüjä
ýakynlaşýar. Ol hiç kime garaşylmasa-da, özüni sabyrsyzlyk bilen göz dikip
oturan bardyr diýen pikire uýýan bolarly...)


GRAF (joşgunly):

Men bagtyýar, sizi ýene görmek bar!..

Pökgüje (Sylag-sypaýyçylykly)

Men hem şu gün şatdyryn, mähriban Graf!..

Graf (Pökgüjäniň ýaňajygyndan sypap)

Garamaýak gyzlar meniň magşugym

Men söýýän olaryň pespälligini!..

PöKG?jE. (Grafyň elinden towlanyp çykýar)

Graf saparyň maksady nä?..

GRAF (öýkeli)

Aý, bolýa, goýsana muny!..

Gerek däl-ä galat näzler!..

Häli-şindi size myhman

Gelýän däldir beýik çinler

Sap-arassa aristokrat?!

PöKG?jE.

Dogrudanam soňky wagtlar

Müşderiler, azalýar özem

Kabul eden myhmanlarymyň

Düşege girenem kän däl

GRAF (Geň galyp)

Bu nämüçinkä aýdaý-da

Ýogsa Sizi isleýän kän

Siz bolsa donžuanlara

Girizip berk karantin!

Ine, meň bilenem şeýle

Berk durýaňyz: bäş minutlap

Köpek deý gultunyp gapyda

Girmäge milt etmän durun!..

PöKG?jE. (ahmyrly)

Ah! Graf men sizi bireýýäm

Geçirjeg-ä dar törüme

Ýöne weli bir zatjyk bar:

Men keselli, tiz görüňe

Gidersiň diýýär dogtorlar

GRAF (Howsalaly)

Hassamyň?.. Bejermek gerek!

PöKG?jE. (Göwnübir halda)

Bejerýän. Derman otlaň suwy bilen

(Birden bir zat ýadyna düşen ýaly)

Ýöne siz bärik keýp üçin

Geldiňiz-ä eziz Graf!..

Giriň, durmaň bosagada

Ýa-da meň hyzmatym gerek dälmi?..

(Näz edip)

Men daşdan görnüşim ýaly

El ýetmez däldirin öz-ä!..

(Pökgüje Grafy içerik saljak bolýar. Graf hötjetlik edýär).

Gapyda dikilip durmakdan

Irensiňiz-ä bireýýäm!..

Onsoňam men keselime

Ynanyp baramok. Sebäbi

Kim dogtora ynanýar häzir?!.

GRAF.

Hany, düşündiriň biraz

Siziň keseliňiz näme?

PöKG?jE.

Hany, köşeşiň-le, Graf

Dogtoryňky dürs-dogry däl.

GRAF (Erjellik bilen)

Barybir goýan diagnozyn

Agzaýyň-da kynam bolsa!..

PöKG?jE.

Siflis-laý keselim, Graf.

Gülkünç gerek, doktor diýdi:

Iki hepde ömrüňiz bar.

Hawa, biderek goh etdi jenap!

Meň düşegime geçenleriň

bary merhum emma, ýöne

Men argynrak görünsem-de

Entek diri görýäňiz-ä!

öňem bir danaň diýşi deý

Muň bary söz, söz, ýöne söz!

(Pökgüje birdenem gülüp hahaýlap goýberýär. Edil şu pursat
bir gülkünç zat ýadyna düşen ýaly).


Ýogsa-da soňuny aýdaýyn:

öljek sen diýeniň özi...

Bir hepdeden soň öldi göni...

Hawa, dereksiz pygamber eken.

(Graf ýekeje söz hem diýmän, göterdi ökjäni. Pökgüje hoşlaşyk
sözlerini onuň yzyndan ýollaýar).


Gijäň haýyr, Graf! Aýalyňa menden salam!

(Pökgüje ýalňyz galyp, boş koridora tamakinlik bilen
garaýar...)


Bu gezeg-ä bolsa-da sowuldy!..

(öz-özüne)

Hemmesini kowdum weli

ene özüm galan ýaly...

Şeýdip kesbi-käriňi hem aňsat ýitirip bolaýjak eken!..

Ýumuş!

Şu sowallara jogap beriň.

Näme üçin Graf şeýle gaty gorkdy?

* jGAGK (jGAGÝON) näme?

* Näme üçin jynsy gatnaşyklar arkaly alnan kesellere,
infeksiýalara (ýokanç kesellere) wenerik keseller diýilýär?


Aleksandr Kupriniň «Çukur» powestinde baş gahryman
Ženýa haremhananyň işgäri—ýaşaýjysy, ýaramaz kesel bilen keselländen soňra,
müşderilerine-de kesel geçirip, ar alýar. Ýöne onuň ýanyna «ýanaşmaga» gelen
ýaş kadet Gladyşewi aýap goýýar, oňa dözmeýär.


«Ine, muňa-da edil öňküleriň hemmesi ýaly, kesel
ýokuşdyraryn—diýip, Ženýajyk oýlandy. Nazary bolsa onuň saýyrdaň aýaklaryndan
başlap, geljekki atletiň owadan dolmuş çiginlerine düşdi. —Näme üçin muňa
dözemokkam? Ýa-da onuň gowuja, görmegeýjeligindenmikä? Ýok. Men beýle duýgulary
bireýýäm ýatdan çykardym—pida etdim. Ýa-da onuň entek ýetginjek
çagalygyndanmyka? Men hut bir ýyl mundan ozal onuň kiselerine alma salyp
ugradypdym ahyryn. Men şol wagt aýtmaly zatlarymy näme üçin indi aýtmakçy
bolýaryn. Ýa-da barybir ynanmazmydy? Gaharlanarmydy? Başga birine gidermidi?
Ir-u-giç her bir erkege şu nobat ýeter ahyryn... Onuň meni pula satyn almagy
heý günäsini geçip boljak zatmy? Ýa-da onuň edil beýlekiler ýaly kör
çemeleşmesi...


—Kolýa—diýip, ol seslendi. —Gözüňi aç!

Ol diýlenini edip gözüni açdy. Gyza tarap öwrüldi, özüne
çekdi-de, köýnegiň açyk ýerinden döşe dodak degirmekçi boldy. Gyz bolsa ýene
ony emaýlyk bilen özünden daşlaşdyrdy.


—Ýok-ýok, garaş, garaşsana. Meni ýene ýekeje minut diňle.
Hany, sen oglanjyk aýt bakaly. Näme üçin bärik—aýallaryň ýanyna gelýärsiň?


Kolýa ýuwaşjadan gyryk ses bilen güldi.

—Sen nähili akmak? Bu ýere hemmeler näme üçin gelýär? Men
näme, erkek dälmi? Menem indi erkeklige ýetişen ýaşda ahyry... Aýallara bolan
isleg indi meni hem günüme goýmaýar. Men her hili hapa, biderek zatlar bilen
meşgullanyp, özümi köşeşdirmerin ahyryn.


—Hä, isleg diýsene! Diňe isleg-dä onda? Edil krowatymyň aşagynda
duran gaba bolan isleg ýaly-da onda.


—Ýok. Muny nämeden diýdiň?—Kolýa mylaýym gülüp, garşy çykdy.
—Sen maňa örän oňat ýaradyň... Iň ilkinji gezekden ba
Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:28)
Jogapla +1





Iň ilkinji gezekden başlap.
Eger isleseň men hatda... azajyk söýýärinem. Seni bolsa... men onsoňam başga
hiç kim bilen galmadym.


—Hany, ýagşy! Hany, onda
birinji gezek, heý isleg bolup bilermi?


—Ýok-la, islegem däl-le, ýöne
nämüçindir bulam-bujar kelle bilen aýal isledim... Ýoldaşlarym ündäp yrdylar...
Olaryň köpüsi menden öňem bu ýere gelýärdi... Ine, menem...


—Näme birinji gezek geleňde
utanmadyňmy?


Kolýa aljyrady: şeýle sorag
etmek oňa ýakymsyz agyrdy. Sebäbi bu gürrüňler aňrysy boş, düşegüsti lakgyldama
däldi. Bu çynlakaý wajyp zatdy.


—Aýdaly, uýat däl-de, birhili
oňaýsyz duýdum. Men şonda batyrlyk üçin içipdim.


Ženýa ýene gapdallygyna ýatdy.
Tirsegine daýanyp, oňa ýokardan, ýakyndan içgin garady.


—Hany, janym, aýt
bakaly—diýip, aýal juda çalaja pyşyrdady welin, kadet onuň sözlerini zordan
aýyl-saýyl etdi. —Hany, şunam aýt: şu iki manatjyk poh puly töläp, sen meniň
söýerime, sypalaryma, öperime, özümi bererime hantamamyň? Heý, munuň üçin
tölemäge utanmadyňmy, hä?


—Eý, Hudaý! Sen şu gün nähili
geň sowallary berýärsiň? Görýärsiň-ä, hemmeler şeýle edip pul töleýärler
ahyryn! Eger men bolmasam, başga biri tölärdi. Saňa bary bir dälmi?


—Kolýa, sen birini söýüp
gördüňmi? Dogryňdan gel! Eger hakykat ýüzünde bolmasa-da, kalbyňda, hyýalyňda
gül berip, aý-aýdyň asman astynda duşuşyp gördüňmi? Bolandyr-a?


—Hawa-la—diýip, Kolýa ýogyn
güňlenç seslendi. —Ýaş mahalyň her hili samsyklyk edilýär ahyryn. Bu şeýle-de
düşnüklidir-le.


—Haýsydyr bir doganoglan
uýaňymy? Ýa-da edepli-ekramly baý gyzymy, institutyň studentimi? Gimnaziýada
okaýan gyzmy? Bolandyr-la?


—Elbetde, boldy. Bu hemme
kişide-de bolýar-a.


—Ýöne sen olara «degen»
dälsiň-ä? Aýansyň ýa-da dözmezçilik edensiň. Eger olaryň biri saňa: manady
töle-de, geläý ýanyma diýse, sen oňa näme diýerdiň?


—Ženýajygym, men-ä saňa
düşünýän däldirin—diýip, Gladyşew birdenkä gaharlandy. —Sen näme, näz eden
bolýaň? Meniň bilen komediýa gurnajak bolýaňmy? Hudaý kessin, men häzir
geýinäge-de giderin, walla!


—Dur, dursana, Kolýa! Ýene
ýekeje—iň soňkujy soragym bar.


—Aý, seňem bir—diýip, Kolýa
nägile hüňürdedi.


—A sen hiç haçan, bolmanda
birje sekunt şeýle ýagdaýy göz öňüne getirip gördüňmi: seniň maşgalaň tozup,
dargap galdy. Seniň uýaň bolsa edil biz ýaly «ýola» çyksa. Seniň süýtdeş
uýaň... Ony bir bolgusyz aldap, soňra taşlap, uýaň elden-ele geçip ugrasa. Sen
şonda näme ederdiň?


—Samahyllama, bu boljak zat
däl!—diýip, Kolýa gyzyň «agzyna ýapyşdy». —Onda bolýa, men-ä gitdim.


—Git-de, sogap iş et! Mende,
aýnanyň ýanynda şokolad gabynyň içinde on manat pul bar. Şonam al özüňe. Maňa
indi gerek bolmaz. Ejeňe pyşdyl gutuly, altyn çarçuwaly pudra alyp ber şol
pula. Eger kiçijek gyz jigiň bar bolsa, oňa-da gurjak alyp ber. Bir merhum
gyzdan sowgat diýip aýt olara. Git onda, oglanjyk!


Kolýa bolsa gahar-gazapdan
ýaňa bir bökende krowatdan düşdi, özem krowata degmän diýen ýaly. Indi ol
halyçanyň üstünde, düşegiň ýanynda ýalaňaç görmegeý bedenlerini
görkezip-güjeňläp duran halda dur.


—Kolýa—ýuwaşja seslenen Ženýa
ony erjellik hem mähremlilik bilen özüne çekdi.


Ol gyzyň sesine—çakylygyna
öwrülip, gysgadan-bölek dem aldy. Bu ahmyr demidi. Ol munuň ýaly gussaly
näzik-näzenin ýüze, aýalyň sessiz gyjydyna hiç haçan, hatda suratda-da duş
gelmändi. Şeýle şekil diňe Ženýanyň gözýaşdan balkyldaýan gözlerinde bardy. Ol
krowatyň gyrasynda oturaga-da gyzyň ýarymaçyk eginlerinden garsa gujaklady.


—Ženýa jan, biz sögüşmeris
ahyryn—diýip, ol mähirli sözledi.


Gyzam öz gezeginde ony
gujaklady. Soňra gollaryny onuň boýnuna goýup, kellesi bilen bolsa döşüne
gysdy. Olar şeýdip birnäçe sekunt dymdylar.


—Kolýa—diýip, Ženýa birdenkä
sorag berdi. —Sen heý kesel ýokuşmagyndan gorkmanmydyň?


Kolýa tisginip gitdi. Haýsydir
bir sowuk gorky, nejis wehim onuň kalbyny ýalap gitdi. Ol şobada jogap berip
hem bilmedi.


—Elbetde, aýylganç wehimli
bolardy bu... Hudaý saklasyn! Hawa, men diňe seniň ýanyňa gelýärin-ä, diňe saňa
ahyryn. Sen aýdardyň ahyryn maňa?..


—Hawa, aýdardym—diýip, gyz
oýlanýan ýaly gürledi. —Ol birdenkä öz sözüniň manysyna ýaňy düşünen ýaly
çaltdan düşünjeli-ynamly gürledi. —Hawa, hawa, elbetde, aýdardym. A sen siflis
diýlen keseliň nähili zatdygyny heý eşitdiňmi beri?


—Elbetde eşitdim... Burnuň
çüýreýär...


—Ýok, Kolýa, diňe burnuň däl.
Adamyň on iki süňňüniň ählisi çüýreýär: süňki, damarlary, beýnisi... käbir
doktorlar şu keselden saplanyp bolýar diýip biderek gürleýärler. Galp! Hiç
haçan bejerilmersiň! Adam munda on, ýigrimi, otuz ýyllap çüýreýär. Ony her
sekunt ysmaz edip biler. Munda adam ýaşamaýar-da, onuň ýarysy ýaşap, ýarysy
ölýär. Ýüzüň sag tarap ýarysy, sag eliň, sag aýagyň ölýär. Ýarym adam—ýarym
jeset. Olaryň köpüsiniň akyly azaşýar. Kesellän her bir kişi hiç haçan bir zada
ynam edip bilmeýär: onuň ogşan, iýip-içişen, hatda bir howadan dem alan
adamsyna öz keseliniň ýokuşmajaklygyna ynamy ýok. öz töweregindäkilere—uýasyna,
aýalyna, ogluna. Bu derdi «peşgeş» bermejegine güwä ýok, kepil ýok. Siflislilerden
bolýan-önýän çagalaram kemisli-keselli bolýar. Ynha, bu keseliň nähilidigini
bilesiň gelse, Kolýa! A indi bolsa—diýip, Ženýa birdenkä gös-göni bolup
Kolýanyň ýalaňaç-açyk eginlerinden berk tutaga-da, onuň ýüzüni özüne öwürdi.       —Hawa, indi bolsa, Kolýa, men saňa şuny
aýdaýyn—men bir aýdanam köp wagt bäri şu nejis kesele uçradym. Şonuň üçin-de
saňa özümi ogşamaga ýol bermedim.


—Sen oýun edýärsiň!.. Sen meni
bilgeşleýin  gyjyndyrjak bol-ýarsyň,
Ženýa!—diýip, gorkudan aljyran Gladyşew gaharly hüňürdedi.


—Oýun edýänmi?.. Gel bärik
onda!


Gyz ony aýak üstünde durar
ýaly edip birden silkdi, otluçöp ýakyp:


—Hany, görkezjek zadyma ünsli
gara—diýdi. Gyz agzyny giňden açyp, otluçöpi bogazy görner ýaly agzyna ýakyn
getirdi. Kolýa garady-da, gapdala çekildi.


—Sen şu ak tegmilleri
görýärmiň? Bu—siflis, Kolýa, düşünýärmiň, siflisiň iň awyly, agyr görnüşi. Indi
geýin-de, Hudaýa şükür et.


Ol Ženýa garaman, sessizden
tiz geýinmäge durdy. Aýaklaryny balaklarynyň gonjuna salyp bilmän kösendi.
Elleri bolsa titir-titir edýärdi. äňlerini saklap bilmän, dişi-dişine çakyşyp,
döwäýjek bolýardy. Ženýa bolsa başyny aşak salyp, gürrüňini dowam etdirýärdi:


—Kolýa, biler bolsaň, seniň
bagtyň getirdi. Ýogsa başga bir aýala duşan bolsaň, ol saňa dözmezçilik
etmezdi. Sen dogruçyl aýala duşduň. Sen eşidýäňmi, şuny? Biz gyzlygymyzy aldap
alnyp, soňam öýden kowlanlar. Sizi mydama ýigrenýäris. Hawa, soňam iki manat
töläp, tenimizi satyn alýanlary biz ýigrenýäris diýýän. Sen şuňa
düşünýämiň?—diýip, ol başyny galdyrdy. —Onsoň size nireden biz dözmezçilik
etmeli? Hiç haçan dözmezçilik hem etmeýäris!


Ýarymýalaňaç Kolýa birden
geýip duran eşiklerini zyňyp goýberdi-de, Ženýanyň ýanynda krowatda oturdy.
Ýüzüni eliniň aýasy bilen tutup, zörledip goýberdi. Hawa, edil çaga ýaly çyny
bilen çyrlady...


—Eý, Hudaý—diýip pyşyrdady.
—Bu, dogrudanam, şeýle ahyry!.. özem bu biziň özümizde—öýümizde-de boldy ahyry.
Nýuşa diýen öý hyzmatkärimiz bardy. Oňa sinorita Anita-da diýýärdik. özem
gowuja, owadanjady. Onuň bilen agam ýaşady... Ofiserdi... Ol giden soň gyzyň
göwrelidigini bilip galdyk. Ejemem ony öýden kowup goýberdi... Hawa, hawa,
yzyna it salyp kowdy. Edil süpürgi esgisi ýaly zyňyp goýberdi. Indi ol
niredekä? Onsoňam kakam... kakam hem hyzmatkär gyz bilen, olam gyz bilen...


Bu wagt ýarym-ýalaňaç Ženýa,
Ženýa—Hudaýsyz, söwüşegen-söwegen Ženýa düşeginden birdenkä tarsa galyp,  kadetiň öňünde duraga-da, emaý bilen
dabaraly ýagdaýda ony çokundyrdy.


—Hudaý seni öz penasynda
saklasyn, meniň oglum!—diýip, ol çuňňur mähremlik we minnetdarlyk bilen aýtdy.


Ertirki gün bolsa Ženýa
žurnalist Platonowa içini dökdi.


—Ynha, men nädip gürrüňe
başlajagymy-da bilmeýärin—diýip, Ženýa ýaýdandy. —Hawa, Sergeý Iwanowiç, men
hassa... Düşünýärsiňizmi? Erbet keselli özem. Iň nejis keselli...
Bilýärsiňizmi, haýsy keseldigini?


—Aýdyber, yzyny — diýip,
Platonow baş atdy.


—özem bu mende önden bäri
bar... Bir aýdanam köp... Mümkin bir ýarym aýdyr... Hawa, bir aýdan-a köp. Men
muny troisa baýramynda bilip galdym...


Platonow maňlaýyny eli bilen
tiz süpürdi.


—Dur, dur, ýadyma düşdi. Bu
meniň studentler bilen bolan günümdi. Şeýle dälmi?


—Dogry, Sergeý Iwanowiç,
şeýle.


—Wah, Ženýajyk—diýip, Sergeý
Iwanowiç hem gyjytly hem-de gynançly-gussaly seslendi. —A sen bilýärmiň, şondan
soňra iki studentiň kesellänini, senden däldir-dä hernä!


Ženýajyk gazapdan hem
ýigrençden püre-pür gözlerini ýaldyratdy.


—Menden bolmagy-da mümkin.
Näme üçindigini bilemok. Olar köpdi... Biri ýadyma düşýär. Hol siz bilen
uruşmaga milt edeni. Uzyn, sary saç, pensne äýneklidi.


—Hawa, hawa, ol Sobaşnikowdy.
Maňa aýtdylar, bu şoldy. Bu entek hiç-le. Ol gopbamjady. Ýöne beýlekisine
welin, gynanýaryn. Ony öňden tanaýan hem bolsam, familiýasyny ýada salyp
bilemok-da. Familiýasynyň bir şäheriň adyndan gelip çykýanyny bolsa magat
bilýärin. Polýansk, Zwenogorodsk diýen ýaly. Ýoldaşlary oňa Ramzes diýýärdi...
Ol birnäçe doktorlara özüni görkezenden soňra, lýues keseline duçar bolanyna
magat göz ýetirip, öýe geläge-de özüni atýar... Ýazyp goýan hatynda diýseň geň
sözler bardy. Olaryň manysy takmynan şular ýalydy: «Men durmuşyň, ömrüň manysy
paýhasyň, ajaýyplygyň, haýyr işleriň dabaralanmasydyr öýdýärdim. Bu kesel bilen
bolsa men adam däl-de, çüýreýän, porsaýan haýwan maslygy, keseli güýjeýän
ysmazlyga dalaşgär ahyryn. Munuň bilen meniň adam mertebäm hiç ylalaşyp, oňşup bilmez.
Bularyň barjasynyň günäkäri hem diňe özüm. Sebäbi minutlyk haýwan höwesine bäs
gelip bilmän, gyzy söýgüsiz satyn aldym. Şonuň üçinem men şeýle jeza mynasyp.
Bu jezany bolsa özüm özüme berjek...» —Men oňa gaty gynanýaryn—diýip, Platonow
sözüniň üstüni assyrynlyk bilen ýetirdi.


Ženýajyk burunlaryna ýel
berdi.


—Maňa bolsa azajygam gynançly
däl bu.


—Munyň bidereklik... Indi
bolsa, ýigit, sen ugra bu ýerden. Gerek bolanda seni çagyraryn—diýip, Platonow
hyzmatkäre ýüzlendi. —Diýseň bidereg-ä, Ženýajyk. —Ol örän güýçli, daýaw
adamdy. Bular ýalylaryň ýüz müň adamdan biri gabat gelýär ahyry. Menem öz-özüne
kast edýänleri sylamok. Olaryň köpüsi bolgusyz zat üçin özüni atýan ýa-da asýan
oglanjyklar. Edil eline süýji berilmänligi üçin öýkeläp, töweregindäkilere göz
edip, diwara kellesi bilen süsýän, urýan çagalar ýaly. Emma bu ýigidiň ölüminiň
öňünde men baş egýärin. Ol akylly, eli açyk, mährem, hemmelere dykgatly bir
adamdy. öz-özüne-de diýseň uly talapkärdi.


—Maňa bolsa barybir—diýip,
Ženýajyk keçjallyk bilen garşy sözledi. —Akyllylyk, akmaklylyk, halallyk,
haramlyk, ýaşlyk, garrylyk, men olaryň baryny ýigrenýärin! —Ynha, kesellidigimi
bilen mahalym tas däliräpdim. Gahardan ýaňa... Meniň üçin indi hemme zat
gutardy. Gynanmagam, aglamagam, gowulyga garaşmagam gerek däl—bary gutardy.
Petige direldi. Emma meniň şu gören görgülerim üçin heý hasap soralmazmy?
Adalat ýokmuka dünýäde? Men bolmanda indi arymy alyp, ahmyrdan çykmakdan lezzet
alyp bilmerinmi? Meniň söýgi diýen zady bilmänim üçin, maşgala diýen sözi bolsa
men diňe eşidýärdim. Meni edil öýsüz-öwzarsyz ykmanda it ýaly gerek wagty
çagyryp, sypaň-sermeň edip, soňra bolsa, ädik bilen kellläme berip, kowup
goýberýärler. Hawa, meni adamdan haýwana, haýwandanam jansyz zada öwürdiler
ahyry. Men bir pol ýuwulýan esgä ýa-da hapa suw akýan turba öwrüldim-le. Onsoň
men şu kemsitmelerden soňra-da şeýle keseli minnetdarlyk, kaýyllyk bilen kabul
etmelimi? Ýa-da men gul-gyrnakmy? Ýükçi eşekmi?.. Ine, şular üçin hem,
Platonow, men hemmeleri—ýaşy-garryny, baýy-garyby, görmekli-görmeksizi,
owadany-bedroýy özüme degen kesel bilen keselletmek isledim. Hemmeleri,
hemmeleri, hemmeje zady!..


öň juda kän zady gören
Platonow hem bu zatlary eşidip, haýran galmak bilen, has dogrusy,  wehim-gorky bilen gyza garady. Hawa, ozal
hem güzap-zatlary, her hili hapalygy, hatda gany gören Platonow üçin hem bu
tene toplanan ýigrenjiň öňünde durmak, görmek hatarly boldy. Ol esli salymdan
soňra özüne gelip:


—Bir fransuz ýazyjysy şeýle
zat barada gürrüň berýär: Prussiýalylar fransuzlary basyp alanlaryndan soňra
olary her hili kemsitmelere sezewar edipdirler. Erkekleri atyp, aýallary
zorlap, öýleri talap, meýdanlary otlapdyrlar... Ine, şonda diýseň gözel bir
fransuz zenany ýokanç kesele ýolugyp, bu keselini ähli nemeslere
«paýlap»—ýokaşdyryp başlapdyr. Bu ýigrençdir gahar-gazapdan edilen işden
ýüzlerçe, hatda müňlerçe nemes hassa bolupdyr. Bu gyz hassahanada ölüm halynda
ýatyrka eden bu «sogap» işlerini buýsanç hem begenç bilen ýatlapdyr. Munuňky,
elbetde, düşnükli: olar öz doganlaryny, ilaty gyran, ýurdy tozduran duşmanlardy
ahyryn! Ýöne seňki welin, Ženýajyk, näme?..


—Men bolsa hemmeleri, hut
hemmeleri gyrýaryn. Hany, siz Sergeý Iwanowiç, aýdyň. özem Hudaýlygyňyzy
sözläň. Eger siz köçede namysyna deglen, üstesine aýdaly, gözleri çykarylan,
gulaklary kesilen çagany tapdyňyz diýeli. Edil şu işleri eden adam hem siziň
ýanyňyzdan geçip barýar diýeli. Siziň şonda, Taňry bilsin (Eger ol bar bolsa)
näme etjegiňizi gahar-gazapdan.


—Bilmedim—diýip, Platonow
güňlenç seslendi. Kelleleri işlemeýän ýaly boldy. Ýüzleri soldy. Barmaklaryny
bolsa saňňyldadyp, gysymyna ýygnady. —Megerem ony öldürerdim...


—«Megerem» däl-de, gös-göni
öldürerdiňiz. Men sizi bilýän-ä. Näme etjegiňizi hem duýýaryn-a...


—Hany, onda beri oýlanyň
ahyryn. Biziň her birimiz şeýle ýagdaýa entek çaga mahalymyz duçar edildik.
Gaýtalaýaryn. Çagakak—diýip, Ženýajyk hyruç-hyjuwly zörletdi. Soňra gözlerini
eliniň aýasy bilen ýapdy. —Bu hakda siziň özüňiz bize troisa baýramçylygynda
gürrüň berdiňiz öýdýän... Hawa, biz akmajyk, ynanjan, boş-pöwhe, kör-ker, açgöz
çagadyk. Biz indi şu kerepden, tordan hem çykyp bilmän ýörüs. Nirä gitjek, näme
etjek. Siz ýogsa-da, Sergeý Iwanowiç, bir zady bilip goýuň: men diňe özümi
horlanlary ýigrenip, şeýle etmeýärin. Men bize gelýänleriň uludan-kiçi
hemmesini ýigrenýärin. Onsoň, ine, özüm üçin, öz uýalarym üçin ar almak küýüne
düşdüm. Bu gowumy ýa erbet?


—Ženýa jan, men-ä, dogrudanam,
bilemok... Hiç zat aýtmaga hetdim ýok meniň-ä. Men-ä düşünemok muňa.


—Emma bu-da esasy zat däl…
Esasy zat, ine, şunda… Men olary kesele duçar edip, hiç hili dözmezçilige,
gynanmaga, ökünmäge esas göremok munda. Hudaýyň ýanynda-da, watan öňünde-de
meniň günäm ýok munuň üçin. Mende edil gan gören aç möjegiňki ýaly şatlykly
duýgy boldy... Ýöne düýn welin, bu başgaça boldy. Muňa menem düşünip bilmedim.
Meniň ýanyma bir kadet—geljekki esger, ofiser geldi. özem ýaşajyk bir
oglanjyk-la. Agzysary akmajyk. Ol meniň ýanyma öňden, geçen gyşdan bäri
gelýärdi. Ine, şuny welin men aýadym, dözmedim. özem onuň örän görmegeýligi,
juda ýaşlygy üçin däl. Ýa-da onuň örän mährem, näzikligi üçinem däl. Ýok, mende
olar ýalylar ozal hem bolupdy. Men olara dözmezçilik etmändim. Muňa bolsa, näme
üçindir, nebsim agyrdy. Sebäbini bolsa şindi hem bilemok. Bu meniň üçin edil
bir samsygyň puluny ogurlan ýaly, ýa-da köri urup gaçan ýaly. Edil ýatany
öldüren deýin namartlyk bolýar. Eger ol bir itseň ýykyljak bolup duran
igli-arryk oglan ýa-da gözi gyzdan doýmadyk, ebtini oňarmaýan garry-gurty bolan
bolsa dözmezçilik etmezdim, emma ol edil statuýalardaky ýaly eginlek, çiginlek,
döşli pälwandy. Onsoň oňa nebsim agyrdy. Gaýtam, oňa özümde bolanja pullarymy
hem berdim. Öz keselimi aýdyp, gorkuzdym. Gorkuzdym. Bir söz bilen aýdylanda,
samsyklaryň samsygy boldum. Ol menden gitdi. Özem aglap gitdi. Ine, şondan bäri
hem maňa ýatuw ýok. Edil duman içinde gezip ýören deýin. Görüp otursam, meniň
hemmelere kesel ýokaşdyrmaly diýen niýetim boljak däl öýdýän. Ýogsa ähli
kakalardyr ejeleri, uýalardyr gelinleri, gerek bolsa tutuş dünýäni keselletmek
pyglym boş fantaziýa, akmaklyk ýaly bolup dur. Eger men bu pälimden gaýtmasam,
beýdip säginip durmazdym ahyryn... Men ýene-de hiç zada düşünmeýärin... Sergeý
Iwanowiç, siz şeýle akylly adam. Gören zadyňyz hem örän kän. Maňa-da özümi
tapmaga kömek ediň ahyryn!


—Ženýa jan, men bilemok—diýip,
Platonow çalaja-pessaý seslendi. —Men muny saňa aýtmakdan ýa-da maslahat
bermekden gorkup etmeýärin. Men hiç zat bilmeýänligimden edýärin. Bu meniň
akyl-paýhasymdan, ynsap-wyždanymdan has ýokarda...»


Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:32)
Jogapla +1





Wenerik keseller
barada sowatsyzlygy ýok etmek.


Hawa, wenerik
keselleri barada biz nämeleri bilýäris? Muny bilmek aslynda gerekmi beri?
Megerem, gerek. Sebäbi bu kesel bilen Ýer şarynyň her bir onunjy ýaşaýjysy,
bolmanda bir gezek keselleýär. Diýmek, bu gaýragoýulmasyz zerurlyk ahyryn.


Wenerik keseller
diýmek, jynsy ýollar bilen geçýän kesellerdir. Olar söýginiň hudaýy, rimli Weneranyň
adyny göterýärler. Siflis bilen ilkinji bolup kesellän ýewropalylar Hristofor
Kolumbyň
matroslarydyr. Bu beýik deňizde ýüzüjiniň özem keseliniň güýjän
mahaly düýşünde ses eşidip, özüni hakdan halatly hasaplapdyr. Kolumb ýüreginiň
we baş gan damarynyň siflis zerarly çüýremeginden 1506-njy ýylda 55 ýaşynda
ýogalýar. Fransiýada bu keseliň giňden ýaýranlygyndan ýaňa, oňa «fransuz
keseli» diýen at hem dakylypdyr. Adama siflis haýwanlardan geçipdir diýlip
hasaplanýar. SPID döremezinden öň siflis jynsy ýollar bilen geçýän keselleriň
arasynda iň howplusy bolupdyr.


Hytaý edebiýatynda
(b. e. öň 2637-nji ýyl) bir kesel suratlandyrylyp, onuň döreýşi siflisi
diýseň ýada salýar. Gadymy Rimde we Gadymy Gresiýada süňkleriňdir
derileriň  çüýreýşini suratlandyrylanda
olaryň hem üýtgeýişleri siflisi ýada salýar. Ýöne bu kesele wraçlar we ilat
tarapyndan çynlakaý üns bermek ilkinji gezek diňe XV asyrda bolup
geçýär. Bu waka Neapoly basyp alan fransuz goşunlarynyň arasynda
siflisiň hakyky epidemiýasy ýüze çykanda bolup geçýär.


Aleksandr Puşkin öz «Faustdan
sahnalar»
goşgusynda siflisi «ýoň bolan kesel» («modnaýa bolezn»)
diýip atlandyrýar. Dogrudanam, bu kesel dünýäde gadymy zamanlardan bäri
hökmürowanlyk edip gelýär. Hawa, hawa. Ol «men» diýen hökmürowanlara-da
hökümini ýöredip bilipdir. Siflis bilen Papalar Aleksandr VI, Ýuliý II
hem-de Lew XI
keselläpdir. XVIII-XIX asyrlarda siflis bütin Ýewropany
tutdy. Ol ýerden Orsyýete-de geçip gitdi. Fransuz şahyry Fransua Wiýon,
fransuz korollary Karl V, Françesko I  hem-de Lýudowik XIV, iňlis korollary Genrih III we Genrih
VII
, rus döwlet baştutanlary Iwan Groznyý we Pýotr I, ýazyjylar Mopassan
we Nekrasow
, hudožnikler Tuluz Lotrek hem Wan Gog, kompozitor
Frans Şubert, ABŞ-nyň prezidenti Awraam Linkoln siflis bilen
keselläpdir.


Çaga korol Lýudowik
XV-iň
ýanyndaky regent, ýagny wagtlaýyn hökümdar gersog Orleanskiý
aýşy-eşret azatlygyny kanuny jar etdi: «Lezzet almaga päsgel berýän hemme zat
gadagan». Regentiň özi hem bu samsyk kesellerden çüýräp gitdi. Ol degşip, şu
keselleri «her dürli gözellerden alnan gymmatbaha sylaglar», «söweşleriň
arasynda iň ajaýyp söweş meýdanynda alnan mertlik, gahrymanlyk ýarajyklary»
diýip atlandyrýardy.


«Doriana Greýiň
portreti» Oskar Uaýldyň
siflis keseliniň taryhynyň göçme manyda (matafora)
suratlandyrylyşy bolup, onuň bedeniniň içden çüýreýşini, daşyndan bolsa munuň
bildirmeýşini, kemsiz-köstsüzligini görkezýär.


Aleksandr Flemingiň
1928-nji
ýylda penisellin dermanyny döretmegi bilen, siflisiň elhenç köp
ýaýramagynyň öňi alyndy.


Siflis (lýues)—hroniki ýokanç
bolup, aglaba jynsy ýollar bilen geçýär. Bu keselde adamyň ähli agzalary diýen
ýaly zaýalanýar. Onuň döredijisi bolsa solak treponemalar bolup, spiral
görnüşindedir. Sag adamyň keselli bilen kontaktda bolmagy bilen  treponemalar kiçijik-kinniwanja deride göze
görünmeýän ýarajyklar hem-de nemli bardalar arkaly organizme geçýär-de, tiz köpelýär.
Inkubasiýa döwri 32 sutka. Bu möhlete çenli kesel hiç hili ýüze çykmaýar. Diňe
şu wagtyň geçmegi bilen soluk treponemalaryň giren ýerlerinde hiç hili agyrysy
ýok, tegelek görnüşli,             ýylmanak
ýüzli eroziýa ýa-da ýarajyklar peýda bolýar. Olardan dury ýagty suwuklyk
bölünip çykýar. Düýbi bolsa dykyzlygy boýunça kekirdewügi ýatladýar. Bu döwürde
adam hiç hili ýakymsyz duýgulary başdan geçirmeýär. Onsoň, köp adamlar wraça
ýüz tutmaýarlar-da, öz-özlerini bejermek bilen gümra bolýarlar. Aýallarda bolsa
bu ýarajyk galapyn içki jynsy organlarda döräp, munuň barlygyny aýallaryň
bilmezlikleri mümkindir. Şu ýarajyklardan çykýan suwuklyklarda örän känsanly
treponemalaryň bolmagy kesellini töweregindäkiler üçin örän howply edýär.
Keselli bilen intim gatnaşyklara giren her bir adamyň hemmesi diýen ýaly siflis
keseline duçar bolýar.


Ýarajyklar peýda
bolanyndan soňra (bulara gaty şankr diýilýär) ýakynda ýerleşýän limfatik
düwünleri siflis çişlerini döredýär. Ine, şu döwürde adamyň kesellidigini doly
we dogry anyklap bolýar. Sebäbi gaty şankryň bölünip çykýan suwuklyklarynda
treponemalar bolýar.


Soňra tegmilli,
düwünli ýa-da iriňli örgün-düwürtik peýda bolýar. Bu örgünli düwünler deride we
nemli bardalarda ýüze çykýar. Keseliň indiki güýjemek döwri nerw sistemasynyň
zaýalanmagy, dürli organlaryň ysmazlygy, kerlik, körlük, kekirdewük görnüşli
süňkleriň döwlüp-dargamagy, tutuş bedeniň çüýremegi bolup geçýär. Keseliň diňe
bir jynsy gatnaşyklardan däl-de, ýöne durmuşy zatlardan ýokmagy mümkindir.
öpüşmek, gap-gaçlar arkaly ýa-da hammamda geçmegi-ýokaşmagy mümkin. Şu ýerde
ýene bir zady ýatlatmak gerek: weneriki kesellileri döredýän mikroorganizmleriň
ählisi diýen ýaly, öl süpürgilerde, moçalkalarda birnäçe sagadyň dowamynda diri
galyp bilýänligidir. Diýmek, kesel ýokaşdyrmaga ukyplylygy dowamly, uzak
bolýar. Ine, şunuň ýaly bir ýagdaý-waka hem bolupdyr. Kir ýuwujy aýal
aýakýalaňaç kir ýuwan mahaly onuň dabanyndaky jaýryjaklara keselli adamyň içki
eşiklerindäki mikroorganizm geçip, aýal siflis keseline duçar bolýar. Aýalyň
göwresindäki çagalara-da siflis keseli ýolugyp bilýär. özem bu seýrek bolýan
zat däl. Nemes filosofy Fridrih Nisşe şolaryň biridir. Ol siflise şindi
ejesiniň göwresindekä duçar bolýar. Onsoň beýik filosofy kellagyrylar, göz
keselleri, psihozlar ömürboýy kösäp, ezet berip gelipdir. Onuň ýazýan filosofik
eserleri hem hassa aňyň miweleridir.


Beýik kompozitor Lýudwik
wan Bethoweniň
ejesi siflisden ejir çekýän adama durmuşa çykýar. Onuň eýýäm
birinji aýalyndan hem çagalary bardy. Çagalaryň biri kör, beýlekisi laldy.
Lýudwigiň ejesi öň hem iki sany çagasyny ýitirensoň, är-aýal maşgala wraçyndan
göwreliligiň öňüni almagy haýyş edipdirler. Ýöne bu mahal geljekki geniý eýýäm
göwrededi. Olaryň bagtyna (dogrusy, ähli adamzadyň bagtyna) Lýudwigi göwreden
aýyrmadylar hem-de ol sag-aman dünýä indi. Ýöne kesel onuň üstüni ýetişensoň
basdy. Onuň kerligi öte geçen siflisiň netijeindedir. Ol muňa ýaş mahaly
haremhanalara gidip duçar bolupdy.


«Ýaramaz aýallary
awlamak» çäresi orta asyr gyrgynçylygynyň sebäpleriniň biri siflisiň giňden
ýaýramagydyr. Munda bir milliondan-da köp aýal ýogalypdy.


Ewropada XVI asyrda
siflisiň
örän güýçli epidemiýasy döwründe meşhur wraç Gabriýele Falloniý erkeklere öz
jyns agzasyna derman otlarynyň suwuna ýatyrylan kendir haltajygy geýmegi
maslahat beripdi.


XVII asyrda bolsa iňlis koroly
Karl
II-niň ýanyndaky wraçy (milleti fransuz) Žan Lui Kondom goýun
içegesinden öz söýgisöýer monarhyna göwrelige garşy «gapjagaz» ýasap berdi.
Ýogsa onuň dölünden dünýä inenleriň bir topary ýurtdaky ýagdaýy bulaşdyryp
barýardy. Kondomyň adyny mundan iki asyr soňra XIX asyrda ýagşylykda
ýatladylar. Şonda prezerwatiwleriň senagat taýdan öndürilişi başlanyldy. Bu
legendar alymyň şanyna—hormatyna Fransiýada bir şähere onuň ady dakyldy. Hut şu
şäherde-de dünýäde ýeke-täk prezerwatiwler muzeýi ýerleşýär.


Moskwada bu wraça
monument dikmek ideýasy döräp, ol Moskwanyň estrada köşkleriniň birgideni
tarapyndan goldanyldy. Moskwanyň monumental sungat baradaky komissiýasynyň
inisiatorlary şeýle ýadygärligiň gaýragoýulmasyz zerurlygyny SPID-iň we gaýry
wenerik keselleriň häzirki «agaýana» döwran sürýän döwri bilen
delillendirýärler.
ϒstesine, ýaşlaryň
bolsa bu beladan goranmakdan boýun towlaýan şu şertlerinde fransuz wraçy
Kondoma monument gurmagyň terbiýeçilik täsiri has-da artar.


Hawa, Orsýetde
soňky on ýylda siflis bilen kesellemegiň derejesi 50 esse (!) artdy ahyry.


Gonoreýa (tripper)—bu iň
bir gadymy wenerik keseldir. Bu barada gadymy Talmudyň 15-nji Lewit bölüminde
şeýle diýilýär: «Suwuklygy bar adamyň ýatan düşekleriniň ählisi arassa, sap
däldir hem-de munuň üstünde oturan zat-da arassa däldir...»


Gippokrat biziň
eramyzdan öňki XIX asyrda adamyň gonoreýasynyň simptomlaryny sypatlandyrypdyr.
Keseliň adyny bolsa b. e. öňki II asyrda tanymal rim wraçy Klawdiý Galen
oýlap tapypdyr. «Gonoreýa» «dökülýän döl» ýa-da «akýan tohumlyk» diýip terjime
edilýär. (Grekçe hono—«tohumlyk» we thia—«akýaryn»). Ýöne diňe 1879-njy ýylda
nemes dermatowenerology Albert Neýsser gonoreýany döredijileri suratlandyryp
bildi. Bu bakteriýany bolsa öz ady bilen baglanyşdyryp, «neýseriýa—gonoreýa» diýdi.
Gonoreýa  wenerik keselleriň iň bir
ýygy-ýygydan duş gelýänidir. Ol dünýäniň ýurtlaryna diýseň çalt ýaýraýar. Mysal
üçin, ABŞ-da bir million töweregi adama bu kesel ýolugýar.


Gonoreýanyň adatça
ýüze çykmasy jynsy organlardan iriňiň bölünip çykmasydyr. Aýallarda bolsa bu
aglaba hiç bir simptomsyz geçýär. Ýöne bu «mekir» bakteriýa bogazda, gözde,
dişiň etlerinde, käýarym bolsa damardyr içki organlarda (ýürek, bagyr,
içegeler) hem «mesgen» tutup biler.


Neýseriýanyň—bakteriýanyň
gana hem-de tutuş organizme ýaýramagy gonoreýa bilen kesellänleriň takmynan bir
prosentinde bolup biler. Ine, şular ýaly betbagtçylyk Ýewgeniýde boldy. Ol
institutda bile okaýan gyzy bilen ilkinji gezek jynsy gatnaşyklar edip, şu
bakteriýa—bela duçar boldy. Birnäçe wagtdan soň, özünde gowşaklyk hem-de
ýüreginde agyry duýdy. Analizler ýüregiň gonoreýa zararly zaýalanyny ýüze
çykardy. Ýetginjegi halas etmek başartmady.


Italýan-efiopiýa
uruşlarynda
(1882, 1889, 1896 ý.ý.) ýurdy basyp alyjylar efiop gelinleriniň
owadanlygynyň öňünde durup bilmän, öz saglyklary bilen hoşlaşmaly boldular.
Efiopiýada gonoreýanyň epidemiýasy ýaýrady. Bu Eriteriýa welaýatynda has
güýçli boldy. Hawa, efiop ýigitlerini ýeňen italýan esgerleri bu ýurduň näzenin
zenanlaryndan ýeňlip, olar Italiýa dolanyp baranlarynda iriňli, başly
esgerlere wraçlar «eriteriýalylar» diýip lakam goýdular.


Hlamidoz hem edil gonoreýa
ýaly has köp ýaýran wenerik keseldir. Amerikalylaryň her ýylda 2,8 milliony
hlamidoza duçar bolýar. Bütindünýä Saglyk guramasynyň (BSG) maglumatlaryna
görä, dünýäde şu kesele ýoluganlaryň 90 milliony hasaba alynýar.


Ewropa ýurtlarynda we ABŞ-da
hlamidoz bilen uly ýaşly ilatyň bir prosentden iki prosente çenlisi keselleýär.
Soňky döwürlerde ýaponlar bu ýakymsyz derde has köp duçar bolýarlar. Ýagny olar
birinjiligi eýeleýärler. Her bir onunjy ýokary klas okuwçysyna bu kesel degýär.
Köpler bu kesel degendir öýdüp pikir hem etmeýär. özem gyzlara bu kesel has köp
ýokaşýar. Ýagny hlamidoz bilen hassa bolan gyzlaryň 13,9 prosenti bar bolsa, bu
dert oglanlaryň 7,3 prosentine degendir.


Angliýanyň koroly Mariýa
I Týudoryň
(1515-1558) Ganly Mariýa lakamy bolupdyr. Ol Filipp
Ispanskiý
bilen dört ýyl nikada ýaşapdyr. Bu aýal öz ärine we raýatlaryna
özüniň hamyla bolanlygy barada ençeme gezek habar berse-de, bu habar her gezek
ýalan çykypdyr. Korol aýalyň keseliniň taryhyny medikler öwrenenlerinde onuň
böwregi hlamidoz zerarly zaýalananyny kesgitläpdirler. Böwregiň ýeterlik
işlemeýänligi sebäpli, garnyna suw ýygnananda, ol muny göwreli bolandyryn
öýdüpdir. Korol aýalyň ölümine-de ahyrsoňy şu kesel sebäp bolupdyr.


1907-nji ýylda Ýewropa
ýurtlarynda göz kesellerinden ýaňa körlüge getirýän epidemiýa doly ýaýrapdyr.
Hassalaryň gözlerinde hem-de jynsy organlarynda ozal nämälim bakteriýalar
tapylypdyr. Çeh wraçlary Galdberşteder we Prowaçek bakteriýalary
galprowiýa diýip öz atlaryndan düzülen söz bilen atlandyrypdyrlar. Häzirki hlamidiýa
trahomatis ady HH asyryň 70-nji ýyllarynda peýda bolupdyr. Bu
bakteriýalar mikroskop bilen göreniňde ham-hlamido bilen örtülen ýaly görünýär.


Hlamidoz bu ýeke kesel däl.
Ol keselleriň bir toparydyr. Ýöne bu keselleriň hemmesini doredýän bir
maşgaladan bolan mikroblar— hlamidiýadyr. Trohomatis hlamidiýa şolaryň
arasynda iň köp ýaýranydyr. Howply, agyryly bu kesel diňe adamlara degýär. Bu
keselleriň birgedinini döredip bilýär: gözi, dem alyş organlaryny, damarlary,
siýdik çykaryjy organlary keselledýär. Mahlasy, ol iş ýüzünde islendik organa
zeper ýetirip bilýär. Kesel mör-möjekler, hapa eller hem-de ýaramaz gigiýena
arkaly düşýär. Sowet döwründe Staliniň inisiatiwasy bilen trahoma garşy
müňlerçe punktlar döredildi. Bu, esasan hem, Orta Azýaida möhümdi. Şeýlelikde
bu kesel doly ýeňlişe sezewar edildi. Emma häzir ýene başyny göterip yzyna
dolanyp başlady. Hlamidiýa adam bedenindäki reňksiz suwuklyklara başga biriniň
süpürgisini—polotensasyny moçalkasyny, düşeküsti örtgüsi (bele) arkaly,
şeýle-de «goralmaýan» seksiň hemme görnüşleri-de düşüp biler. Eger «goragsyz»
seksden 10-14  gün soňra agyzda,
anorektal bölekde hem-de jynsy organlaryň töwereginde hiç bir agyrysyz
damjajyklar döräp, ýene bir sutkadan soňra ýarajyklar emele gelýän bolsa, onda
mundan wehim edip, bejerişiň ugruna haýal etmän çykmaly. Sebäbi hlamidoz
keselinde ýaralar tiz bitip, bir ýarym-iki aýdan bolsa jynsy organlarynyň
töweregindäki limfo düwünler ulalýar-da, iriň döreýär. Eger garnyň ýüzündäki
iriňli düwürtikler ýarylsa, adamyň böwregine, bagryna, dalagyna, içki jynsy
organlaryna erbet düýpli zeper ýetip biler. Hlamidiýa köp sanly keselleri
döredip, esasanam, içki kesellerde örän seýrek ýüze çykýar. Olar ýokanç keselli
spermatazoidler (döl) arkaly ýaýrap, (diýmek bu, aýratyn-da, aýallara degişli)
ýüze çykman, bildirmän, howply ýagdaýlara getirýär. Mysal üçin, adam ençeme
ýyllaryň dowamynda ýürek bulanmadan, gusmakdan, gapyrga asty agyrylardan ejir
çekip, munuň näme sebäplidigini bilmän gezýär. Ýa-da ol holesistiti bejerjek
bolup, netijesiz synanyşyk edýär. Şol wagtyň özünde bolsa hlamidiýa infeksiýasy
adamyň ganynda damardyr bogunlaryny derbi-dagyn edip biljek jisimiň peýda bolmagyna
getrirýär. Şeýlelikde, ateroskleroz, infarkt ýa-da rak keselleri organizme
hlamidiýa ýokaşmagy netijesinde döräp biler.


Limfogranulemo
(lgv)
—jyns organlary arkaly ýolugýan keselleriň täzesidir.  Limfogranulemony döredýän bakteriýalar hem
hlamidozyňka meňzeş. Afrikanyň, Aziýanyň, Günorta Amerikanyň käbir ýerlerinde,
raýonlarynda lgv ýygy-ýygydan duş gelýär. Soňky döwürlerde bolsa bu
Ýewropa ýurtlarynda we ABŞ-da köpelip başlady. Şunda esasy wehim howpsuz seksi
äsgermeýän hem-de göreni bilen ýatyp turan adamlarda bolýar. Keseliň ilkinji
pidalarynyň gomeseksualistler, ýagny bir jynsy seks bilen meşgullanýan
erkeklerde bolýandygyna garamazdan, wraçlar şu keseliň iki jyns üçin hem
hatarlydygyny belleýärler.


Keseliň simptomlary
jynsy organlaryň agyrysy—aşa duýgur bolmagy, gasykda limfatik düwünleriň
çişmegi, täretiň agyryly, ganly bolmagy bilen ýüze çykýar. Eger wagtynda
diagnoz goýulmasa, wraçlar hirurgik çärelere geçirmäge mejbur bolýar. Lgv
antibiotikler arkaly üç hepdäniň dowamynda üstünlikli bejerilýär. Şu keseli
adamlar aglaba içege agyrysy bilen gatyşdyrýarlar.


Kandidoz
(moloçnisa)
—bu infeksiýa planetanyň gylla ýarysyna şikes ýetirendir. Bu keseli
baryp-ha biziň eramyzdan ozal 400-nji ýylda gadymy grek meşhur wraçy Gippokrat
suratlandyrypdy. Ýöne diňe 1839-njy ýylda nemes hirurgy B. Langenbek
keseli döredijini drož kömelegi «kandidany» ýüze çykarmagy başardy. «Kandida»
diýmek «ap-ak, gar ýaly ak» diýmekdir. özem bu kesele ýolukmak üçin «ýanaşmak»
hökman däl. Munuň üçin «kömelek» düşen predmetlere degmek hem ýeterlikdir.
Keseli «göterijiler» ýa-da geçirijiler nämedir öýdýärsiňiz? Hawa, hassalygy
paýlaýjylar bolup mälim bolan saçakçylar hyzmat edýärler. «Kömelek»
sagat-sagdyn adamlaryň 30-50 prosentinde olaryň  nemli bardalarynda «mesgen» tutup biler. Ýöne immuniteti
laýyk—normal adamlarda ol köpelip bilmeýär. Emma immunitetiň kesele garşylyk
ukybynyň peseldigi bes, drožlar şobada köpelip, ýaýrap gidýärler. Erkekleriň
jynsy organlarynyň «başjagazynda» hem-de tohumlyklarynyň gyralarynda açyk-gyzyl
reňkli agrak tegmiller döräp, onuň ýiti ýakymsyz ysy bardyr. Agyry we ýanyp
barýan ýaly ýagdaý döreýär. Bu jynsy gatnaşyklardan soňra has-da beter
bildirýär. Aýallarda bolsa kandidoz agyryly, ýanyp-bişip barýan gijilewükli
ýagdaý jynsy organda döräp, olardan gaýmaga ýa-da tworoga çalymdaş «balyk» ysly
zatlar bölünip çykýar. Kandidoz deriniň islendik ýerinde döräp bilýär we şol
ýer arkaly gana geçip, tutuş bedene ýaýraýar. Netijede ker, kör, kel galmak
wehimi bolýar hem-de bejerip bolmaýan burnundan suw akyp durmasy (nasmork),
bronhit, öýken keseli, ýürekdir ýa-da beýni dertlerine duçar bolunýar.


Aýallaryň 75
prosenti bolmanda ömründe bir gezek kandidozly waginata duçar bolýarlar. 40-45
prosenti bolsa munuň bilen iki we ondan hem köp gezek keselleýärler. Olaryň 55
prosentine bolsa bu kesel hemişe «joş urýar». ABŞ-da her ýyl moloçnisanyň 20
million töweregi hasaba alynýar. Orsýetde bolsa bu kesel bilen kesellänleriň
sany her ýyl ýarym million artýar.


Wenerologlar
kandida «şweýsar» diýip at berýärler. Sebäbi ol nemli bardalaryň mikroblara
garşy göreşmek ukybyny bozup, beýleki wenerik keselleriň ornaşmagyna «gapy»
açýar.


 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:38)
Jogapla +1





Fransiýanyň koroly Genrih II-niň halamaýan
aýaly Ýekaterina Mediçi (1515-1589) zäherleýji zenanlygy bilen
meşhurdyr. Ýöne bu zenanyň özüniň hem «zäherleýji» keseli bolupdyr: onuň jynsy
organlaryndan akýan suwuklyk sil deýin güýçli-bol eken. Ondan ýaňa onuň içki
ýubkalary mydama öl-myžžyk eken. Köşk wraçynyň aýtmagyna görä, agzynyň gyralary
mydama jaýrykly eken.
Sowuk
howada gulaklary gijeýär eken, olardan ak tworog kimin zat çykýan eken. Goltugynyň
aşagy we gasygy ýygy-ýygydan gyzaryp hem gijäp durýar eken.Bu kandioz keselidi.
Ýekaterina ata çykmak üçin dykyz dokalan matadan ýörite pantolon oýlap
tapypdyr. Şeýlelikde, aýallaryň içki geýim-gejimi oýlanyp tapylypdyr.


Beýik ýazyjy Lew Tolstoý
moloçnisa keseline duçar bolanyndan soňra, aýallara edýän «arslan hüjümini»,
aýşy-eşretli keýp çekmesini zenan tendarlygyny goýupdyr. Otuz ýaşynda onda
ilkinji gezek «agzabaşynyň» çişmesi—kesellemesi bolýar. Bu kesel kä köşeşse,
käte-de güýjäpdir. Tolstoý şu dert zerarly wegeterianlyk edpdir. Sebäbi et
iýmeden boýun gaçyrsaň, kesel birneme köşeşeýän  eken. Ýazyjy gynanç, gussa, ahmyr-arman bilen şeýle diýipdir: «jynsy
hyjuwlylyk-höwes... bu bir beladyr. Şonuň bilen göreşmek gerek».


Donowanoz—seýrek duşýan wenerik keseldir. Bu wenerik keselleriň
1,5 prosentini tutýar. Derdi döredijini 1905-nji ýylda irland wraçy Çarlz
Donowan
açyp, şonuň adyny hem aldy. Munuň bilen köplenç halatda erkekler
keselleýär. jynsy organlarda, satan arasynda, yzky deşikde ýa-da gasykda mämişi
tegmiller peýda bolýar. Ilkibaşda ol nohut ýaly kiçi tegmil bolsa-da, soňra ol
ulalyp hem-de «çuňalyp» ýara öwrülýär. özem şeýle bir ýakymsyz yslydyr. Ýara
ulalyberse, genitaliniň formasyny üýtgedýär. Erkeklerde agzanyň özi, tohumlyk
haltajyklary, aýallarda bolsa jynsy lebler hem-de klitor birdenkä çişip, onuň
ölçegleri örän uly bolýar. «Nem çeşmäniň» özi bolsa daralyp, doly ýapylýar. Donowanoz
degen adamda basillalar başga sagat adamy diňe bir jynsy organlaryna düşüp
oňman, ol derä-de ýokaşyp bilýär.


Bu infeksiýanyň tebigy sredasy
bolup tropik klimatly ýurtlar—Günorta Hytaý, Hindistan, Demirgazyk
Awstraliýa, Karib basseýni, Afrikanyň we Günorta Amerikanyň tropikleri

hyzmat edýär. Keseliň döreýiş döwri (inkubasiýasy) örän uzakdyr. Dört aýdan
birnäçe ýyla çenli.


Meşhur fransuz şahyry Şarl
Bodleriň (1821-1867)
«Belanyň boýaglary» atly goh-galmagal döreden poetik
ýygyndysy hut şu kesel sebäpli döräpdi. Sebäbi şahyr ömrüni haremhanalarda
ötürip, jelepleriň birinden donowanoz keselini «sowgat» alýar. Bu bedroýdan
porsy-aňkap duran ýara satan arasynda hem-de teninde döräp, şahyryň göwnüne
bolmasa, ol içine tarap ösýän ýaly bolupdyr. Şu agyryly ýara şahyryň kagyzyna
hem «ýokaşypdyr»:


Ýarym diri, ýarym çüýrük
halyna,


Edil köçä çykýan gyzlar
mysaly,


Aýagyny açyp ýatyr, bihaýa

Aňkap duran «iriňini» eçilip.

Gerpes—bu iň köp ýaýran wenerik dertleriň biridir. ABŞ-da 30
million adam, özleri-de orta gatlagyň uly ýaşlylary bolup, bu keseliň derdini
çekýär. Her ýyl gerpes degen kesellileriň 600 müňi peýda bolýar. Monahdyr monah
aýallaryň arasynda derde ýoluganlaryň möçberi bary-ýogy 3 prosent bolsa,
jelepleriň 80 prosenti munuň bilen öwrenişip giden hassalardyr. Orsýetde 19
milliondan-da köp adam gerpeslidir. jynsy gatnaşyklara giren her bir dördünji
adam gerpesiň wirusyna «eýe» bolýar. Aýal organizmine bu keseliň degmek
ähtimallygy erkekleriňkiden kän ýokarydyr.


Bu keseli ilkinji bolup gadymy
grek alymy we taryhçysy Gerodot b. e. öň 459-njy ýylda suratlandyrypdy. Ol
gerpes adyny bu kesele dakypdy. Gerpes grekçeden terjime edilende
«süýreniji» diýmekdir. Kesel, dogrudanam, hassa öýjükden sag öýjüge
«süýrenip-emedekläp» barýar. Şeýdip, ol adamyň gen apparatyna aralaşýar. Gadymy
zamanlarda muňa «gladiatorlaryň derdi» diýler eken. Sebäbi bu söweşijileriň
eginleri ýygy-ýygydan ýaralanyp, olar salşan mahallary biri-birine bu keseli
hem ýokaşdyrýan ekenler.


Häzir gerpes wiruslarynyň 80
töweregi mälim bolup, olaryň ýedisi adamda bolýar. 45 million adama ýönekeý
gerpesiň ikinji görnüşiniň wirusy ýokaşandyr. Bu wirus jynsy ýol arkaly geçýän
genital gerpesiň döremegine seäp bolýar.


Wirusyň ýaýramazlygy üçin diňe
prezerwatiwleri ulanyp hem-de infeksiýanyň güýjän wagty jynsy gatnaşyklardan
gaça durup çäklenilýär. Prezerwatiwler bolsa hemişe howpsuzlygy doly üpjün edip
bilmeýär.


Keseliň tipiki ýüze çykmasy dodaklarda
ýa-da jynsy organlarda döreýän gabarçaklar diýip sypatlandyrylýar. özem bu
gabarçaklar kä döräp, käte ýitip gidýär. Ýöne gerpes ýoň ýaly bolup hem geçýär.
Aglaba keseliň ýeke-täk ýüze çykmasy otyreriň hem-de biliň sanjamagy ýa-da
gasykdan gaýdýan uly nerw damarlarynyň agyrmagy bolýar. Wraçlar hem muňa
aldanyp, ýagny nerw agyrysydyr öýdüp, massaždyr ýylatmak ýaly çäreleri
geçirýär. Emma bular muňa täsir etmeýär. Bu keseliň ýene bir «mekirligi» bar:
ol hiç ýeriňe bildirmän birdenkä göni beýnä «hüjüm» edýär. Beýniniň gerpik
keselliligi bilen hassalaryň 80 prosenti ýogalýar.


Ykdysady taýdan ösen ýurtlarda
hronik ýadawlygyň sindrom bilen müňlerçe adam ejir çekýär. Ine, şu keseliň
sebäbiniň hem gerpesdigi mälim boldy. Bu soňky ýyllarda subut hem edildi. Alymlar
gerpetik infeksiýanyň ýatgynyň «bokurdajygynda» we peşew mäzinde rak keselini
döredip bilýändigini tassyklaýarlar.


Häli-häzire çenli gerpesden
dynmagyň medisina usuly-täri tapylmady. Ýöne bir zat weli belli: Bejeriş
berhiziniň kömegi bilen bedenden wiruslary «kowup» çykaryp bolýar. Munuň üçin
düzüminde aminokislotaly önümler bolan miwelerdir gök önümleri, towuk etidir
balygy, fasol-soýa ýaly önümleri hem-de ýumurtgany iýmeli. Ýöne birnäçe azyk
önümleriniň bu keseli «gozgaýandygyny» hem bilmek gerek. Şularyň hataryna
arahis, şokolad, kişmiş, bugdaý girýär. Sebäbi olaryň düzümine artin girýär. Şeýlelikde
dogry we doly berhiz saklamak hem-de derman ulanmak bilen gerpesiň güýjemegini
sägindirmek, saklamak bolýar. Şular bilen onuň köseýän ýiti agyrylaryny-da
ýeňledip, aýryp bolýar.


Taýwanyň alymlary klýukwanyň dürli-dümen witamindir peýdaly
mikroelementlere baýdygy sebäpli, ol gerpesiň wirusynyň aktiwligini basyp
bilýär diýip açyş etdiler. Şeýlelikde klýukwanyň esasynda derman taýýarlanyldy.
Bu dermanyň hiç bir adama ýa-da kesellä içmeli däl diýen gadaganlygy ýokdur,
ýagny orsça aýdylanda «protiwopokazaniýesi» ýokdur.


Awstriýa ýazyjysy Stefan
Sweýg (1881-1942)
eýýäm otuz ýaşyndaka dünýäde meşhurlyk, şan-şöhrat hem-de
baýlyk gazanypdy. Emma onuň ýaşajyk sekretar gyz Lotte Altmana öýlenmegi bilen,
olar bagtly bolman, gaýtam betbagtlyga uçradylar. Ýazyjy newrozly, gaharjaň,
galagop hem-de bimaza boldy. Lotta bolsa entek durmuşa çykmanka her hili
tutguly, tutuş bedeniniň agyryly kesellere duçar bolup, ol ukusyzlykdan hem-de
depressiýadan ejir çekýärdi. Bu är-aýalyň öz janlaryna kast etmegi olaryň
dostlaryny-da haýrana goýdy. Ikisiniň bir wagtda uky dermanyny ölmek üçin
içmeginiň sebäbini nemes wraçlary diňe ýarym asyrdan soň bildiler. Bu olara
gerpesiň agyr görnüşiň degip, olaryň jynsy organlaryny zaýalamagydy. Gijilewükdir
agyrynyň hemişelik ejirinden dynmak üçin Stefan we Lotta o dünýä gaçyp gitmeli
boldy.


jynsy gatnaşyklar arkaly
ýokaşýan kesellere indi diňe bir siflis, gonoreýa, trihomonioz däl-de, eýsem
gerpes, papillomawirus, hlamidin, miko hem-de ureaplazmalar, gardnelli ýaly
dertler hem goşulýar. Hatda bitli gijilewük hem şu topara degişlidir. Umuman,
jynsy gatnaşyklara «girip-çykanyňdan» soňra, 25 töweregi keseliň ýokaşyp
bilýändigini ýatda saklaň. Eger muny «aýşy-eşret pursatyndan» öňürti, paýhasyň
höwesine bäs gelip, oýlanmany oňarsaň-a, has-da oňat.


Şu keselleriň ýeke özüniň
ýokaşyp oňýan halatlary seýrekdir. Birbada olaryň bir topary—3-4 sanysy
ýokaşgan bolýar. özem şol 3-4 keseliň «çemeni» her dürli dertlerden düzülip,
olaryň ýanaşyk ýaranlygy hemişe däldir. Diýmek, olaryň islendigi biri-birine
goşulyp bilýär. özem şol goşulyşýan keselleriň biri tiz ýüze çyksa, ýene ýagşy.
Keseli dörediji möjekler dermanlar bilen «öwrenişip, oňşup» gidýär. Olar düýbünden
başga kesele öwrülip gidýär. Şonuň üçin-de «batyr-töwekgel» söýginiň täzeki
pidalarynda keseliň öňki sypatlary bolmazlygy-da mümkindir. Adamda tötänleýin
medisina barlagy geçirilende bu zatlaryň üsti açylmagy ähtimaldyr.


SPID (Sindrom ponižennogo immunodefisita)
1978-nji
ýylda bu keseliň simptomlary
ilkinji gezek ABŞ-nyň we Şwesiýanyň birnäçe pasiýentlerinde hasaba
alyndy. Olar gomoseksual—erkeklerdi. Tanzaniýada we Gaitide bolsa iki
jynsyň hem geteroseksuallarynda (ärsiz-aýalsyz azat gezýänlerde) ýüze
çykaryldy. 1983-nji ýylda bu keseliň sebäbi—wirusy-WIÇ-i amerikaly Robert
Gallo
hem-de edil şol bir wagtda fransuz wirusology Lýuk Montane (Paster
instituty)
tarapyndan tapyldy. WIÇ diýmek, rusça «wirus immunodefisita
çeloweka» diýmekdir.


ABŞ-nyň we Fransiýanyň
prezidentleri Reýgan we Şirak ýörite ylalaşyga gol çekip, wirusy
tapmaklykda birinjiligi deň paýlaşdylar. Dünýäde SPID-den eýýäm 8 million adam
ýogalyp, olaryň 2 milliony çagalardy. Bu adamzat taryhynda iň bir howpludan uly
epidemiýalaryň biridir. Dünýäde 40 milliondan-da köp adam WIÇ wirusyna duçar
bolup ýa-da SPID bilen keselläp, olaryň aglabasy, ýagny dörtden üç bölegi
Afrikada ýaşaýar. Bu «gara» kontinentde ýaşaýjylaryň her bir bäşinjisi WIÇ
infeksiýasyny göterijidir. Aziýada hem bu keseliň ýaýraýşy, köpeliş depgini
umumy dünýä görkezijisinden eýýäm ýokarydyr.


Adamlaryň aglabasy Afrikany
SPID-i ýaýratmakda günälemäge döwtalap. Bu düýpden nädogrudyr. Wirusdyr
mikroorganizmler hemmelerde bar. Mysal üçin, legionerler wirusy
kondisionerlerimiziň içinde ýaşaýar ahyryn. Biziň öý haýwanlarymyzda, doňuzdyr
itlerde-de wiruslar bar. Şolaram adamlara geçip bilýär. Ýöne belanyň körügi
maýmynlardan adamlara infeksinyň aýratyn ýeňillik bilen geçmeginde. Afrikanyň
ekwatordaky tokaýlaryna degilmedik döwri WIÇ-iň epidemiýasy bölekleýindi. Bölek-büçekdi.
Haçanda ekosistemany bozanymyzda infeksiýalar hem ösmek bilen boldy» diýip,
Gallo hasap edýär.


SSSR-de ilkinji kesel degen
gomoseksualistdi. Ol Afrikada işlän mahaly bu derde ýolugypdyr. öz Watanyna bu
gomoseksualist ýene 14 adama ölüm howply wirusy «serpaý» paýlap ýetişipdir. Bu
segseninji ýyllardy. Şol döwürde Orsýeti epidemiýadan «demir gözenek» halas
edipdi. Häzir bolsa ýagdaý diýseň erbet. özem onuň kontrol astyndan çykmak
mümkinçiligi bar. Mundan soňra «suw seňrikden» agyp, ýagdaýyň dolanuwsyz
häsiýete eýe bolmagy mümkin.


Robert Gallonyň «aňsatja»
maslahaty:


özüňi şu howpdan goramak üçin
şahsy gigiýenany berjaý etmeli. Seksden ätiýaçly bolmaly, narkotiklere baş
urmaly däl.


Orsýetde WIÇ ýokaşan adamlaryň
sany 1-1,5 million. Bu ekspertleriň hasaplamasy. Şolaryň eýýäm kesel derejesine
ýeteni 2004-nji ýylyň dekabrynda 1196 adam. Bäş müňdenem köp adam eýýäm aradan
çykypdyr.


Häzir epidemiýanyň ýaýraýan
esasy ýoly—gabat gelen bilen ýatyp turmakdyr. Narkotikleriň infeksiýasy hem-de
gomoseksual gatnaşyklar däl. Kesel ýokaşmakda Moskwa oblasty, Moskwa şäheri we
Sankt-Peterburg öňde barýar.


BMG-niň Baş Assambleýasy
1988-nji
ýylda WIÇ infeksiýanyň
ýaýramagy global pandemiýa derejesine çykdy diýip beýan etdi.


Pandemiýa (grekçe pondemia—ähli halk) haýsydyr bir ýokanç
keseliň tutuş ýurtlara hem-de materiklere ýaýramagydyr. Bu epidemiýadan hem has
giň ýoýranlygy bilen tapawutlanýar.


Bu problema tutuş dünýäniň
ünsüni çekmekden ötri BMG-niň rezolýusiýasy bilen her ýylyn 1-nji dekabry
SPID bilen göreşiň bütindünýä güni diýip yglan edildi.


Aýallaryň beden gurluşy
düzümi, ýagny fiziologiýasy erkekleriňkä garanyňda WIÇ ýokaşmaga has oňaýly.
jynsy gatnaşyklarda erkeklerden aýallara wirusyň geçmek ähtimallygy iki esse
ýokarydyr. Diýmek, aýallardan erkeklerde ýokaşmak howpy mundan iki esse azdyr.


Ýöne bu howpdan heder edýän
weli entek az. Hawa, aýallaryň millionlarçasy her gün seks-söýgi bilen
meşgullanyp, özleriniň-de gorag-goranmak serişdelerini edinmäge mümkinçilikleri
ýa-da meýilleri hem ýok. Hemişe bir adam bilen «bolup» ýörensoňlar, aýallar
prezerwatiwi geýinmelidir hem öýtmeýärler. Olar erkegiň ýene bir aýal bilen
«ýanaşyp», kesel «getirjegini» bilseler-de, muňa o diýen ähmiýet bermeýän
bolarly. Ine, şeýdibem WIÇ ýokaşmagyň derejesi barha ýokarlanmak bilen.


Aziýada, Karib basseýninde hem-de ekwatorial Afrikada aýallary harytdyr
hyzmat üçin töleg serişdesi hökmünde ulanmak «ýoň» bolup barýar.


Onsoňam aýallary zorlamak hem
seýrek bolýan zat däl. Munda bolsa keselden goranmak serişdeleri hakynda gürrüň
hem bolup bilmez. Seks hyzmaty industriýasynyň ösmegi netijesinde
infeksiýalaryň jynsy ýollar bilen geçmegi hem güýjeýär.


«WIÇ-SPID-li adamlaryň
jemgyýetini» Ugrukdyryjy sowetiniň başlygy Dmitriý Samoýlow
şeýle diýýär:
«Häzir iň kyn kategoriýa öý hojalykçy aýallardyr. äri bir ýerlerde işläp,
gazanç edip, birje gezek aýalyna biwepalyk edýär-de, ýokanç kesele ýolugýar! Ine,
şunuň ýaly ýagdaýda onuň aýalyny hiç zat goramaýar. Şu gün WIÇ keselini
ýaýratmagyň iň ýygy halatlary şu ýol bilen bolýar. Sebäbi bizde maşgala jynsy
gatnaşyklarynda prezerwatiwleri ulakmak medeniýeti düýbünden ýok, ol hakda
gürlemek hem geň görülýär ahbetin».


SPID-iň diagnostikasynyň iň
esasy meseleleriniň biri—keseliň ilkinji dörän mahallary onuň wirusyny kesgitlemek
mümkin däl. Munuň üçin hepdeler, aýlar, käte ýyllar gerek. Diňe şunuň ýaly uzak
wagtdan soňra adamyň immun sistemasy wirusyň gana düşenligine reaksiýa
bildirýär.


Bir mysal: ABŞ-da takmynan
hasaplamalarda 40 müň adam şu derde duçar bolanyny bilýän bolsa, özlerini sagat
hasaplaýan SPID kesellileriň sany 280 müňden hem artýar. Bu adamlar bolsa edil
öňküleri ýaly jynsy gatnaşyklara girip ýa-da narkotikler edip, beýlekilere hem
kesel ýokaşdyrmalaryny dowam edýärler.


ABŞ-da WIÇ-iň täze wirusy ýüze
çykaryldy. Täze wirus öňkülerden agressiwligi we tiz ýaýraýanlygy bilen
tapawutlanýar. Ol SPID-e birnäçe aýdan soňra öwrülýär. Emma öňki «normal»
WIÇ-ler bolsa 8-10 ýyldan SPID-e öwrülýär. Hawa, WIÇ diýseň köp görnüşdedir. Onuň
iki jynsa— WIÇ-1 we WIÇ-2, üç sany esasy toparyna, on sany toparçasyna we şuňa
meňzeş ýene bölünişini bilýän-de bolsak, hakykatda iki sany des-deň WIÇ-iň
tutuş Ýer şarynda-da ýoklugyny hem ýatda saklamalydyrys. Halkara maglumatlar
gaznasynda diňe WIÇ-1-iň 40 müň dürli genomy barada informasiýa ýygnalypdyr. Bu
wirus özüniň üýtgäp durmaklyk ukyby boýunça ylymda mälim bolan beýleki
wiruslaryň hemmesinden öňdedir. Şonuň üçin hem wirusyň düýbünden täze, dürli
görnüşleriniň peýda bolmagyna geň galmagam gerek däl.


SPID-iň ýokaşmak ähtimallygy
haýsy kärdäki adamlarda kändir öýdýärsiňiz? Elbetde, jeleplerde. Ýöne ikinji
orunda balykçylaryň bolmagy düşündirişine mätäç bolsa gerek. Hawa, balykçylar
we balykçylaryň oba-şäherlerinde ýaşaýanlar, başga kärdäkilerden we
ýerdäkilerden SPID-e  5-10 esse köp duçar
bolýandygyny soňky barlaglar görkezýär. özem bu tutuş Ýer şary boýunça
şeýledir. Balykçylaryň köp wagtlaryny öýlerinden alyslarda geçirýänligi, olaryň
sowadynyň pesligi, alkogoldyr narkotikleri kän ulanýandygy köplere mälimdir. Portlarda
jelepçiligiň has güýçli ösenligi hem gizlin däldir. Bularyň üstesine
balykçylaryň arasynda töwekgelçilik—«batyrlyk» etmek hem-de erkek boljak bolmak
«moda»-kadadyr.


Balykçydyr balyk bilen beýleki
iş salyşýanlar—balygy işleýänleriň, satýanlaryň hem-de ondan-oňa  äkidýänleriň kän ýere gidýändikleri,
göçüp-gonup ýörmekleri problemany has-da çylşyrymlaşdyrýar. Alymlar Tailandda
balykçylaryň 20 prosentinde wiruslaryň ýokaşandygyny ýüze çykardylar. Wiktoriýa
kölüniň töwereginde (Afrikada) SPID keselinden ölýän balykçylaryň sany
beýleki oba hojalyk işgärleriniňkiden 5 esse ýokary eken. Sihanukwill
port şäherinde (Kambojada) balykçylaryň her bir bäşinjisi WIÇ
infeksiýasyny göterijidir.


Prezerwatiw (onuň erkekleriňki
ýaly aýallar üçin hem ýasalany bar) infeksiýadan galapyn goraýar. Ýöne onuň
diňe oňat hillisiniň-de 80 prosent goragy üpjün edýändigini ýatda saklan ýagşy.


Mahlasy, onuň SPID-den goraýşy
ygtybarly diýmek bolar. Eger ol oňat hilli hem-de möhletini ötürmedik bolsa. Onsoň-da
ony dogry ulanmagy hem başarmaly. Ony seksden öň geýmeli, aýşy-eşretden ýaňa
kelle «gidende-de», onuň ýyrtylyp ýa-da sypyp gaçyp bilýänini ýatdan çykarmaly
däl.


Emma siflis, gerpes, wenerik
deriçişmeleridir mollýuskalar bilen prezerwatiwli hem kesellemek mümkin. Bu
infeksiýalar tohumlyklaryn derisi ýa-da satanara aralyklar arkaly organizme
aňsatylyk bilen aralaşýarlar. Prezerwatiw bolsa munda kesellemek ähtimallygyny
azaltsa-da, doly goraglylygy kepillendirmeýär.


Eger gonoreýa degse-ýokaşsa,
muny köp bolsa—bir hepdeden duýarsyňyz. Ujy ýiti kandiloma birki aýdan
bildirýär. Ýöne onuň 8 aýlap bukulyp ýatýan halatlary hem boldy. Ýokanç
mollýusk (tutuş bedene ýaýrap gidýän içi gan suwuklykly düwmejikler) diňe 30
gün «garaşyp» ýatmagy başarýar. Hlamidoz bolsa tutuş 10 ýyllap özüni bildirmän
bedeniňde gezip bilýär. Trihomonoz hem birnäçe ýyllary geçirip ýüze çykýar. Siflisiň
gaty şankralary wirus ýolugandan üç hepdeden soňra peýda bolýar. Gerpesiňki
bolsa—nagt, ertesi hem çykyp biler. Ýa-da az salymdan—iki hepdäniň dowamynda
syrkawa «salam» berýär. SPID bolsa 8 ýyllap «lal-jim» bolup bilýär. Ýöne WIÇ-e
garşy jisimler ganda 2-6 aýdan peýda bolýar.


Bularyň hemmesi hem siziň
immun-gorag sistemaňyzyň mäkäm-berkligine baglydyr. Mundan başga-da «söýgi
hassalygyny» döredýän bakteriýadyr wiruslaryň öz-özlerini üýtgedip, başga
görnüşe geçip bilýänligini soňky ýyllarda bilindi. Sklifosowskiniň institutynyň
laboratoriýasynda Orsýetde siflisiň gany ilik-düwme barlananda-da bilip
bolmaýan halatlarynyň ýüze çykarylanlygy habar berilýär. öňki wenerik
keselleriň köpüsi bolsa antibiotikler peýdalanylandan soňra şeýle bir üýtgeşik
görnüşe geçdiler weli, olar indi organizmde «doňup» galýarlar-da, onsoň
ýeňillik bilen başga bir keselleriň «maskasyny geýýärler».


Şonuň üçin hem öz
saglygyňyzdan arkaýyn-ynamly bolasaňyz gelse, gowusy, analiz tabşyryň!


Wenkeselleriň ilkinji
sypat-alamatlary:


1.jynsy organlaryndan adaty
däl zatlaryň bölünip çykmagy.


2.Siýlen mahalynda agyrynyň,
ýiti sanjylaryň bolmagy ýa-da ýakyp barýan ýaly duýgynyň döremegi.


3.jynsy organlaryň we satanara
«bukularyň» töwereginde düwürtikleriň, ýarajyklaryň we beýleki deri
zaýalanmalarynyň döremegi.


4.Otlukly gijilewügiň bolmagy.

5.Ýygy-ýygydan siýmek.

6.Gasykda limfodüwünleriň
ulalmagy.


7.jynsy akt pursady agyrynyň
döremegi.


Edil adaty-dessury seks ýaly,
oral seksi (agza almak) hem howply. Sebäbi agyz boşlugynda-da mikroblar özüni
örän oňaýly duýýarlar.


Ýatda sakla!

Wenerik keselleri döredýän
mikroorganizmleriň ählisi diýen ýaly öl polotensada ýa-da moçalkada birnäçe
sagadyň dowamynda ölmän galyp bilerler. Eger gigiýenanyň iň sadaja düzgünlerini
berjaý etseň, kesel ýokaşmadan gaça durup bolar.


—kişiniň agzyna alan çilimini
çekmäň ýa-da doly çekmän taşlan sigaretini agzyňyza almaň!


—başga biriniň pomadasyny
ulanmaň!


—dişleriňizi başga kişiniň
şşýotkasy bilen arassalaýjy bolmaň!


—özgäniň süpürgisi bilen
teniňizi süpürmän!


—kişiniň «plawkasyny» geýmäň!

Hawa, «durmuşy siflis» diýen
düşünje ýok, ýöne keselleriň «durmuşy» ýol bilen ýokaşmasy bar.


Belläp goýuň!

öz söýgüliňiziň goýnuna girmek
bilen, siz onuň öňki düşekdeşleriniň mikroflorasy bilen hem «bir jan-bir ten»
bolýandygyňyzy, şeýle-de olaryň düşekdeşleriniň düşekdeşleri bilen hem
«gujaklaşýandygyňyzy» bilseňiz-belleseňiz ýagşy.


Zerur zatlar:

Ýatda sakla! Oral (agza almak) hem-de anal (syrta salmak) seksleri
dessury sekslerden has howpludyr. Sebäbi göni içege aňsatlyk bilen
sypjyrylyp-ýaralanyp, wiruslaryň düşmek ýoluny has-da ýeňilleşdirýär. Agyz
boşlugyndaky infeksiýalar bolsa jynsy organlarda «höwürtge baglan» wiruslara
garanyňda has kynlyk bilen aýrylýar, bejerilýär.


Heder et! Prezerwatiwi äsgermeýän partnýory «äsger!» Has
dogrusy, ondan gork! Prezerwatiw satanara bitlerdir genital gerpesden halas
etmese-de, galan WIÇ-lerden hem-de «jynsy» kesellerden goranmagyň ýeke-täk
serişdesidir. Antibiotikleriň bolsa muňa peýdasy ýokdur. Seksden öň ýa-da soňra
kabul edilen antibiotikler, gaýtam simptomlary «ýaglap» we keseli içine «kowup»
biler. Infeksiýalaryň köpüsi daşdan göreniňde göze ilmeýärem, bildirmeýärem. Şonuň
üçin, partnýoryň «şaýynyny» siňňin synlanyň bilen, onuň sagatlygyny magat
bilmersiň. Hatda wraç hem laboratoriýa barlaglarynyň netijesini ele almasa,
onuň diagnoz goýmaga ýuridik hukugy ýokdur. özem diňe abraýly-agramly medisina
edarasyna özüňizi görkeziň hem-de barlaglary başga bir ýerde-de gaýtalamaga
utanmaň-çekinmäň! Sebäbi pasiýent pul tapsa, biz hem hökman kesel taparys diýip
işleýänler wraçlaryň arasynda, gynansagam, bar. Onsoň, sizde ýok keselleri hem
tapjaklar tapylar.


Ýatdan çykar! Internetdäki bir sanjuwda bejerýän maslahatdyr
dermanlary ýatdan çykar. Ol maslahatlar belki akylly-başlydyr, dermanlar hem
belki bardyr. Ýöne bulary «gaýybana bejeriş» usulyny ulanman, barlag hem-de
anyk wiruslary tapmak esasynda ulanmak gerek. Dostuňy hassalykdan halas eden
serişde seni hökman bejerer öýtme! Hassalyk ýüze çykandyr öýdülende, «jynsy
hyzmatdaşlaryň» ikisi-de özüni barladyp, bejertmeli. Goý, olaryň birini hiç zat
biynjalyk etmesin, şonda-da şeýle etmeli!


Taryha ser salsak...

Rewolýusion gyzyl goşun diňe
bir akgwardiýa zarbyndan däl-de, eýsem wenerik kesellerden hem ýitgä sezewar
boldy. Birinji atly goşunyň Orta Aziýa ýörişi esgerleriň birbada 80-siniň
wenerik kesellere duçar bolmagyndan başlady. Şonuň üçin goşun birliklerinde wenerikleriň
ýörite komandasyny
döretmeli boldy. Şonuň ýaly rotalaryň biri hatda Semen
Budennynyň
adyny göterip, onuň komandiriniň şahsy möhründe şeýle ýazgy
bardy: «6-njy kawdiwiziýanyň wenrotasynyň komandiri». Bu ýagdaý flotda-da gowy
däldi. RKKA-nyň (raboçe krestýanskaýa krasnaýa armiýa—işçi-daýhan gyzyl goşuny)
deňiz güýçleriniň sanitar uprawleniýesi «Wenerizm bilen göreşmegiň sanitar
düşündiriş işleriniň esaslaryny» işläp düzdi. Şonda deňizçi aýal-gyzlara şeýle
görkezme berilýärdi: her bir gyzyl deňizçi, nätanyş aýal bilen ilkinji gezek
ýanaşanda, öz jynsy organlaryna diýseň eserdeň garamalydyr».


Ýöne munuň bilen wenerik
keselleri birbada ýeňmek başartmady. Diňe otuzynjy ýyllaryň başlarynda,
Sewostopoldan hem-de beýleki harby-deňiz bazalaryndan hemme jelepleri göçürmek
hakynda karar kabul edileninden soňra bu keseliň «bogazyna münüldi». Faşistik goşunlaryň
biziň ýurdumyzyň territoriýasynda ýeňlişe sezewar bolmagynyň sebäpleriniň biri
diýlip (diýseň ýowuz aýazlar bilen bir hatarda) nemes taryhçylary sowet
gyzlarynyň gyzlygyny
çynlary bilen belleýärler. Basyp alyjylar biziň
gyzlarymyza degenlerinde, olaryň hemmesiniň diýen ýaly döl gyzlygynyň
alynmanlygyna haýran galypdyrlar. Faşistler muny jemgyýetiň ýokary ahlak
görkezijisi diýip hasaplapdyrlar. Nemesler Sowet Soýuzyna gelmezden öň tutuş
Ýewropany boýun egdirip, ol ýerdäki aýallaryň aglabasy ýeňillik bilen basyp
alyjylara «hezil» beripdiler. Olar şundan şeýle netije çykardylar: ahlak taýdan
berk adamlary ýeňmek, Ýewropadaky ýaly aňsat bolmaz. Dogrudanam, urşa çenli
biziň döwletimiz iň bir gyzlygyna sarç döwlet bolup, seks hem-de nikasyz
göwreli bolmak masgaraçylyk hasaplanýardy, ýazgarylýardy.


Urşuň başynda, köpçülikleýin
yza çekilinilýän döwürde wenerik keseline ýoluganlar iki-ekedi. Trofeý
tripperi (TT)
problemasy nemesleri Stalingradyň eteginde derbi-dagyn
edilenden soňra döredi. Bütin Ýewropany geçip, ol ýerde jelepleriň hyzmatyndan
mugtuna peýdalanan faşistler biziň aýallarymyzy hem zorlap, olara-da kesel
ýokaşdyrdylar. Gyzyl Goşun ýurdy faşistlerden azat eden mahalynda ýerli ilat
bilen intim gatnaşyklara giren frontçy esgerlerimiz, bu ýokanç kesellere
ýolukdy. Komandowaniýe goşuny prezerwatiwler bilen diýseň tiz üpjün etmegiň
gamyny iýdi. Bu mesele boýunça ýörite geçirilen ýygnakda generallar owadan
aýalyň dokladyny tolgunmak bilen diňlediler. Aýal prezerwatiwleriň dürli
görnüşli nusgalaryna häsiýetnama berdi. Gürrüň, elbetde, olaryň berkligidir
süýnmek ukyby ýaly zatlar hakyndady. Fronta gerek bu harajatlary urşa çenli
öndüren zawodlar ýene şu önümleri öndürmäge gönükdirildi. Şeýdibem epidemiýanyň
öňi alyndy.


«Uruş gutaran badyna men
Leningradyň garnizon gospitalyna düşdüm» diýip, Weprinskiý gürrüň
berýär. «Bu ägirt uly bejeriş edarasynda siflis degip ölüp barýan bary-ýogy bir
esger bardy. Ol hem bu keseli Germaniýadan getiripdi».


«Gospital frontdan daşda,
gyrak-çetdäki bir rus şäherinde ýerleşýärdi. äň, garyn boşlugy, el-aýak hem-de
beýleki korpuslardan üzňe, parkyň derekleri bilen öňi ýapyk korpus bardy.
?stesine, şu korpusa hemmeler dykgat edip garaýardy. Hatda morga (ölüleriň
saklanylýan ýeri) inhäjikge gitmäge taýýarlanýan hassalar-da şol korpusa
ünslerini jemläp eserdeňlik bilen seredýärdiler. Bu wenerologiýa korpusydy.


Şol ýerde şöhratly rus
goşunlaryny, özi-de söweş meýdanynda däl-de, söýgi düşeginde ýa-da duşuşygynda
«ýaradar» bolanlary bejerýärdiler. Hawa, gabat gelen gelinlerini «geýen» esgerler
tripper keseline ýa-da sypaýyçylyk bilen aýdylanda, gonoreýa duçar bolanlar bu
ýerde bejergi alýardy. Her bir korpusyň diwarlarynda hederli şygar-çagyryş:
«Gabat gelen bilen gatnaşyk etmekden heder ediň!»—asylgydy. Ýöne bu propaganda,
ýagny wagyz-nesihat özünde wenerelogiýa korpusy bar bolan gospitalda düýpden
artykmaçdy. Korpusyň özi ondaky hassalar görnüp duran agitasiýanyň baryp
ýatanydy ahyryn. Gospitalyň hassalarynyň aglabasy, olary görüp, gabat gelen
gelne ýanaşyp-ýapyşmakdan heder edýärdi. Hatda gabat gelen gelin däl-de, öň
tanşyp-«ýanaşyp» ýörenlerinden hem wehim edýärdi.


Bu gospitalyň naçalnigi bir
gowy adamdy. Ol medisina gullugynyň generalydy. Diýseň wäşi-degişgendi.


Korpuslaryň hemmesinde-de
ofiserler bilen soldatlaryň ýerleşýän palatalary aýrydy-bölekdi. Ofiserler
komanda sostawyna laýyk zatlary alýardy, soldatlar bolsa—esgerlere degişlisini.
Ýöne wenerik kesellileriň weli «sürüsi» birdi. Olara ne-hä hassahananyň
haladyny, ne-de aýaksokaryny berýärdiler, olar goşundaky egin-eşikleri bilen
oňmalydy. özem tapawutlandyryş nyşanlary bilen. Ýöne, elbetde, ordendir medally
däldi. Soldatdyr seržantlar maýordyr polkownikler bilen garyşyp gezişip ýördi. Hawa,
olaryň hemmesi bir bela duçar bolup, bir belanyň «doganlary» hökmünde
suberdinasiýa, ýagny ula-kiçä goýulýan parhy düýpden ýatdan çykarypdylar.


Bejeriş işleri hem edil şol
döwrüň iň dogry usuly bilen alnyp barylýardy. Ýagny bedenlerini kyrk gradusa
çenli gyzdyryp, olary tas huşdan gider derejesine ýetirýärdiler. Şonda gonokokk
bu gyzgyna çydaman, öler diýlip hasaplanylýardy. Eger munda syrkawyň özi
ölmekde gonokokky öňürdäýse, o-da bir uly bela däldi. Gaýtam, gaýrylara
sapakdy. Görüň-ä, gabat gelene «somlap» ýöreniň göre gidişini diýen ýalydy.


Şeýle ýokary temperaturany
skipidaryň kömegi bilen alynýardy. Bu porsy suwuklygyň edil ata berilýän
dozasyny ýumşak ýeriňden şpris bilen goýberýärdiler welin, şeýle ejirli
bejerilişi diňe rus adamy çekip, çydam edip biljekdi. Ol munuň üçin wraçy hem
ýigrenip barmaýardy. Emma şu derde duçar eden heleýleri weli, edil itden beter
ýigrenýärdi.


Hatda temperaturasy
peseleninden soňra-da hassanyň ejiri egsilmeýärdi. Skipidar sanjymyndan butlar
çişip-agyryp, keselli esli wagt agsap gezýärdi. Gospitalyň naçalnigi şu wawwaly
ýerden hem tutýardy. Ol hassalaryň hemmesine güýçlendirilen hereket
etmek—ýöremek taýýarlygyny belleýärdi. Seniň çindir harby adyňa garaýan ýokdur.
Wenerik hassalary ýüz-ýüzden toparlara bölüp, her hatarda on adam durmalydy. Bu
«ýüzlügi» gospitalyň naçalnigi «gara ýüzlükler» diýip at berýärdi. Türkmençe
«gara ýüzlüler» diýseňem gelişmän durmaz. Bu toparlar biri-birinden diňe bir
zatda tapawutlanýardy. Skipidar sanjym edilende kime syrtyň sag tarapyna,
kime-de çep tarapyna ukol urulýardy. Ine, her ýüzlük topara, şu sanjyma görä-de
adam saýlap alynýardy. Sag tarapy sanjymlylar bir ýüzlüge, çep tarapy
sanjymlylar—başga birine. «Wenerikleri» soňra futbol meýdanynda harby ýöriş
etdirip, olaryň «suwuny» çykarýardylar». Tozandan bulut ýasap barýan bir topar
saga ýaplansa, beýlekisi sola ýaplanýardy.


Bu bir baryp ýatan sirk meýdan
ýalydy. Beýleki korpusyň ýaralylary bolsa hasalaryny somlap, şineliniň
gollaryny öňlerine çolap, futbol meýdanynyň töweregindäki otlugyň üstünde agyl
bolup oturýardy. Onsoň bu şowhun-tomaşa sirk başlanýardy.


Çişik polkownikler,
etlek-eginlek kapitanlar, gapak ýüzli starşinalar, gözleri hanasyndan çykaýyn
diýýän esgerler hatara düzülip, töwerekde gülküden ýaňa gyzyl-gyran bolup
oturanlara garap bilmän, ýere giräýjek bolýardy. Gospitalyň naçalniginiň hut
özi komanda berýär.


—Saga deňleş! Heleýbazlar! Ýubkaçylar!
Bihaýa haýwanlar! Goşunyň düzgünini, maşgala wepalylygyny bozujylar! Sag egni
öňe! Ýöre—marş!


Onsoň sag tarapyna ýaplanyp
bir ýüzlük ilkinji ädim ätse, yz ýanyndaky ýüz adam bir agyzdan çepe
ýaplanýar-ýaýkanýar.


Tomaşaçylar bolsa gülüp-gülüp,
kese ýykyldylar».


(Efraim Saweliň «Monýa Saskis
baýdak göteriji» powestinden parça).


 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:55)
Jogapla +1





Wenerik keseller amerikan goşuny
üçin problema öwrüldi. 1943-nji ýylda köpçülikleýin ulanmaga diýseň ýaramly peniselliniň
döremegi esgerleri epidemiýadan halas etdi. Mundan başga-da, goşuna her aýda 50
million prezerwatiw paýlanylyp berildi. Her esgere 8 sany prezerwatiw
berilýärdi. Uruş gutaransoň, ol norma dörde çenli azaldyldy.


Sowet döwründe bolsa munuň
ýaly derde duçar bolan ofiseri partiýa ýygnaklarynda «bejerýärdiler». Olaryň
köpüsi üçin şundan soňra karera tamam bolýardy.


1970-nji ýyllarda sibir dermatologlary Baýkal-Amur magistralynda
dörän siflis keseliň ýaýramagynyň öňüni aldylar. Spirohet mikroby birdenkä
Baýkaldan Amura barýan ýol bilen ýaýrap ugrady. Bamlylaryň ýokanç keseliniň
çeşmesi ýekeje aýal Tanýa boldy. Bu aýal köpri goýujy atly bilen
obadan-oba aşyp, baran ýerindäki «durumsyz» gurluşykçylara kesel «peşgeş»
berýärdi.


SSSR-de wenkeselleriň öňüni
alýan dispanseriň derejesi ýokarydy. Munuň ýaly netijeli tejribäni saglyk
gullugynyň diýseň ösen ýurdy bolan ABŞ-da hem öňki prezident jorj Buş
entek wise-prezident mahaly ulanmak isledi.


Gykylyk!

2003-nji ýylda Orsyýetiň Gara deňiz flotunda
goh-galmagal turdy. Munuň sebäbi söweş korabllarynda jelepleriň
«gahrymançylykly söweşýändikleri» ile mälim boldy.


Häzir—şu gün

Siflis, hlamidoz, gonoreýa keseline ýolugan goşuna—gulluga çagyrylan ýaşlaryň
sany 1991-nji ýyldakydan on esse köpeldi.


«Agzysary» esgerler deňňene
edäge-de, arzanja jelebi satyn alýarlar. Onsoň ony harby bölümde birnäçe
hepdeläp saklaýarlar. Bu gyzyň üstünde söýgi «ýowary» bolýar. Netijede
köpçülikleýin-«ýowarlaýyn» keselleme bolýar. WIÇ infeksiýalynyň sany hem
artýar.


Siflis we gonoreýa bilen
kesellänleriň arasynda ýetginjekler iň kän sanlydyr. Olaryň arasynda-da
garyp—aşakky gatlagyň çagalary bilen bir hatarda döredijilik
aristokratiýasynyň, biznesmenleriň wekilleriniň dogmalarydyr gyzlary köplügi
tutýar. Bu ýokary-barly gatlagyň çagalary üçin seks—öz-özüňi görkezmek, özüňi
oňarýanlygyňy ile subut etmekdir.


Statistika

Bütindünýä Saglyk Guramasynyň
(BSG) maglumatlaryna görä, 800 million adama siflis keseli degendir.


Orsyýetde bolsa soňky on ýylda
bu derde duçar bolanlaryň sany kyrk essedenem köpeldi. Ýa-da her bir ýüz müň
orsyýetliniň 234-si siflislidir.


Infeksiýa diňe bir iri
şäherlerde möwç urman, eýsem çet-gyraky regionlarda-da kän. Mysal üçin, Tuwa
respublikasynda keselliligiň derejesi her bir ýüz müň adama 700 töweregi, Sahalinde—600-den
gowrak. Kesellileriň arasynda öýsüz-öwzarsyzlar hem bar, ýöne mekdebiň hem-de
kollejleriň okuwçylary has kän. Hünärmenleriň berýän maglumatlaryna görä,
siflis keseliniň çagalara degişi-ýokaşyşy ulularyňkydan köp. Olaryň arasynda-da
14 ýaşyna ýetmedik çagalar bu kesele has ýygy duçar bolýar. Munuň sebäbi
çagalar jelepçiliginiň netijesinde hem-de ene-atalar bilen dar jaýlarda ýaşap,
olardan bu keseliň ýokaşmagydyr. Entäk dünýä inmänkä—ene ýatgysyndaka şu kesele
ýolugýan çagalaryň sany hem barha artmak bilen.


Elbetde, bu «lezzetiň» «ezeti»
bilen has köp «duşuşýanlar» küntülerdir. Moskwada milisiýa barlaglary
netijesinde tutulýan «köçe gyzlarynyň» her onusyndan üç sanysy siflis keseline
ýoluganlardyr. Ýene bir howply-düýpli faktor—bu jynsy gatnaşyklara has ir
ýaşlykdan, dogrusy, çagalykdan başlanylmagydyr. Bu indi ýaşlaryň arasynda
endige—norma giren zat ýaly boldy. Moskwada geçirilen sorag-jogaplara görä,
ýetginjekleriň 30 prosente çenlisi eýýäm 15-16 ýaşda jynsy gatnaşyklary başdan
geçiripdir. Döwrüň ýene bir erbet alamaty: siflis keseli degen çagalaryň köpüsi
bu barada ene-atalaryna duýdurmaýar. Diýmek, «resmi däl» bejergi geçirmäge
mejbur bolýar.


—Häzir—şu gün siflis keseli
bejerip bolýan dert
—diýip, RF Baş döwlet sanitar wraçy Gennadiý
Onişşenko
gürrüňini dowam etdirýär. —Siflise garşy waksina ýok, ony
döretmek üçin edilen synanyşyklar üstünlikli bolmady. Ýöne häzirki zaman
antibiotikleri  bu kesel bilen
üstünlikli göreşip bilýär. Ýeňýärem. Elbetde, bu problemany doly çözmeýär. Problemanyň
özi bolsa medisina problemasy däl-de sosialdyr. Siflis bilen
kesellemek—jemgyýetiň ahlak sütüniniň berklik hem-de beýiklik derejesini
görkezijidir. «Ýapyk» jemgyýetiň şertlerinde iki-üç sany kesellän ýüze çyksa,
obkom partiýanyň derejesinde bu meselä seredilip, uly alada galynýardy,
günäkärlere temmi berilýärdi. Problemany çözmegiň çäreleri düzülýärdi. Bu
baradaky ähli informasiýa diýseň gizlin saklanylýardy. Men ol döwre öwrülip
gelmäge çagyrmaýaryn. Emma indi siflis bir bolaýmaly zat—adaty durmuşyň bir
normasy ýaly görülýär. Ine, şu—ýüregiňi gyýýar. Bu infeksiýanyň garşysyna
waksina gözlegi, megerem dowam eder. Ýöne siflisiň iň oňat öňüni alyş
çäresi—biziň hemmämiziň umumy sagdyn pikirlenmegimizdir».


Ýogsa-da siflise «baýramçylyk»
keseli diýip hem doly kesgitleme bermek bolar. Muny wraçlar gowy bilýär: onuň
iň güýçli köpelýän wagty köpçülikleýin halk gezelençlerinden—baýramçylyklardan
soňraky döwürdir. Mysal üçin, fewralda—täze ýylyň baýramçylyklarynyň
«ýaňy»—täsiri hem-de aprel aýynda—8-nji mart baýramçylygynyň «joşgunly»
söýgüleriniň soňy—täsiri.


Ýöne weli faktlara garasaň...

Doňdurma (moroženoýe)
derek—jelep


Ýapon genetikleri 2010-njy
ýylda bu erbet keselleriň sany dünýäde iki esse diýen ýaly köpeler diýip
çaklaýarlar.


WIÇ-den başga munuň bilen
ugurdaş ýigrimiden hem köp (!) «jynsy» keselleri bar. Şolaryň içine
köne-«klassik» wenerik keseller bolan siflis, gonoreýa, ýumşak şankir, wenerik
limfogranulema, donowanoz (wenerik granulema), şeýle-de urogenital traktynyň
ýokanç keselleri (hlamidoz, trihomoniaz, mikoplazmoz, kandidoz, gardnellerez,
sitomegalowirusly hem-de gerpetik uretrit we başgalar) hem girýär. Gerpes, ýiti
uçly kondilomalar, kontagioz mollýuks, eroziýaly sirsinar balanolostiti,
ilkinji deri inçekeseli, tropik treponematozlar, Reýteriň sindromy, sary
getirmäniň W görnüşi, şigellez, alibioz, lýamblioz hem bardyr. Görýärsiňizmi,
keselleriň sanawy nähili uzyn! özem şu keseller setanda-seýranda duşýan
keseller däl-de, häli-şindi ýüze çykyp durýar. Has takygy, olaryň köpüsi ýüze
çykmaýar-da, «bukulyp» organizmi zaýalaýar, çüýredýär. Keselli adam özüniň
kesellidigini, özem infeksiýa—ýokanç keselini ýaýradyp ýörenini-de bilmeýär.


Hawa, bu keselleriň sanynyň
känligini, özi-de giňden ýaýranyny ýene bir hasap görkezýär: her bir SPID-lä
300 sany ugurdaş keselli düşýär.Muny dermatolog-wenerologlar «sessiz merginiň»
epidemiýasy diýip atlandyrýarlar. Dünýäde her ýylda 180 million töweregi adam
trihomoniazm, 90 million töweregi urogenitally hlamidioz, 250 milliondan köpüsi
gonoreýa, 50 milliona çenlisi siflis bilen keselleýär. Rossiýada bolsa, mysal
üçin, 1990-njy ýyl bilen deňeşdirilende, siflislileriň her bir ýüz müň adama
düşýän sany 5,4-den 85,5-e çenli, gonoreýa duçar bolanlar 122-den 199-a çenli
artdy. özem, diňe bir şu keseliň degäýjek ähtimallygy ýokary topar bilen bir
wagtda adaty adamlar hem şu dertlere duçar bolýarlar. Munuň sebäbi olaryň
seksual gatnaşyklarda «horanlyk» ýa-da bilmezlik edip, görenine
«ýanaşýandyklary» üçindir.


Saglyk ministrliginiň
maglumatlaryna görä, Moskwanyň wenerik keselli jelepleriniň 66,9 prosenti
seksual gatnaşyklary prezerwatiwsiz edipdirler. Bu, ýogsa-da jelepler üçin
bähbitli ýaly görünýär, sebäbi prezerwatiwsiz seks üçin köp muzd tölenilýär. Onsoň
az salymda—ortaça,25-26 ýylda köp girdeji etjek bolýan jelepler munuň soňuna
syrkawlygyny saýman, goragsyz «hars» urýarlar. Bu  «hars urma» üçin hasaplaşyk-haklaşyk soňra başlanýar: olaryň
barlagdan geçenleriniň 15prosentinden-de köpüsinde WIÇ infeksiýasy bar. Ýene bäş
prosentinde WIÇ entek ýüze çykmasa-da, ol bar. 33 prosentinden,ýagny, her bir
üçünjisinden köpüsinde bolsa siflis bar. 26 prosentine bolsa sarygetirmäniň S
görnüşi degipdir, 22 prosentinde diýen ýaly sarygetirmäniň W görnüşi bar.


Bişkegiň wenerelogiýa dispanserinde birbada üç sany oglanjyga
siflisiň degendigi ýüze çykaryldy. Hawa, 
dogrudanam, olar heniz çagajyk. Sekiz, on we on üç ýaşly oglanjyklar. Bu
howply bela çagalar bir jelebi «nobata goýanlarynda» duçar bolýarlar. Olar
limonad satyp gazanan pullaryny bir jelebe harçlaýarlar-da, keseli öz elleri
bilen pul berip «satyn» alýarlar.


«Gadyryňy bilerin» ýa-da
«Sogap iş»


Belgorodyň wendisponserinde onuň taryhynda iň garry syrkaw
hasaba alyndy. 80 ýaşly kör gojanyň siflisiň öte geçen görnüşine duçar bolandygy
ýüze çykaryldy. Geçen uruşda gözüni aldyran garry şähere gezelenje çykanyny
gürrüň beripdir. Ol şol ýerde-de azaşyp, yza—öýe ýoluny ýitirýär.Muňa ýüregi
awan bir ýaş gyz garra kömek edip, ony öýüne getirýär. Goja myhmana öz
gezeginde «portweýnli çaýy» hödürlänini ýada salýar. Ol gyza özüniň ajydan
gussaly durmuşy barada gürrüň beripdir. ?stesine, kontuziýa hem kör bolaly bäri
gyz «garasyny» görmänliginden zeýrenipdir. Garrynyň bu düşen gününe gyz dözmän
aglapdyr hem-de özüniň oňa mugtuna «aýşy-eşret» bermäge taýýardygyny aýdypdyr. Goja
juwanlyk joşgunyny gaýtaryp beren gyz soňra onuň ýanyna dolanmandyr. Ýöne köçe
gyzy ýokanç jynsy keselli eken. Kör goja bolsa özüne ýolugan derdi ilkibada
bilmändir-görmändir. Şeýdibem, kesel öte geçipdir.


Stawropolda bir dermatowenerolog (deri keselleri we wenerik
keselleri boýunça hünärmen) wraç özboluşly «biznesi» oýlap tapypdyr hem ony
ýola goýupdyr. Ol siflisli jelepleri—öz bejerýän müşderilerini ilatly punktdan
daşary blokpostlaryň ýakynyna eltip düşürýän eken. Bu gyzlar bilen keýp çeken
hukuk goraýjy organlaryň wekillerini ol bir aý soňra öz ýanyna çagyryp,
«profilaktiki» barlag geçirýän eken. Gyzlardan siflis—«para» alan organ
işgärleri soňra wraça para berip, ogrynlykda özüni bejerdýän eken.


Fakt.

Dünýäniň kän ýurtlarynda 2-nji
iýulda
jelepleriň professional baýramçylygy bolup, indi çärek asyr
bäri bellenilýär. jelepleriň özüniň belleýän toýunda olar özlerini
«seks-hyzmatyň işgärleri» ýa-da «ugradyjy, ýoldaş bolujy gullukçy işgärleri»
diýip atlandyrylmagyny talap edýärler.


Trafikden (trafiking) habardar
bol!


Siz trafigiň nämedigini
bilýärsiňizmi?


Bu resmi termin adamlaryň
söwdasyny aňladýar.
Munuň,
elbetde, gadymy zamanlardaky gussaly gul söwdasy taryhyna ýa-da Garriýet
Biçer-Stounyň «Tom daýynyň külbesi» diýen edebiýat personažlaryna dahyly ýok. Bu
häzirki zamanyň aýylganç reallygy.


BMG-niň hasaplama-baha
bermelerine görä, her ýyl dört milliondan köp adam mejbury zähmet üçin
serhetlerden geçirilýer. Seks söwdasy ýedi milliard dollara deňdir.


Trafiker—janly harydy satyjydyr. Ol alçak ýaş ýigidiň,
görmegeý aýalyň ýa-da başga bir görnüşe girip, islendik gyzdyr aýalyň ýanyna
gelip, size daşary ýurtda gyzykly iş ýa-da nika kontraktyny tapmagy söz berer. Siz
bolsa «boljak bolçulyga» öňünden begenip, pulsuzlyk girdabyndan çykan ýaly
bolarsyňyz. Geljege owadan-oňat planlar düzersiňiz. Siziň ömrüňiziň eýýäm başga
biri üçin işläp başlanyny, siziň başga biriniň bähbidi üçin seksual oýunjaga
eýýäm uçranyny bilýän hem dälsiňiz. Bu siziň oýuňyza-küýüňize asla gelýän hem
däldir. Eger diýleni etmeseň ýa-da garrap, lejiňiz çyksa, sizi gerekmejek goş
ýaly zyňyp goýbererler. Ýeriňize bolsa ýene bir bedibagt gul-gyrnak geler.


Häzir adam söwdasy
gara-kriminal bazarda üçünji orunda. öňde diňe ýarag söwdasydyr narkotik
«biznesi» bardyr. Seksual ezilişlere bolan hyrydarlygyň artmagy gul söwdasynyň
ösmegine getirýär. Bu ýylda sekiz milliard dollardyr.


XXI asyrda trafigiň
pidalarynyň möçberiniň artjakdygy gutulgusyz. Bu alymlaryň çaklamalary. Sebäbi,
adamyň asgynlygy-azgynlygy ägirt uly möçberdäki pullary «ýasaýar» ahyryn. Onsoň
bu hadysany ýeňmek bolmaz, emma onuň bilen göreşmek bolar. Munda jelepçilik
bilen göreşmeli däl-de, oňa isleg-hyrydarlyk bilen, ýagny jelepçiligi ösdürýän
ahlak sebäpler bilen göreşmeli.


öňüni almagyň—öňürtmegiň iň
uly çäresi bolsa, ilata bu problema barada habar berip durmakdyr.


Sizi nädip bu işlere
çekýärler?


Siz gazetden
çakylygy-bildirişi tapyp,öz aýagyňyz bilen fotomodel agentligine
barýarsyňyz. Gyzlara bu ýerde plastikany, podium edebini, makiýažy, gyjyndyryjy
geýinmegi we surata düşmegi öwýärler.Daşary ýurtlarda fotomodellik işlerini
hödürleýärler. Sizi ol ýerlere alyp gidäge-de seks söwdagärlerine satyp
goýberýärler.


Nika agentligine barýarsyňyz. Gyza daşary ýurtly är gözleýärler.
äre-de munuň üçin, ýagny size öýleneni üçin pul töleýärler. Onsoň «äriňiziň»
ýurduna «göterilýärsiňiz». Soňra gyzy jelepçilik etmäge mejbur edýärler. Ýogsa
öldürmek ýa-da kanuny däl hereketler üçin tussag etmek haýbatyny atýarlar.


Hakyna tutma zähmediň
agentlikleri.
Aýallara ofisiantlyk, enekelik,
terbiýeçi, öý hyzmatkäri ýaly işi hödürleýärler. Az salymlyk ýa-da uzak
möhletli bu iş üçin daşary ýurtlara alyp gidýärler. Ýöne işiň gapdalyndan ýene
bir «işi»—seksual hyzmatkärlik etmegi sizden ol ýere baranyňyzdan soňra, talap
edýärler. Seksual kommersiýa ekspluatasiýasyna sizi çekmek ýokarda görkezilen
ýollar-tärler bilen amal edilýär.


Daşary ýurtlara hemişelik
ýaşamaga gidýänlere kömek edýän agentlikler.
Şular ýaly agentlikleriň kömek bermegi bilen gyzlar «dünýäň puluny
berip»— kän çykdajylar edip daşary ýurda düşýärler. Ýöne olaryň arasynda
jelepçilik üçin satylanlara ýygy-ýygydan duşmak bolýar.


Daşary ýurtlular üçin
tansçylary, aýdymçylary, artistleri hakyna tutmak boýunça agentlikler.
Sizi hakyna tutan mahallary jikme-jik hem-de
ynamly-agramly kontrakta gol çekdirýärler. Ýöne munuň özi sizi daşary ýurda
baranyňyzdan soňra, şol kontraktyň ýekeje punktunyň ýerine ýetiriljekdigini
aňlatmaýanyny bilip goýuň!


Daşary ýurtlarda gozganmaýan
emläkleri satmak boýunça agentlikler.
Size jenneti ýerlerden jaýjagaz ýa-da kwartira tapyp bermek ýa-da
graždanlyk üçin eliňizdäki barja puly alarlar. Soňra öňki tärler—ýollar bilen
jelepçilige mejbur ederler.


Kinoda ýa-da telewideniýede
hem-de şou-biznesde işlemek üçin hakyna tutýan agentlikler.
Ýokarda aýdylan ýollar—tärler bilen.

Okadýan firmalar. Daşary ýurtlarda myhmanhana biznesinde, turizmde hem
şuňa meňzeş işlerde işe ýerleşdirmek şerti bilen okajak gyzlary öz ýurduňyzda
ýa-da daşary ýurtda ýygnaýarlar. Dil bilmek hem hökman däl diýerler. Ýygnalan
gyzlary daşary ýurtlara alyp gidýärler-de, soňra bordellere tabşyrýarlar.


Bu zatlardan nähili goranmaly?

* Daşary ýurda gitmeziňizden
öňinçä (iş, syýahat) barjak ýeriňizdäki öz ýurduňyzyň ilçihanasynyň ýa-da
konsullygynyň adresini, salgysyny ýa-da telefon nomerlerini biliň. özem şu
maglumatlary ýat tutuň hem-de şu maglumatlary gizlin ýeriňizde bukuň.


* öz pasportyňyzy saklamak
üçin başga birine bermäň. Ugramazyňyzdan ozal öz dokumentleriňizi
kserokopiýadan geçirip, birnäçe kopiýa ediniň. Olaryň bir komplektini öz hossarlaryňyza
goýuň (bu kopiýa siz kyn güne düşeniňizde, sizi resmi edaralar arkaly gözlemek
üçin hossarlaryňyza gerek bolar). Beýlekilerini öz goşlaryňyzyň arasynda pugta,
ynamly ýerde bukuň. özem muny bukan ýeriňizi siziň diňe özüňiz bilmeli. Eger
barjak ýurduňyzyň dilini bilmeýän bolsaňyz, onda şol halkyň dilinde birnäçe
jümläni öwreniň—ýat tutuň. Bu sizi kösençlikden halas eder.


* Daşary ýurda baran badyňyza
ýurduňyzyň ilçihanasynda ýa-da konsullygynda özüňizi registrasiýa etdirjek
boluň.


* öz hossarlaryňyz bilen
yzygiderli habarlaşyp duruň.


* Ýat-keseki adamlardan hiç
hili sowgat almaň.


* Köçede azar berjek
bolýandyklaryny çala duýan badyňyza uly goh-galmagal edip, töwerekdäkileriň
ünsüni çekjek boluň.


Sak hem habardar boluň!

Onuň ýuwaşja Sergeýi «gohly-garagol»
alkogolik bolup çykdy. Sergeý işläp ýören hem bolsa «zapoýa» gidýärdi. Hepdeläp,
on günläp arak içmesini dowam edýärdi. Onsoň, bu ýuwaşja Sergeý aýalyna el
galdyrmany hem hiç zatça görmeýärdi. Hawa, arakdan ýaňa öz erkinde däldi. Swetlana
bäş ýyla çeken kemsitmelerden soňra, äri bilen aýrylyşdy. Ol gyzy Daşa bilen
ýeke galdy. joralary Swetlanany depressiýadan—gussa basmalardan çykarmak üçin,
ony myhmançylyga çagyrdylar.


Agşam şam şady-horrmalykda
Swetlana Alfred bilen tanyşdy. Ol ozalky orsyýetlidi, häzir bolsa Germaniýada
ýaşaýardy. Alfred Swetlanany bir göreninden eý gördi, söýdi. özem Sweta şeýle
gowy hyzmat etdi. Swetanyň ejesi bilen hem tanyşdy. Daşajyga bolsa haýran
galdy. Soňra bolsa Sweta durmuş gurmak teklip etdi we ony Germaniýa çagyrdy. Hossarlaryna
görkezmek üçin Alfred çakylyk iberdi. Swetanyň özi bilen konsullyga bardy. Gamburga
gidip, bilet iberdi. Her agşam Germaniýadan jaň etdi. Bu söýgüli ýigidiň süýji
sözlerinden Sweta ahyry yryldy.


Emma Gamburg aeroportyna
düşende öz söýgüli ýigidine gözi düşmedi. Muňa derek öýlenjek ýigidiň üç sany
daýaw dosty Swetanyň öňünden çykyp, Alfrediň wajyp—möhüm gepleşiklere
gatnaşýandygyny aýtdylar. Hawa, Germaniýa baryp, Alfredi görmek Sweta nesip
etmedi. Ýöne muňa derek dereksiz «nesipler» weli köp boldy. Ol bäş aýlap
gije-gündiz «söýüşdi», hatda aýbaşy gelýän günlerinde-de.


«Görmegeý söýgülisi» Alfred
adaty «başaýlaýjy» eken. özem owadan gyzlaryň başyny aýlap, olary bordellere
satýan dellal—kezzap eken.


«Şu döwür içinde men birje
gezek köçä çykdym. özem daşym adamly. Şonda meni supermarkete äkitdiler. Nahary,
prezerwatiwleri we geýim-gejimleri öýe getirýärdiler. Her gün on-ýigrimi
müşderi bilen «söýüşmeli» bolýardy. Olaryň aglabasy özüni oňarýan atly-abraýly
nemeslerdi. Onsoň girdejiniň hem az bolmajagy belli: her sutkada 800-900 marka
(400 dollar töweregi) pullaryň hemmesini özleri alýardy. Meniň hemişelik
müşderilerim hem bardy. Men olara öz düşen günlerimiň taryhyny gürrüň berip,
kömek soraýardym. Olar bolsa menden sypmak bilendi: maşgalamyz, çagalarymyz
bar. Bize goh-galmagal gerek däl diýen ýaly delilleri getirýärdiler. Ol ýurduň
polisiýasyna arz etsem, kanuna görä, müşderiler sudda çykyp geplemeli bolýar. «Orslar
örän aýylganç mafiýa» diýşip, olar kömek etmekden boýun gaçyrýardylar. Goňşy
otagda Nataşa işdeýärdi. Ol Ukrainadan getirilen jelepdi. Ýok-ýok, öň jelep
däl, indi jelep. Eger Nataşa bir müşderä «bermekden» boýun gaçyrsa, ony erbeti
ýençýärdiler. Soňra bolsa oňa neşe sanjymyny öwretdiler. Onsoň adamda erk
galýarmy näme. Neşe tapsaň bar lezzet, ýaşaýyş şonda ýaly bolýar. Bize
gürleşmäge, derdinişmäge rugsat bermeýärdiler. Käte gabat gelende birki söz
aýdyşaýmasak... Meni bolsa Daşa bilen «daňyp» saklaýardylar. «Sen öz gyzyňa bir
zat bolaryny islemersiň-ä?!» diýip. Ine, şu jümleden soňra men maýmyn ýaly
bolýardym. Näme diýseler şony-da edýärdim. Eger öýde galan gyzym bolmadyk
bolsa, men bu ezetli kemsitmeleri çekmezdim. Dokumentlerim hem ýokdy. Olary
aeroportdakam meni pasport kontrolyndan «çalt geçirmek üçin» alyp, soňra
gaýtarmagy «ýatdan çykarypdylar». Men bolsam öýlenermenimiň ýanyna barýan adam.
Ol zatlar hakynda pikir etmeýärdim... öýe ýa-da polisiýa jaň edip bilmeýärdim. Sebäbi
bizi diýseň berk saklaýardylar. Onsoňam kim rus küntisiniň dokumentlerini
gözlejek» diýip, Swetlana ahmyr-arman, gynanç-ökünç bilen geçmişini ýatlaýar.


ähtimal müşderilerimiziň biri
bize dözmän, polisiýa jaň edendir, bordeliň salgysyny berendir. Hojaýyny hem
araçylary tutdular. Olaryň hemmesi SSSR-iň öňki graždanlary eken. Ýöne Alfred
şonda-da ele düşmedi. Ony häzir hem halkara jenaýaty agtaryş guramalary
gözleýär. Bu zatlardan soňra Swetanyň kakasy ysmaz boldy. Onuň özüne hem şol
başyna düşen ajy agyr günleri her gije düýşünde dolanyp gelýär.


«Rus gelinleriniň»,
«gelnaljylarynyň» gatnaýan birnäçe marşruty—ugry bar. Bu ugurlar, şol sanda
belorus, ukrain, moldowa «gelinlerine-de» 
degişli. Hünärmenler bu marşrutlary şertleýin ikä—demirgazyk we günorta
ýollaryna bölýärler. jeleplige yryjylar tutuş ýurt boýunça işleýärler. Olaryň
has aktiw işleýän ýerleri garyp, işsiz prowinsiýalar (gyrak-çet ýerler)
bolsa-da, janly harydy daşky bazara öňküleri ýaly has köp ugradýan dört sany
iri şäher bar.


Piterden seks gyrnaklaryny adatça demirgazyga Norwegiýa,
Finlýandiýa, Germaniýa, Gollandiýa hem-de Angliýa
äkidýärler.


Moskwa Serbiýany, Italiýanyň demirgazygyny, Horwatiýany we Awstriýany üpjün
edýär. Has horan hyrydarlaryň hataryna Kosowa, Albaniýa, Makedoniýa we
Gresiýa
girýär. Bu ýurtlar Moskwadan gelýän gyzlara has höwesek diýlip
dogry bellenilýär.


Rostowdan bolsa «gyzjagazlar» Türkiýä, Birleşen Arap
Emirligine, Ysraýyla, Iordaniýa hem-de Kipre
ugradylýar.


Habarowskiden Tailanda,
Günorta Koreýa, Hytaýa hem-de Ýaponiýa
trafik dogry-dürs işleýär. Şu ýerde, hut ýaponlaryň baryp-ha segseninji
ýyllarda, ilkinji bolup «lezzet industriýasynyň işgärleri üçin wiza» oýlap
tapandyklaryny belläp geçmek gerek. Olar, şeýlelikde, ilkinji bolup jelepleriň
gelmegine kanuny ýol açdylar.


«Artist wizasy» bilen biziň
ýüzlerçe «tansçylardyr» «aýdymçylarymyz» togsanynjy ýyllaryň ortalarynda «Günüň
dogýan ýurduna» gidýärdiler. Ýöne statistikanyň görkezişi ýaly, ýaponlar bu
meselede-de akylly-başly, edepli-ekramlydyklaryny görkezdi. Olar jeleplere
beýlekiler ýaly, kän ezet bermediler, kemsitmediler. Hytaýda bolsa on bäş
müňden gowrak rus jelepleri bar. Olaryň panel jelepçilige däl-de, ýöne işlere
resmi hukuk alanlarynyň sany bary-ýogy onlarça adamdyr.


Piteriň aýallar krizis
meselesinde soňky ýyllarda seks gyrnaklaryň problemalary bilen spesialistler
gönüden-göni garpyşmaly bolýarlar. Orsyýetiň iň oňat merkezleriniň biri bolan
Sankt-Peterburgyň aýallar krizis merkezi geçen asyryň togsanynjy ýyllarynyň
başyndan bäri işläp gelýär. Günbatara aldanyp äkidilen hem-de haremhanalara
satylan aýallaryň aglabasy öz tanyşlarynyň pidasydyr. Olara öz tanyşlary gyzykly,
girdejili iş tapyp bermegi boýun alýarlar. Hakykatda bolsa ol «tanyşlar»
jelepçilige çekmekden «gün görýänler» bolup çykýar. Kezzaplaryň ýene bir topary
aýallara öýlenjek diýip boýun alýanlardyr. Olar «söýýän» gyzlaryny daşary ýurda
baran badyna bordellere satyp goýberýärler. Seksual gulçulygyň pidalarynyň ýene
köçede galmazlyklary üçin ýeke ýol bar. Ol hem bolsa suda baryp sudlaşyp, ähli
kezzaplary ýeke-eke atlandyrmalydyr. Diňe şundan soňra diňe ABŞ hem-de birnäçe
Ýewropa ýurtlarynda aldanan aýallara şol ýerde galmaga we işe ýerleşdirmäge
kömek edýärler. Russiýa bolsa hatda şeýle kepili hem öz graždanlaryna bermegi
başarmaýar. Emma dünýä tejribesi suda ýüz tutmaga milt edýänleriň iki-ekedigini
görkezýär. Sebäbi XXI asyryň başynda gul-gyrnak söwdasy juda bähbitli biznese
öwrüldi. Beýle puldan jenaýat toparlary aňsatlyk bilen jyda düşmejek bolup, öz
jeleplerini juda pugta saklaýarlar. Olaryň agzyny haýbat, pul bilen
«ýaşmaklaýarlar». BMG-niň halkara goldaw merkeziniň maglumatlaryna görä, daşary
ýurtlarda jelepçilik işine çekilen orsyýetli aýallaryň sany bäş ýüz müňden hem
köpdür.


Olaryň az bölegi öz öýlerinde
öň hem jelepçilik edip ýörenlerdir. Ýöne şular üçin hem garaşylmadyk şertler
ýüze çykýar. Olar indi biriniň emlägine öwrülip, gazanan pullaryny-da emläk
eýesi hojaýyn alýar. Aldanan aýallaryň köp bölegi bolsa ozal halal aýallar
bolup, daşary ýurtlara-da halal gazanç etmäge gidýärler. Olara fotomodeller,
enekeler, terbiýeçiler, öý hyzmatkärleri, apelsin ýygyjylar, tansçylar,
aýdymçylar ýaly işlerde işlärsiňiz diýip söz berýärler ahyryn. Olardan seksual
gyrnak «ýasamak» usuly örän ýönekeýdir. Ilki bilen ýol kireýi, jaý kireýi,
nahar haky, «dokumentleri resmileşdirmek» üçin çykdajylar we şuňa meňzeş zatlar
üçin diýip, olaryň bolanja pullaryny ellerinden alýarlar. Soňra gyzlaryň
pasportlaryny ýygnaýarlar. Şeýdibem, olar jemgyýetden üzňeleşdirilýär. Ýaşaýan
jaýlaryndan çykmaz ýaly bolýarlar. «Bergileri» üçin işlemäge mejbur edýärler. Netijede
barlara, haremhanalara, striptiz-klublara satýarlar. Şol satylýan barlaryň
arasynda konsumasiýaly barlar hem bar. Ilki göräýmäge bu hyzmat zyna iş
däl ýaly: müşderi bilen oturyp, ony gymmat alkogolly içgileri buýurmaga
imrindirmeli, özem seksual hyzmatsyz. Emma hakykatda weli, bu jelepçilik bilen
oýun edip, onuň girdabyna düşmekdir. Ýerli jelepler bilen deňeşdirilende,
gelmişek jelepleriň hyzmatlary üçin töleg ençeme esse arzan. Sebäbi bu bahany
goýýan hojaýyn. Emma ýaşaýan jaýyna töleg weli ep-esli ýokarydyr. Onsoňam
jerimeler sistemasynyň islendik ýalňyş üçin senden «pul talap» edýänini ýatdan
çykarma. Ýylgyrmadyň, boýagy az çalypsyň, köýnegiň erkegi imrindiriji däl,
müşderä jogap bereniňde ýumşaklyk etmediň, müşderiden ýüz öwürdiň diýen ýaly,
islendik bahana seniň jerime bahaňy barha artdyryp barýandyr, şeýdibem şo-ol bergä
batar gidersiň... Onsoň başga bir seks satyja-da satylmagyň mümkin. Munuň üçin
gorkuzmak usuly, ýerli dili we kanunlary bilmezligiň, urmak, öldürmek haýbaty,
ýakynlaryňy we maşgalaňy yzarlamak ýaly ähli namartlyklar we bihaýalyklar
ulanylýar. Narkotik çekmegi öwredip, seniň erkiňi doly ele almak usuly hem
seýrek ulanylmaýar.


Siz şu zatlaryň maňa, meniň
maşgalama degişli ýeri ýok diýmäge howlukmaň. Bu problema tutuş dünýäni tutup
barýar.


Bütindünýä globallaşma halkara
jenaýat toparlarynyň «işdäsini açdy». Olaryň bir ýylda satýan adamlarynyň sany
ýokarda bellenilip geçilişi ýaly, ýedi milliona ýakyndyr. Diňe Orsyýetdir GDA
ýurtlarynyň jelepleriniň edýän gazançlary bolsa ýedi milliard dollardan-da
köpdür. ABŞ-nyň döwlet departamentiniň trafiking hakyndaky ýörite dokladynda
Russiýa Federasiýasy «gara sanawa» düşdi. janly harytlary eksport etmekde
Orsyýet iň bir erbet ýurtlaryň hatarynda görülýär. Seks hyzmatynyň dünýä bazary
indi wetnam, hytaý hem-de beýleki Aziýa gyzlaryndan «püre-pür» doldy. «Süýji»
söýginiň hyrydarlary teni gyzgyn afrikalylardan hem irdi. Indi nobat slawýan
gyzlarynyňky. Eger mundan bäş ýyl ozal ýewropaly we aziýaly erkekler bu
meselede «işdämenlik», «horanlyk» bolan bolsa ýa-da islendik gyza—haryda
hyrydar çykan bolsalar, indi olar professional küntileri alysdan görenlerinden
ýüz öwürýärler. Hawa, täze moda täz standartlary—talaplary öňe sürýär. Indi
«söýgiň sadyk gullary» owadan, ýaş, akýagyz hem-de... sapýürekli bolmaly.


London soňky döwürlerde Gündogar Ýewropadan we GDA
ýurtlaryndan eksport edilýän «janly haryda» has arzyly bazara öwrüldi diýip,
britan polisiýasy tassyklaýar. Polisiýanyň berýän maglumatlaryna görä, her aýda
britan paýtagtyna bäş ýüze çenli aýal ýokarda agzalan regiondan getirilýär. Olaryň
galabasy galp dokumentler bilen. Seks gyrnaklaryň «üpjünçiligine» alban mafiýa
toparlary kontrollyk edýär. Bu ýagdaý NATO-nyň geçiren haýbatly harba
operasiýasyndan soňra, Kosowo «janly harytlarynyň» Günbatar Ýewropa ýurtlaryna
ugradylýan «düşelgesine» öwrüldi. Gözegçileriň halkara guramasynda hem ýaragly
albanlaryň Kosowadaky bosgunlaryň lagerlerinden gyzlary gös-göni
ogurlaýandyklary barada maglumat bar.


Munuň ýaly zatlar dünýäde her
gün edil siziň özüňiz ýaly adamlarda bolup dur.


Turistik gezelençlerde,
arzyly, abraýly kruizlerde, hatda öz öýleriniň gapylarynda duran aýaldyr
gyzlaryň ogurlanan halatlarynyň bolanlygy bellidir.


Trafik, ýagny adamlary satmak
halatlaryna çagalar, ýaş ýigitler, hatda ep-esli ýaşlylar hem duçar bolup
biler. Esli ýaşlylary dürli plantasiýalarda işletmek üçin ogurlap satýarlar.


Seks industriýanyň has ösen
ýurtlarynyň hataryna Ysraýyl, Türkiýe, Birleşen Arap Emirlikleri, Gresiýa,
Kipr, Bosniýa, Kosowa, Fransiýa
we başgalar girýär.


Adamlaryň trafigi bu
problemalaryň bir toparynyň jemlenmesidir. Muňa ahlak problemasy, zähmet
problemasy, guramaçylykly jenaýatyň hem-de jenaýatyň adyl sud problemasy,
gözegçileriň problemasy, adam hukuklarynyň problemasy girýär.


Trafikde şular ýaly adam
hukuklary bozulýar:


* Ýaşamaga, azatlyga hem-de
howpsuzlyga bolan hukuklar.


* Kanunyň öňünde hemmeleriň
deňlik hukugy.


* Erkin hereket etmek, gitmek,
gelmek hukugy.


* Eden-etdilik edilip,
tutulmakdan, saklanylmakdan ýa-da kowulmakdan azat bolmak.


* Gynamalardan ýa-da ýowuz
jeza bermelerden azatlyk.


* Erkin pikir etmek, wyždan we
dini hukuklary.


* Zähmet çekmek we
profsoýuzlara birleşmek hukugy.


* Adekwat, ýagny döwre muwapyk
derejede ýaşamaga hukuk.


* Dynç almak hukugy.

* Nikalaşmak erkinligi.

Ýumuş.

 Aşakdaky sowallara jogap beriň:

—jelepçilige çekenligi üçin
berilýän jezany has berkitmeli—ýowuzlaşdyrmaly diýip hasap edýärsiňizmi?


—trafikçilere nähili jeza
berilse netijeli bolar?


—seksual trafigi azaltmak üçin
nähili çäreleri geçirmeli?


Hany, bilelikde oýlanalyň!

Ýumuş. Okaň.

Internetde näbelli bir jelebiň
haty ýerleşdirilipdir:


«Maňa jelepçilik etmek
ýaraýar. Sebäbi hut şu kär döwre real baha bermegi öwretdi. Tejribä hem-de
ussatlyga eýe boldum. Men her sagat işim üçin 130 dollar gazanýanyma, şeýdibem
ortaça gazanç edýän erkeklerden hem köp «düşürýän» aýallaryň hataryna goşulanyma
guwanýaryn. Men islänimi saýlap bilýänligimden, haçan we näçe wagt
işlemegi—gündizmi, gijemi, bir sagatmy ýa on iki sagat işlemegi özüm
kesgitleýänligimden hem hoşal. Men talantly we ýokary hünärli işgärleriň elita
toparyna girýänimi bilýärin—düşünýärin. Bu zatlaryň hemmesi maňa güýçli hem-de
garaşsyz bolmaga kömek edýär».


Şu sowala jogap beriň.

Siz şu pikir bilen
ylalaşýarsyňyzmy ýa-da ýok?
Näme
üçin?


Belli amerikan romantik
«Owadanja» filminde jelebiň roluny meşhur juliýa Roberts ýerine ýetirip,
ony akylly, owadan hem-de jomart biznesmen söýýär. Şunuň ýaly ýagdaýlarynyň
durmuşda-da bolup «söýginiň sadyk gullarynyň» özlerine oňat är tapynýan
halatlary hem seýrek däl. Onsoňam iň oňat aýallar jelepleriň arasynda. Olar
durmuşa çyksalar, gowy maşgala bolýarlar diýen pikir hem bar.


Sowallara jogap beriň:

* A siz nähili pikir
edýärsiňiz?


* özüňiz jelebe öýlenip
bilersiňizmi?


«Ysraýylyň sesinde» şeýle
pikir bar:


jeleplerden oňat aýal, oňat
maşgala bolýar diýen ýalňyş pikir köp ýaýrapdyr.


jelebiň iň gowusy—nimfomaniýa
keseli degen aýaldyr, ýagny jynsy gatnaşyklaryny guduzlan ýaly eý görýän, ondan
lezzet alýan psihiki nähoşdur. Ol hiç haçan wepaly, oňat aýal bolup bilmez. Ýa-da
jelepçiligi ýeňil aňsat gazanç hasaplap, bu ýola düşenlerdir. Bu sap
arassalykdan, halallykdan habar bermeýär ahyryn. Mundan başga-da jelepler
erkekleri diňe öz «işlerinde» düşekde görüp, olarda erkekler hakynda gowy
bolmadyk «önümçilik» täsirleri galýar. Olar erkekleriň diňe şu tarapyny
görýärler. Erkekler bilen şeýle ýakyn «ýanaşmak» zerarly, jeleplerde nikanyň
nähili ajaýyp zatdygy barada pikir etmäge ýer goýmaýar. Munsuz bolsa,
gynansagam, maşgala bagty mümkin däl».


Otuzynjy ýyllaryň amerikan
filmleriniň birinde ýeke ýalňyz millioner telefon «sprawoçniginden» gabat gelen
bir adamlary tutup, öz mirasyny olara goýýanlygy barada wesetnama ýazýar. Ine,
şol bagty gelenleriň arasynda bir jelep hem bar eken. Bu tötänden millioner
bolan jelep ilki bilen gymmat otellerden özüne nomer alýar-da, onda duran iki
ýassygyň birini ýigrenç bilen zyňyp goýberýär.


Statistika.

 

Adwokat
18, Iýul-2010ý (16:59)
Jogapla +1

Terrorzini,
 
Gysgacha ylmyn ishin temasy we maksat edilen netijeler we praktiki usuldan gazanylan netijeleri yazsan gyzykly boljak. Teman bu meselani chozmekde nahili ylmy netijeler gazanyldy. Esasy shu zatlar gyzykly.

18, Iýul-2010ý (17:05)
Jogapla +1

Siz ºu zatlary eºidipdiòizmi?
* 1588-nji ýylda Papa Sikst V jelepçilik bilen göreºip, aýallara teatr sahnasynda çykyº etmegi-de, hatda ybadathananyò horunda aýdym aýtmagy-da gadagan edipdi.
* Birleºen Arap Emirliklerinde GDA ýurtlaryndan barýan aýallaryò 10-dan 30 ýaºlysyna çenlisiniò durmuºa çykmadyklaryna gadaganlyk bar. Indi bu gadaganlygy 40 ýaºa çenli artdyrmak göz öòünde tutulýar. Bu ýurda diòe öz resmi äriò bilen barmak mümkin.
* Olga Lwowna Adamowa-Slizbergiò «Ýol» atly ýatlama kitabynda stalin lagerleri we türmeleri barada ºeýle setirler bar: «jelepçilige ýüz uran adamlar içki berklik sütünlerini, erjelliklerini, ykjamlyklaryny, buýsançlaryny ýitirdiýer. Olar ilkinji ºowsuzlyga uçran badyna umumy iºlere duºup, olaryò agyrlygyndan gurban bolup gitdiler»
* Kinniwanja afrika döwletiniò karoly Swazilend Mewati III-iò 11 aýaly bar. Olaryò hersi «Milletiò enesi» diýen hormatly adygöterýär. özem olar karol aýaly bolmazyndan öòürti SPID baradaky testi geçýärler.
* Dünýäde ýeke-täk teatryò —Piºikler teatrynyò ýolbaºçysy Ýuriý  Kuklaçew «Men hiç haçan hiç kimi ýazgarmaýaryn. Ýol gyrasynda duran gyzjagazlary görýärin, emma men olary neneòsi ýazgaraýyn?.. Men olara dözmeýärin» diýdi.
* Ýakynda geçirilen sosialogik barlaglar amerikaly ýetginjekleriò seksual «iºlere» ene-atalaryò oýlaýºyndan has ir baº goºýandygyny görkezdi diýip, Reuterc habar berýär. ªonda 1000 sany sowal-jogap alºylan 13-16 ýaºly oglandyr gyzlaryò 27 prosenti eýýäm aýºy-eºretiò düýbüni «deºip» ýetiºendiklerini boýun aldylar. Olaryò ene-atalarynyò 83 prosenti bolsa öz çagalary diòe dodaklaºmak-ogºaºmak lezzeti bilen çäklenýändir öýdýän eken.
* Hindi okeanynda bolan ýer titremesinden we suw joºmasyndan (sunami) heläk bolanlar halas edilen halaty ýüzlerçe zorlama bolan eken. Gark bolmakdan halas eden erkekler aýaldyr gyzlaryò namysyna degipdir. Ýüzlerçe çagalar bolsa haremhanalara we aragezerleriò eline düºüpdir.
* Sahalindäki «Dunkanyò göbegi» ºäherçesiniò ady ýerli jelebiò ady bilen baglanyºykly eken. Dunka atly loly ºol ýerdäki tussag erkekler bilen jynsy hasaplaºygy altyn çäge bilen geçiripdir. Müºderi Dunkanyò göbegine näçe altyn çäge sygýan bolsa, ºony-da guýar eken. Dunkanyò öýüni dökenlerinde 8 kilogram altyn tapylypdyr. Emma ºonuò üçin ony jenaýat jogapkärçilige çekmändirler.
* Ýaºlara seksual bilim berýän halkara gullugy 17-25 ýaºlylaryò arasynda giòden anketleºdirmek geçirdi. ªonda ýaºlar entek nikalaºýançalar 10 sany erkegi (aýaly) «görüpdirler». Muny kadaly-bolaýmaly (normal) zat hasaplaýarlar. Olaryò üçden biri 15 ýaºa çenli «gyzlygyny» aldyrmak adaty ýagdaý diýip düºünýärler. Has-da beteri—olaryò üçden ikisi jynsy gatnaºyklardaky iò ýönekeýje gigiýena, wenerik keseller we göwrelilikden goranmak seriºdeleri hakynda derekli zat bilmeýärler eken.
* 2004-nji ýylda ABª-nyò senatanyò mejlisinde pornografiýa seretmek hyruçy-hyjuwy narkomaniýanyò bir görnüºidir, ýagny neºekeºlik keseli deýin howpludyr diýip yglan edildi. Tümlük «kebelekleriniò» biriniò pikirine görä, gyzlar jelepçilik bilen «tä olary atylyp baºlaýançalar» meºgullanarlar.
* 2004-nji ýyldan baºlap Italiýanyò hökümeti erkek raýatlara salgyt azaltmalaryny girizdi. Ýöne bir ºert bilen: olar prezerwatiwleri yzygiderli satyn almaly! Bu ýerde hasap-tygºytlylyk bar: prezerwatiw ulanylsa, wenerik keseller, gepatit (sarygetirme), esasan-da SPID degenleriò sany azalyp, saglygy goraýyº ministrliginiò bu keselleri bejermäge goýberýän seriºdeleri tygºytlanýar. Salgydyny azaltmak üçin, erkek adamlar bir ýylda azyndan 250 ýewrolyk prezerwatiw alyp, salgyt edarasyna öz adyna ýazylan we bu harydy alandygyny tassyklaýan çeki görkezmeli.
* Spesialsitler-hünärmenler jeleplerde haýwan intuisiasy bar, olar howpy duýýarlar diýip hasaplaýarlar.

Hem oýun, hem çyn ýa-da oýunly çyn
Men «sakladym»—saklandym,
Bitamalykdan hem wehimi ýatlap
«Sypaò-sermeòinden» (günämi geç, Hudaý)
ölen, ýöne hemmä zerur gözeliò.

Gelsene, ajap Adonis
Pafosyò hem Kiferanyò sürüsi
Eòilkelle laisleriò söýýäni
Weneranyò bagty gelen läligi.
(A.Puºkin)

ªeýle «ýaº-juwan» hem-de ºeýle gadymy—goja kär.
Nikita Bogoslowskiý.

ählihalk zat diòe jeleplerdir.
(Wladimir Woýnowiçin. «Täze ruslar» romanyndan).

Seks çüw ýalaòaç entuziazmyò esasynda ysnyºmakdyr.
W. Fedorçuk.

Çagalykda haremhanalarda sazanda ýa syýasatçy bolmak arzuwandadym. Ýogsa-da bularyò tapawudy, dogrusyny aýtsaò, kän hem däl.
Garri Trumen. (ABª-nyò prezidenti).

Men lýubow—söýgim üçin ömrümi bermäge taýýardym. Ýöne Lýubow—Lýuba (söýgülim) nagt puly söýýärdi.
Boris Krutiýer.

Anekdotlar

«90h60h90» ölçegli gyz öz ikinji «90»-yna iº-güýmenje gözleýär.

—Eý, dost jan, düýn bir gyzy «gapdym» welin, onuò ölçegjikleri 90h60h90 eken!
—Bah, bah, ol-a, barypýatan gowusy-geregi eken bize-de!
—Ýok, ýok-laý, walla! Onuò ikinji aýagy hem ºuò ýalydy!

—Hanymgözel, siz Roždestwo baýramyny nirde garºy aldyòyz?
—Hemiºeki ýaly, düºekde-le.
—Näme, mähelle köpmüdi onda?

Bildiriº:
«Gözel gyz bilen agzybir maºgala bolmak üçin tanyºmakçy. Bir gijelik».

Profsoýuz ýygnagy. Baºlyk:
—Mariýa Iwanowna, bu nähili beýle boldy, siz at gazanan tikinçi, önüçiligiò öòdebaryjysy, ýaºlaryò halypasy, kommunistik zähmediò zarpçysy hökmünde... birdenem... walýuta jelebi?
—Men näme diýsemkäm, ýoldaººlar, aý, hawa-da, meniòkem ºu gezek ºowuna düºdi-dä!..

Reklama:
«Men loly bolup iºleýärin. Maòa bu diýseò ýaraýar. Ýöne, näme meniò müºderilerimi weli bir zady—hapa görýärler. Ol-da saçymdaky goòak!
Ah, olar bilsediler bir zady, bu meniò saçly ýerimdäki beýleki zatlara garanyòda hiç zad-a!»

—Biz-ä gadymy kerin eýeleri. Pul üçin ýatýarys.
—Hä-ä! Azaºanlardan bolýaòyz-da onda?
—Ýok-laý. Biz garawullar-laý…

Mugallym aýal mekdepde:
—Tim, iºde seniò ejeò näme bilen meºgullanýar?
—Ol—doktor!
—Gaty gowy. Emmi, onda seniòki?..
—Meniò kakam poçtalon.
—Sag bol, Emmi—diýip, mugallym sorag-jogaby dowam etdirýär. —Bill, seniò ene-atalaryò näme?
Bill gaýºaryp durºuna:
—Meniò kakam bordelde saz çalýar!—diýip, buýsançly jogap berýär.
Muòa haýran galan mugallym agºam Billiò kakasyna jaò edýär:
—Siz çagany, gör nähili ºertler terbiýeleýän ekeniòiz, bu dogrumy?
Ol jogap berýär:
—Umuman-a, men programmaçy. UNIX sistemasynyò TSP/IP kommunikasiýa protokolynda iºleýärin. Ýöne muny nädip 7 ýaºly çaga düºündirip bolar?

—Goòºy jan, heý sen göz öòüne getirip bilermiò? Meniò uly gyzym häzir haremhanada iºleýär.
—Ah, gadyrly goòºym, ol mydama-da alçak çagady!

Milisioner köçede tutan kiçi ýaºly azaºanyna ýüzlenýär:
—Eger-de seniò bu ýerde erkekleri esrediºiòi görse, saòa ejeò näme diýer öýdýärsiò?
—Ol meni gürrüòsiz urar! Sebäbi bu onuò territoriýasy ahyryn!

—Aý, gyz, siz, heý kino düºüpmidiòiz?
—Kino—ýok. Ýöne myhmanhana weli—her gije.

—Kolýa, biziò merkezimizde ºeýle bir restoran açdylar, eºitseò—ýykylarsyò! Oòa giriº mugt, iýmiti hem joºýarlar, tans tä ýykylýançaò, içgini her kim mugt berýär, soòra seni takside myhmançylyga-da äkidýärler. Ol ýerde-de göni düºege geçýärsiò. Soò bolsa öýüòe getirip, üstesine ýüzlüjegi eliòe gysdyryp goýberýärler!
—Aý, goýsan-aý! Sen ol ýerde bolduòmy özi?
—Ýok, maòa aýalym höwes bilen gürrüò berdi.

Loly Pariž bankyna pul goýýar.
—Hanym—diýip, gullukçy ýüzlenýär. —Bagyºlarsyòyz, ýöne bu pullar galat-ýasama ahyryn.
—Eý, Hudaý—diýip, loly zörledip goýberýär. —Diýmek, meni zorlapdyrlar-da!

«Biziòkileriò» biri haremhana barýar-da, haýyºa baºlaýar:
—«Hanymgözel», men siziò gyzjagazlaryòyzyò hyzmatyndan peýdalanmakçy. Ýöne adaty däl tär bilen.
—Munuò ýaly bolsa, men size Sussannany hödürlemeki. Sebäbi onuò üçin hiç zat geò däl. Ol köpi görendir.
Müºderi Sussannanyò otagyna girýär. Az salymdan Sussanna ýüregi ýarylan ýaly bolup, otagyndan okdurylyp çykýar-da, uly wehim bilen:
—Ýok, ýok, mese, muny beri diýmäò!
—Müºderi nämäni isleýär?—diýip, haremhananyò hojaýyny Sussannadan soraýar.
—Hanym, ol aýylganç zady teklip edýär: ol kredite, üstesine-de «rubla» dileýär!

Gyzjagaz deòiz kenarynda oturan ýerinde aglaýar. Onuò ýanyna bir turist gelip sowal berýär:
—Gyzjagaz, sen nämä aglaýaò?
—Azaºdym.
—Seniò adyò näme?
—Nataºa.
—Aý-aý-aý, ºeýle kiçijik gyzjagaz, emma eýýäm Nataºa bolupdyr.
(Türkiýede GDA ýurtlaryndan baran hemme lolulary «Nataºa» diýip atlandyrýarlar).

Çagalaryò zähmet we dynç alyº lagerinde ikinji topar has aýratyn tapawutlanýardy. Olar kolhozda gazanan pullarynyò hemmesine jelepleri satyn alyp... soòra olary azatlyga goýberýärdiler!

Towºan dazlap barýar. Egninde bolsa telewizor. Aýy ondan soraýar:
—Nireden?
—Tilkiden, men onuò müòünji müºderisi.

Ýigit öýlenýär. Ýöne oòa dostlary aýalynyò ozal jelepçilik edendigini aýdýarlar. Ol aýalyny kowmakçy bolýar. Aýaly bolsa:
—Men, heý seò aladaòy etmedimmi?
—Aý, ýok...
—Ýa-da seniò dost-ýar, garyndaºlaryò bilen ýaramaz gatnaºykdamy?
—Aý, ýok...
—Hany, aýt, onda, men nahary erbet taýýarlaýanmy? Ýa-da özüme seredemokmy? Düºekde özümi oòaramokmy?
—Aý, ýok-la...
—Sen, näme, bu zatlary gaýybana öwrenip bolýandyr öýdýärmisiò, hä?

äridir aýaly sögüºýär. Ertesi irden aýaly ärine altybelgili baha-san ýazylan kagyzy uzadýar.
—Munyò näm-aý?—diýip, äri soraýar.
—Sen maòa düýn jelep diýdiò-ä, indi ºonuò üçin hem ºu ýaºan ýyllarymyzyò «kireýini» tölemeli bolarsyò. «Mugt Buharda ýok», onda-da ýekeje gijelik mugt jelebi tap hany, göreli.

Strip klublar, kazino, resmi däl haremhanalar we beýleki hezil-eºret ýerler boýunça milisiýanyò iºgärleri gijeki reýdi geçirdiler. Reýd üstünlikli geçip, hiç ýerden, hiç jelepden arza-ºikaýat bolmady. Megerem, milisiýa iºgärlerine azgyn-esrek heleýleriò «göwni ýeten» bolmaly.

Milisiýanyò protokolyndan:
«Anna agºamy bölüme jelep gelip düºdi. Mundan ýaòa 12 sany milisiýanyò iºgäriniò «iºi» gozgaldy».

«Azaºany» jogapkärçilige çekýärler.
Sudýa:
—Familiýaòyz?
—Petrowa.
—Adyòyz?
—Anžela.
—Nirede ýaºaýarsyòyz?
—Pylan ýerde.
—Ýaºyòyz?
—Ýigrimi alty.
—Käriòiz?
—Andrýuºa, oýun etmäòi bes etsene indi!..

Müºderi haremhanada:
—Salam, sizde gyz barmy?
—Ýok.
—Onda kimdir biri bardyr-a?
—Bar. Taksa—200 dollar.
—Aý, bolýa-da, getiriò onda Taksany.

—Aý, gyz, sen bäºlikçimiò?
—Ýok.
—Näme, onda dörtlükçimiò?
—Ýok. Men kanagatlandyryjy.

Iki jelep derdiniºýär:
—Günä baryny edýäris öz-ä. Ybadathana baryp, toba edip, doga okasak...
—Men-ä synanyºdym, bolmady. Ýaòy dyza çökýärin welin, endigime görä agzym açylaýýar-da... Sogaba derek «sorup» oòaýmasak...

Bara gelen müºderi bulgur yzyna bulgur boºadyp, barmene janyýangynly gürrüò berýär:
—Men aýalyma haremhanada duºsam nädersiò?
—Muòa näme gyýylýarsyò? Bu romantik ýagdaý-a. Gül ýaly bolar.
—Gül ýaly diýdiòmi? Men-ä aýalym çagalarynyò arasyndadyr öýdýärdim. Aýalymam men iºdedir öýdüpdir. Iò soòunda bolsa haremhananyò hojaýyny ne-hä pulumy gaýtardy, ne-de baºga gyz tapyp berdi!!! Ine, ºu ýaman, inim jan!

Deòizçiniòki-hä aòsat, portda gyz garaºyp durandyr! Sürüjiniòki hem hezil, duralgada gyz garaºýandyr. Prowodnigiòki hem gowy, wokzalda gyz garaºýandyr. Diòe gyzyòky kyn, erbet, onuò portada-da, duralga-da, wokzala-da bir özi ýetiºmeli.

Goòºy goòºy aýala duºýar.
—Lena jan, hany äriò?
—Komandirowkada.
—Onda men gije baraýaýyn?
—Näme men saòa jelepmidirin?
—Aý, nätdiò-aý, kimiò oòa häzir puly ýeter?

Iki bolt ýagda ýuwunýar. Olaryò biri:
—Ah, häzir bir gaýkajyga geýdiräýseò!..
Ikinjisi bolsa:
—O-ow, sen näme diýýäniòi bilýärmiò?! Ýene pos iliºer-dä onsoò!

Aýal seksopotologyò ýanyna gelýär-de, arzyny aýdýar:
—Doktor, meni hiç kim kanagatlandyrmaýar. Onsoò, mydama seks isleýärin-dä!
—Siz tizräk durmuºa çykyò.
—Ärim bar-a!
—Onda oýnaºam tapynyò-da.
—Olardanam altysy bar-la!
Doktor (agzyny açyp).
—O-how, onda-ha siz, diýseò geò-enaýy zenan!
—ªeýle bolsa, bir haýyº: maòa enaýy zenan diýip sprawka beriò! Ýogsa hemmeler maòa entän tula diýýär-dä.

Iki sany razwedkaçy gyz pikir alyºýar:
—ªu gün bu amerikan diplomaty bilen ýataryn. Ol maòa gerek hemme maglumaty berer onsoò.
—Eger-de bermese?..
—Bolman-da keýp çekerin-dä, onda.

Oglanjyk ejesi bilen köçede. Ol ýolda bir daýzanyò duranyny görüp, ejesine ýüzlenýär:
—Eje, hol daýzany satyn al-da.
—Oglum, ol satylanog-a. Ol janly ahyryn.
Soòra olar ýene bir aýalyò gapdalyna gelenlerinde:
—Eje, onda ºu daýzany satyn alaýaly?
—O-da satylanok, oglum.
—Aý, bolýa-da, onda men indiki gezek kakam bilen gezelenje çykjak. Ol men diýmänkäm daýza satyn alýar.

Otlynyò iki adamlyk (SW) küpesinde  erkek bilen aýal ýola düºýär. Erkek lak atmakdan ötri:
—Geliò, tapmaça oýnalyò. Ine, meniò hünärim «I» harpy bilen baºlap,  «R»-de gutarýar.
—«Inžener» diýmekmi?—diýip, aýal höwesjeò-hantama ýylgyrýar-da, oòa sowal berýär. —Meniò kärim bolsa «B»-den baºlap, «»—ýumºaklyk belgisi bilen tamamlanýar...
Ara esli salym dymyºlyk düºýär... Erkegiò ýüzi gitdigiçe gyzarýar.
—Bibliotekar—diýip, aýal ýylgyryp, özi jogap berýär. —Siz bolsa nämedir diýip oýlandyòyz, meniò hobbim? (güýmenjäm).

Ofisiant zenan stoly saklap, müºderä ýüzlenýär:
—Eger gijäni oòatja geçirerin diýseò, meniò adym Maºa.
—Eger muny islemesem, onda size kim diýip ýüzlenmeli?

Aýallaryò suwda ýüzmek boýunça Olimpiýa komandasy türgenleºik geçirýär. Sportsmenler suwa yzly-yzyna çümüp, geçmeli aralygy ýüzüp geçýärler. Kenarda bolsa bir garry semiz ýewreý aýaly jorap örüp oturyºyna her suwa bökene göwniýetmezçilik edip hüòürdeýär:
«Baý-ba, ºunuò ýaly guýruk bilen ýaryºa gatnaºan bolýar! Ol näme ellerini kelemenledýär!» diýen ýaly sözleri aýdyp otyr.
Bu ýewreý heleýiò hüòürdisi ahyrsoòy treneriò ýüregine düºýär-de:
—Siz näme, olaryò ählisini tankytlaýarsyòyz? Siz näme sportuò ºu görnüºinden heý, azda-kände bir zatlara düºünýäòizmi?
—Hawa!
—Hany, belki siz baºarnygyòyzy görkezersiòiz?
—Baº üstüne!—diýip, ol çykarynýar-da, suwa çümýär... we dünýäniò rekordyny goýýar!!!
Hemmeler saò-gaty bolup dur. Trener bolsa tasdan özünden gidipdi:
—Siz kim? Biz näme üçindir sizi tanamadyk-la!
—Bilýärsiòizmi näme?—diýip, ýewreý aýaly jogap berýär. —Wenesiýada köçelere derek kanallar bar, a men bolsa ol ýerde 30 ýyllap köçe küntüsi bolup iºledim...

Alla Günbatarda az salym iºläp dolandy. Ol gazet bildiriºinden gap ýuwujylyga gyzlary toplanýandygyny bilýär. Ol ýöne aldanan eken. Sebäbi serhetden geçenlerinden soòra, onuò pasportyny elinden alyp, daºary ýurt haremhanasyna satmadylar-da, hakykatdan-da, restorana getirip, hapa gaplary ýuwmaga mejbur etdiler. Alla bolsa muòa dergazap bolup, bir ölüp bilmedi.

Düýn milisiýa B atly raýaty tutdy. Sebäbi ol öz tenini satýardy. ªonda bu kanuny däl baýamak seriºdesi konfiskasiýa edildi.

Aýal «sagatjyklary» satylýar. Bir sagat—50 dollar.

Siz bir sary saç aýalyò akylyndan azaºanynyò taryhyndan habarlymy? Bu ºeýle bolupdy:
Bu gelin bordelde alty ýyllap lezzetli zähmet çekýär. Ol tötänden bu bordeldäki galan gelinlere lezzetli zähmet çekeni üçin pul hem tölenýänligini eºidäýse nädersiò!

jelep aýylganç düýº görýär: müºderileriò hemmesine mugt hyzmat etmeli.

Erkekler lül-gammar bolup serhoºluk edýärler. Hemmeler hezil edip gülýärler hem bulgurdan bogazyna ýetiºibildiklerine goýberýärler. Diòe biri keýpsiz otyr.
—Petýa, saòa näme boldy?
—Men bir eýmenç bela duçar boldum, oglanlar. Meniò aýalymda SPID bar eken. Size birden näme boldy, oglanlar? Baryòyzyò ýüzüòiz ak tam boldy-la? Men oýun edip, degiºdim ahyry!..

—Be-eý, ºuny bilip bolsady: SPID çybynlardan hem geçýärmikä?
—Saòa näme, gyz, ýetenokmy?

«Eger-de bu söýgi bolsa?» liriki melodramanyò surata düºüriº topary 2-nji deriwenerelogiýa dispanserini kino döretmäge eden kömegine minnetdarlyk bildirýär.

—Aý, gyz, meniò bilen saraýyò aòyrsyna gezelenje gidermisiò?
—Saraýyò aòyrsyna diýdiòmi? Näme berseòizem, ylalaºman! Diòe nagt pul bolmasa!

—Aý, gyz, siziò içligiòiz ºeýle bir ajaýyp eken. Siz muòa näçe berdiòiz?
—Iki.
—Bu näme diýdigiòiz?
—Iki gezek-dä.

—Näme, ýigit, içiòiz gysýarmy?
—Hawa, ýöne edil onça däl-le...

Täze ors baýy myhmanhana gelýär-de, nomer zakaz edýär.
—Nomerde telewizorjyk, diwan, kompýuter, wideo, wanna—džakuzi we ºuòa meòzeº we gaýry zatlar bolsun, hökman—diýip, buýruk berýär.
Agºam myhmanhana öwrülip gelip görse, buýran zatlaryndan baºga iki sany gyz hem otyr.
—Bular kim?—diýip, administratordan soraýar.
—Bular «ºuòa meòzeº» we «gaýry zatlar-da...»

—Oguljygym, sen gije biriò ýarynda telewizordan näme görmekçi bolýarsyò?
—Haýwanlaryò durmuºyna degiºli bir gepleºik-laý.
—Be-eý, beýle-de bir zat bolar eken. Gijäniò ýarymynda-da çagalara degiºli gepleºik bolar oguºýa! Aý, bolýa-da, görüber onda... Ýogsa-da beýle gepleºigiò ady nämekä?
—«Twer köçesindäki gije kebelekleri».

Kitap dükanynda diwardan asylan bildiriº:
«Seksiò tilsimi» suratly sprawoçnigi «jynsy keselleri» okuw kitabyna çalyºýaryn».

«Goç ýigit» wraçyò ýanyna gelýär-de, ºobada çykarynýar. Wraç geò galyp sowal berýär:
—O-how! Bu demir türsügiòiz näme?
—Wenerik kesellerden goranýan-laý!
—Aýaklaryòyzda barmaklaryòyzam ýog-a?!
—Aý, bir gezek türsügimiò rezini ýolnanda boldy-laý bü!

Iki erkek gürleºýär:
—Sergeý jan, men düýn negr gyzyny «tutdum» welin, gül-dä özi! Aýaklary-da «daº-da». Görki—«ýykýar-ow»! öýe getirdim, ºampan içdik... Men onuò ýuwaº-ýuwaºdan eºigini çykardym, çyrany öçürdim...
—A soò näme boldy, ºony tiz aýtsana!..
—Soòra bolsa ony ýitirdim-laý...

Erkek kiºi ir bilen sagat altyda töweregine garap öýden çykýar. Muny gören bir goja oòa sowal berýär:
—Aladaòdan nirä, inim?
—Haremhana barýan-laý!
—Sagat ýaòy alty bold-a?!
—Hawa, ol iºimi tizräk dynasym gelýär!

Wowajygyò ejesi oglunyò gündeligini görüp oturyºyna mugallymanyò eden ýazgysyna gözi düºýär: «özüni alyp barºy—2 (ikilik), ol gyzjagazlardyr seks hakynda örän köp oýlanýar».
Ejesi uly höwes bilen gündelige ºeýle ýazgy goýýar: «Mariýa Iwanowna, eger muòa bir alaç tapsaòyz, maòa-da habar beräýiò-dä?! Sebäbi munuò kakasynyò hem hut ºunuò ýaly problemasy bard-a!»

Äri aýalyndan nägile halda soraýar:
—Sen näme üçin haçan orgazm bolýandygyny hiç haçan aýtmaýarsyò?
—Men nädip aýdaýyn, mende orgazm bolan mahaly sen hemiºe öýde    ýog-a!

Men sizi söýdüm weli, näme üçindir men hassa-laý?!

Milisiýa jelepçilik bilen ýeterlik meºgullanmaýar.


—Eý, Huda-aý!
—Hä, näme, Adam atam?
—Eý, Huda, maòa düýn näme boldy, meniò gapyrgalam ýog-a?
—Gör-le muny, seniò özüò düýn gyz getirmeklerini buýurdyò ahyryn!

Mugallym aýal okuwçysynyò kakasyna ºikaýat edýär:
—Siziò Wowajygyòyz maòa jelep diýdi!
Kakasy Wowajyga käýinýär:
—Sen, ýagºylygy bilmez ekeniò! Mugallym seni okadýar, seniò aladaòy edýär. Onuò iºden soòra näme iºleýänligi bilen seniò ne iºiò?

Gyz köçede maºyny saklaýar:
—Medwedkowa çenli!
—Näçe berersiò?—diýip, kireýkeº soraýar.
Gyz näz bilen towlanjyrap:
—Men-ä natura bilen töläýjekdim weli...
Nebsüwer kireýkeº gyza birsalym seredip, dykgatly synlaýar-da:
—Bary-ýogy ýüz rublmy? Ýo, ýo... Medwedkowa çenli diýdiòmi? Ýok, gitmen oòa!

Erkek adam köçede duran ýeòles gyzlaryò ýanyna gelýär:
—Gyzlar, siz nämä dursuòyz?
—Biz duramzok. Iºleýäris.
—A siz nähili iºleýärsiòiz?
—Sagadyna tölemek usuly bilen.
—Bir sagada näçe tölemeli onda?
—250 rubl-laý, bary-ýogy.
—Hä, bolýa, onda, ýörüò, iki sanyòyz iki sagatlyk... Meniò mellegimi depmek iºim bar.

Dermanhanada erkek kiºi satyjy gyza örän pessaý ses bilen bir zatlar diýip ýüzlenýär.
Satyjy bolsa (gaharly):
—Eý, erkek! O nämäniò goranyº seriºdesi? Bu ýer goranmak ministrligi däl, bu ýer dermanhana ahyryn!—diýip, «esrek» erkegiò ýüzüni alýar.

Dermanhananyò satyjysyna müºderi ýüzlenýär:
—Sizde gonoreýa garºy derman barmy?
—Hawa, kassa elli rubl töläò.
—Gül ýaly! Men töleg edýänçäm, muny owadanja edip daºlaweriò, gaplaweriò. Her näme-de bolsa, sowgat—sowgat bolýa-da!

—Hassa, siz soòky jynsy akt mahaly prezerwatiwlerden peýdalandyòyzmy?
—Doktor jan, siz näme üçin «soòky» sözüni ºeýle gussaly aýtdyòyz-a?

—Wowka jan, ynha, ªwesiýada hakyky sosializm!
—Muny sen nämeden aýdýarsyò?
—Ol ýeriò dükanlarynda kolbasanyò kyrkdan hem köp görnüºi bar. özem bu diòe seks-ºoplarda!

—Kim gapyny kakýar?
—Bu, men—aragezer Peçkin. Siziò oguljygyòyz üçin gyzjagaz getirdim.
—Bize gerek däl-ä! Biziò sygrymyz bar ahbetin.

Gyz çykarynyp baºlaýar. Erkek soraýar:
—Seniò ýaºyò näçe, ýogsa-da?
—On üç.
—On üç diýdiòmi? Onda git—gözüme görünme!
—Be, be... Siziò beýle yrymçyl bolaýºyòyzy!

—Siziò adyòyz näme?
—Ol niräme bakýanyòyza bagly...

—Biz joram Wika bilen top-model bolmakçy. özem çakylyga gelýänlerinden.

Çatrykda özüni gümürtik alyp barýan aýal dur. Onuò ýanyna durýan maºynlar hem gümürtikleriòki.

Wokzalda bir gözel gyz kelte ýubkada dur. Onuò ýanyna erkek kiºi gelip, pessaý sesli soraýar:
—Näçe?
—Göwnüòizden çykaranyòyz bolýar.
—Onda näme, 20 rubl hem ýeterlikmi?
—Elbetde, ýeterlik!
Erkek hezil edip oòa 20 rubl berýär. Gyz bolsa baºyny atyp, hormat bilen doga-dilege baºlaýar:
—Hudaý size saglyk bersin, jomart adam!..

Ahyrsoòy boljak eken:
Peterburgda ýeòlesleriò asylly gyzlar instituty açyldy.

Striptiz-baryò gapysynyò agzynda sakçy iki sany kämillik ýaºyna ýetmedik gyzy saklaýar:
—Aý, em sorri! Çagalara girmek gadagan!
—Aýryl ýoldan, akmak. Biz tomaºaçy däl, biz iºlemäge geldik bu ýere...
***
«Dorogada» durmaò, «dorogoý» gyzlar. «Arzanjalar» gazanç etsin azajyk!

SÖZSOÒY ÝERINE
Bu «tümlük kebelekleriniò»  köptaraply problemalary barada esli delildir maglmatlary getirdik. Indi meseläniò çözgüdi dogrusynda. Hawa, ol hakda hem kän pikirler aýdylyp geçildi. Munuò sebäbi barada iki agyz filosofik syn:
Bu «gadymy kär» mugallym, wraç... we gaýrylar ýaly hormatly kär-ä däl. özem bu barada kän gaýtalanýan ýene bir pikir hem o diýen ras—laýyk däl. Bu aglaba ynsan azgynlygy ýa-da azatlygy zerarly döreýän dert däl-de, ynsan asgynlygyndan «hamyla» bolýan hassalyk. ªonuò üçin hem muny diòe gadaganlyk girizmek bilen hem doly çözüp bolmaýanlygyny taryh görkezýär.
Megerem, bu aýratyn kärdir. özem mazamlamaly däl-de, ýazgarylmaly kärdir... Bu bir ynsan ymsynmasynyò «ysmazydyr».
Muny görmezlik edibem ýeòip bolmaýar. Gaýtam, bu «tümlük kebeleklerine» jemgyýetçilik çyrasyny—yºygyny tutmak lazymdyr! Bu iº megerem, ºu yºyk tutmadan baºlanýandyr.

Adwokat
18, Iýul-2010ý (17:08)
Jogapla +1





Siz şu zatlary eşidipdiňizmi?

* 1588-nji ýylda Papa Sikst
V
jelepçilik bilen göreşip, aýallara teatr sahnasynda çykyş etmegi-de,
hatda ybadathananyň horunda aýdym aýtmagy-da gadagan edipdi.


* Birleşen Arap
Emirliklerinde GDA
ýurtlaryndan barýan aýallaryň 10-dan 30 ýaşlysyna
çenlisiniň durmuşa çykmadyklaryna gadaganlyk bar. Indi bu gadaganlygy 40 ýaşa
çenli artdyrmak göz öňünde tutulýar. Bu ýurda diňe öz resmi äriň bilen barmak
mümkin.


* Olga Lwowna
Adamowa-Slizbergiň «Ýol»
atly ýatlama kitabynda stalin lagerleri we
türmeleri barada şeýle setirler bar: «jelepçilige ýüz uran adamlar içki berklik
sütünlerini, erjelliklerini, ykjamlyklaryny, buýsançlaryny ýitirdiýer. Olar
ilkinji şowsuzlyga uçran badyna umumy işlere duşup, olaryň agyrlygyndan gurban
bolup gitdiler»


* Kinniwanja afrika döwletiniň
karoly Swazilend Mewati III-iň 11 aýaly bar. Olaryň hersi «Milletiň
enesi» diýen hormatly adygöterýär. özem olar karol aýaly bolmazyndan öňürti
SPID baradaky testi geçýärler.


* Dünýäde ýeke-täk teatryň —Pişikler
teatrynyň ýolbaşçysy Ýuriý  Kuklaçew

«Men hiç haçan hiç kimi ýazgarmaýaryn. Ýol gyrasynda duran gyzjagazlary
görýärin, emma men olary neneňsi ýazgaraýyn?.. Men olara dözmeýärin» diýdi.


* Ýakynda geçirilen sosialogik
barlaglar amerikaly ýetginjekleriň seksual «işlere» ene-atalaryň oýlaýşyndan
has ir baş goşýandygyny görkezdi diýip, Reuterc habar berýär. Şonda 1000 sany
sowal-jogap alşylan 13-16 ýaşly oglandyr gyzlaryň 27 prosenti eýýäm
aýşy-eşretiň düýbüni «deşip» ýetişendiklerini boýun aldylar. Olaryň
ene-atalarynyň 83 prosenti bolsa öz çagalary diňe dodaklaşmak-ogşaşmak lezzeti
bilen çäklenýändir öýdýän eken.


* Hindi okeanynda bolan ýer
titremesinden we suw joşmasyndan (sunami) heläk bolanlar halas edilen halaty
ýüzlerçe zorlama bolan eken. Gark bolmakdan halas eden erkekler aýaldyr
gyzlaryň namysyna degipdir. Ýüzlerçe çagalar bolsa haremhanalara we
aragezerleriň eline düşüpdir.


* Sahalindäki «Dunkanyň
göbegi»
şäherçesiniň ady ýerli jelebiň ady bilen baglanyşykly eken. Dunka
atly loly şol ýerdäki tussag erkekler bilen jynsy hasaplaşygy altyn çäge bilen
geçiripdir. Müşderi Dunkanyň göbegine näçe altyn çäge sygýan bolsa, şony-da
guýar eken. Dunkanyň öýüni dökenlerinde 8 kilogram altyn tapylypdyr. Emma şonuň
üçin ony jenaýat jogapkärçilige çekmändirler.


* Ýaşlara seksual bilim berýän
halkara gullugy 17-25 ýaşlylaryň arasynda giňden anketleşdirmek geçirdi. Şonda
ýaşlar entek nikalaşýançalar 10 sany erkegi (aýaly) «görüpdirler». Muny
kadaly-bolaýmaly (normal) zat hasaplaýarlar. Olaryň üçden biri 15 ýaşa çenli
«gyzlygyny» aldyrmak adaty ýagdaý diýip düşünýärler. Has-da beteri—olaryň üçden
ikisi jynsy gatnaşyklardaky iň ýönekeýje gigiýena, wenerik keseller we
göwrelilikden goranmak serişdeleri hakynda derekli zat bilmeýärler eken.


* 2004-nji ýylda ABŞ-nyň
senatanyň
mejlisinde pornografiýa seretmek hyruçy-hyjuwy narkomaniýanyň bir
görnüşidir, ýagny neşekeşlik keseli deýin howpludyr diýip yglan edildi. Tümlük
«kebelekleriniň» biriniň pikirine görä, gyzlar jelepçilik bilen «tä olary
atylyp başlaýançalar» meşgullanarlar.


2004-nji ýyldan
başlap Italiýanyň hökümeti erkek raýatlara salgyt azaltmalaryny girizdi. Ýöne
bir şert bilen: olar prezerwatiwleri yzygiderli satyn almaly! Bu ýerde
hasap-tygşytlylyk bar: prezerwatiw ulanylsa, wenerik keseller, gepatit
(sarygetirme), esasan-da SPID degenleriň sany azalyp, saglygy goraýyş
ministrliginiň bu keselleri bejermäge goýberýän serişdeleri tygşytlanýar. Salgydyny
azaltmak üçin, erkek adamlar bir ýylda azyndan 250 ýewrolyk prezerwatiw alyp,
salgyt edarasyna öz adyna ýazylan we bu harydy alandygyny tassyklaýan çeki
görkezmeli.


Spesialsitler-hünärmenler
jeleplerde haýwan intuisiasy bar, olar howpy duýýarlar diýip hasaplaýarlar.

 

Hem oýun, hem çyn ýa-da oýunly
çyn


Men «sakladym»—saklandym,

Bitamalykdan hem wehimi ýatlap

«Sypaň-sermeňinden» (günämi
geç, Hudaý)


ölen, ýöne hemmä zerur
gözeliň.




Gelsene, ajap Adonis

Pafosyň hem Kiferanyň sürüsi

Eňilkelle laisleriň söýýäni

Weneranyň bagty gelen läligi.

(A.Puşkin)



Şeýle «ýaş-juwan» hem-de şeýle
gadymy—goja kär.


Nikita Bogoslowskiý.

 

ählihalk zat diňe jeleplerdir.

(Wladimir Woýnowiçin. «Täze
ruslar» romanyndan).




Seks çüw ýalaňaç entuziazmyň
esasynda ysnyşmakdyr.


W. Fedorçuk.



Çagalykda haremhanalarda
sazanda ýa syýasatçy bolmak arzuwandadym. Ýogsa-da bularyň tapawudy, dogrusyny
aýtsaň, kän hem däl.


Garri Trumen. (ABŞ-nyň
prezidenti).




Men lýubow—söýgim üçin ömrümi
bermäge taýýardym. Ýöne Lýubow—Lýuba (söýgülim) nagt puly söýýärdi.


Boris Krutiýer.

 

Anekdotlar

 

«90h60h90» ölçegli gyz öz
ikinji «90»-yna iş-güýmenje gözleýär.




—Eý, dost jan, düýn bir gyzy
«gapdym» welin, onuň ölçegjikleri 90h60h90 eken!


—Bah, bah, ol-a, barypýatan
gowusy-geregi eken bize-de!


—Ýok, ýok-laý, walla! Onuň
ikinji aýagy hem şuň ýalydy!




—Hanymgözel, siz Roždestwo baýramyny
nirde garşy aldyňyz?


—Hemişeki ýaly, düşekde-le.

—Näme, mähelle köpmüdi onda?



Bildiriş:

«Gözel gyz bilen agzybir
maşgala bolmak üçin tanyşmakçy. Bir gijelik».




Profsoýuz ýygnagy. Başlyk:

—Mariýa Iwanowna, bu nähili
beýle boldy, siz at gazanan tikinçi, önüçiligiň öňdebaryjysy, ýaşlaryň
halypasy, kommunistik zähmediň zarpçysy hökmünde... birdenem... walýuta jelebi?


—Men näme diýsemkäm,
ýoldaşşlar, aý, hawa-da, meniňkem şu gezek şowuna düşdi-dä!..




Reklama:

«Men loly bolup işleýärin. Maňa
bu diýseň ýaraýar. Ýöne, näme meniň müşderilerimi weli bir zady—hapa görýärler.
Ol-da saçymdaky goňak!


Ah, olar bilsediler bir zady,
bu meniň saçly ýerimdäki beýleki zatlara garanyňda hiç zad-a!»




—Biz-ä gadymy kerin eýeleri. Pul
üçin ýatýarys.


—Hä-ä! Azaşanlardan
bolýaňyz-da onda?


—Ýok-laý. Biz garawullar-laý…



Mugallym aýal mekdepde:

—Tim, işde seniň ejeň näme
bilen meşgullanýar?


—Ol—doktor!

—Gaty gowy. Emmi, onda
seniňki?..


—Meniň kakam poçtalon.

—Sag bol, Emmi—diýip, mugallym
sorag-jogaby dowam etdirýär. —Bill, seniň ene-atalaryň näme?


Bill gaýşaryp durşuna:

—Meniň kakam bordelde saz
çalýar!—diýip, buýsançly jogap berýär.


Muňa haýran galan mugallym
agşam Billiň kakasyna jaň edýär:


—Siz çagany, gör nähili
şertler terbiýeleýän ekeniňiz, bu dogrumy?


Ol jogap berýär:

—Umuman-a, men programmaçy. UNIX
sistemasynyň TSP/IP kommunikasiýa protokolynda işleýärin. Ýöne muny nädip 7
ýaşly çaga düşündirip bolar?




—Goňşy jan, heý sen göz öňüne
getirip bilermiň? Meniň uly gyzym häzir haremhanada işleýär.


—Ah, gadyrly goňşym, ol
mydama-da alçak çagady!




Milisioner köçede tutan kiçi
ýaşly azaşanyna ýüzlenýär:


—Eger-de seniň bu ýerde
erkekleri esredişiňi görse, saňa ejeň näme diýer öýdýärsiň?


—Ol meni gürrüňsiz urar! Sebäbi
bu onuň territoriýasy ahyryn!




—Aý, gyz, siz, heý kino
düşüpmidiňiz?


—Kino—ýok. Ýöne myhmanhana
weli—her gije.




—Kolýa, biziň merkezimizde
şeýle bir restoran açdylar, eşitseň—ýykylarsyň! Oňa giriş mugt, iýmiti hem
joşýarlar, tans tä ýykylýançaň, içgini her kim mugt berýär, soňra seni takside
myhmançylyga-da äkidýärler. Ol ýerde-de göni düşege geçýärsiň. Soň bolsa öýüňe
getirip, üstesine ýüzlüjegi eliňe gysdyryp goýberýärler!


—Aý, goýsan-aý! Sen ol ýerde
bolduňmy özi?


—Ýok, maňa aýalym höwes bilen
gürrüň berdi.




Loly Pariž bankyna pul goýýar.

—Hanym—diýip, gullukçy
ýüzlenýär. —Bagyşlarsyňyz, ýöne bu pullar galat-ýasama ahyryn.


—Eý, Hudaý—diýip, loly
zörledip goýberýär. —Diýmek, meni zorlapdyrlar-da!




«Biziňkileriň» biri haremhana
barýar-da, haýyşa başlaýar:


—«Hanymgözel», men siziň gyzjagazlaryňyzyň
hyzmatyndan peýdalanmakçy. Ýöne adaty däl tär bilen.


—Munuň ýaly bolsa, men size
Sussannany hödürlemeki. Sebäbi onuň üçin hiç zat geň däl. Ol köpi görendir.


Müşderi Sussannanyň otagyna
girýär. Az salymdan Sussanna ýüregi ýarylan ýaly bolup, otagyndan okdurylyp
çykýar-da, uly wehim bilen:


—Ýok, ýok, mese, muny beri
diýmäň!


—Müşderi nämäni
isleýär?—diýip, haremhananyň hojaýyny Sussannadan soraýar.


—Hanym, ol aýylganç zady
teklip edýär: ol kredite, üstesine-de «rubla» dileýär!




Gyzjagaz deňiz kenarynda
oturan ýerinde aglaýar. Onuň ýanyna bir turist gelip sowal berýär:


—Gyzjagaz, sen nämä aglaýaň?

—Azaşdym.

—Seniň adyň näme?

—Nataşa.

—Aý-aý-aý, şeýle kiçijik
gyzjagaz, emma eýýäm Nataşa bolupdyr.


(Türkiýede GDA ýurtlaryndan
baran hemme lolulary «Nataşa» diýip atlandyrýarlar).




Çagalaryň zähmet we dynç alyş
lagerinde ikinji topar has aýratyn tapawutlanýardy. Olar kolhozda gazanan
pullarynyň hemmesine jelepleri satyn alyp... soňra olary azatlyga
goýberýärdiler!




Towşan dazlap barýar. Egninde
bolsa telewizor. Aýy ondan soraýar:


—Nireden?

—Tilkiden, men onuň müňünji
müşderisi.




Ýigit öýlenýär. Ýöne oňa
dostlary aýalynyň ozal jelepçilik edendigini aýdýarlar. Ol aýalyny kowmakçy
bolýar. Aýaly bolsa:


—Men, heý seň aladaňy
etmedimmi?


—Aý, ýok...

—Ýa-da seniň dost-ýar,
garyndaşlaryň bilen ýaramaz gatnaşykdamy?


—Aý, ýok...

—Hany, aýt, onda, men nahary
erbet taýýarlaýanmy? Ýa-da özüme seredemokmy? Düşekde özümi oňaramokmy?


—Aý, ýok-la...

—Sen, näme, bu zatlary
gaýybana öwrenip bolýandyr öýdýärmisiň, hä?




äridir aýaly sögüşýär. Ertesi
irden aýaly ärine altybelgili baha-san ýazylan kagyzy uzadýar.


—Munyň näm-aý?—diýip, äri
soraýar.


—Sen maňa düýn jelep diýdiň-ä,
indi şonuň üçin hem şu ýaşan ýyllarymyzyň «kireýini» tölemeli bolarsyň. «Mugt
Buharda ýok», onda-da ýekeje gijelik mugt jelebi tap hany, göreli.




Strip klublar, kazino, resmi
däl haremhanalar we beýleki hezil-eşret ýerler boýunça milisiýanyň işgärleri
gijeki reýdi geçirdiler. Reýd üstünlikli geçip, hiç ýerden, hiç jelepden
arza-şikaýat bolmady. Megerem, milisiýa işgärlerine azgyn-esrek heleýleriň
«göwni ýeten» bolmaly.




Milisiýanyň protokolyndan:

«Anna agşamy bölüme jelep
gelip düşdi. Mundan ýaňa 12 sany milisiýanyň işgäriniň «işi» gozgaldy».




«Azaşany» jogapkärçilige
çekýärler.


Sudýa:

—Familiýaňyz?

—Petrowa.

—Adyňyz?

—Anžela.

—Nirede ýaşaýarsyňyz?

—Pylan ýerde.

—Ýaşyňyz?

—Ýigrimi alty.

—Käriňiz?

—Andrýuşa, oýun etmäňi bes
etsene indi!..




Müşderi haremhanada:

—Salam, sizde gyz barmy?

—Ýok.

—Onda kimdir biri bardyr-a?

—Bar. Taksa—200 dollar.

—Aý, bolýa-da, getiriň onda Taksany.



—Aý, gyz, sen bäşlikçimiň?

—Ýok.

—Näme, onda dörtlükçimiň?

—Ýok. Men kanagatlandyryjy.



Iki jelep derdinişýär:

—Günä baryny edýäris öz-ä. Ybadathana baryp, toba edip, doga
okasak...


—Men-ä synanyşdym, bolmady. Ýaňy dyza çökýärin welin,
endigime görä agzym açylaýýar-da... Sogaba derek «sorup» oňaýmasak...




Bara gelen müşderi bulgur yzyna bulgur boşadyp, barmene
janyýangynly gürrüň berýär:


—Men aýalyma haremhanada duşsam nädersiň?

—Muňa näme gyýylýarsyň? Bu romantik ýagdaý-a. Gül ýaly bolar.

—Gül ýaly diýdiňmi? Men-ä aýalym çagalarynyň arasyndadyr
öýdýärdim. Aýalymam men işdedir öýdüpdir. Iň soňunda bolsa haremhananyň
hojaýyny ne-hä pulumy gaýtardy, ne-de başga gyz tapyp berdi!!! Ine, şu ýaman,
inim jan!




Deňizçiniňki-hä aňsat, portda gyz garaşyp durandyr!
Sürüjiniňki hem hezil, duralgada gyz garaşýandyr. Prowodnigiňki hem gowy,
wokzalda gyz garaşýandyr. Diňe gyzyňky kyn, erbet, onuň portada-da, duralga-da,
wokzala-da bir özi ýetişmeli.




Goňşy goňşy aýala duşýar.

—Lena jan, hany äriň?

—Komandirowkada.

—Onda men gije baraýaýyn?

—Näme men saňa jelepmidirin?

—Aý, nätdiň-aý, kimiň oňa häzir puly ýeter?



Iki bolt ýagda ýuwunýar. Olaryň biri:

—Ah, häzir bir gaýkajyga geýdiräýseň!..

Ikinjisi bolsa:

—O-ow, sen näme diýýäniňi bilýärmiň?! Ýene pos ilişer-dä
onsoň!




Aýal seksopotologyň ýanyna gelýär-de, arzyny aýdýar:

—Doktor, meni hiç kim kanagatlandyrmaýar. Onsoň, mydama seks
isleýärin-dä!


—Siz tizräk durmuşa çykyň.

—Ärim bar-a!

—Onda oýnaşam tapynyň-da.

—Olardanam altysy bar-la!

Doktor (agzyny açyp).

—O-how, onda-ha siz, diýseň geň-enaýy zenan!

—Şeýle bolsa, bir haýyş: maňa enaýy zenan diýip sprawka
beriň! Ýogsa hemmeler maňa entän tula diýýär-dä.




Iki sany razwedkaçy gyz pikir alyşýar:

—Şu gün bu amerikan diplomaty bilen ýataryn. Ol maňa gerek
hemme maglumaty berer onsoň.


—Eger-de bermese?..

—Bolman-da keýp çekerin-dä, onda.



Oglanjyk ejesi bilen köçede. Ol ýolda bir daýzanyň duranyny
görüp, ejesine ýüzlenýär:


—Eje, hol daýzany satyn al-da.

—Oglum, ol satylanog-a. Ol janly ahyryn.

Soňra olar ýene bir aýalyň gapdalyna gelenlerinde:

—Eje, onda şu daýzany satyn alaýaly?

—O-da satylanok, oglum.

—Aý, bolýa-da, onda men indiki gezek kakam bilen gezelenje
çykjak. Ol men diýmänkäm daýza satyn alýar.




Otlynyň iki adamlyk (SW) küpesinde  erkek bilen aýal ýola düşýär. Erkek lak atmakdan ötri:

—Geliň, tapmaça oýnalyň. Ine, meniň hünärim «I» harpy bilen
başlap,  «R»-de gutarýar.


—«Inžener» diýmekmi?—diýip, aýal höwesjeň-hantama
ýylgyrýar-da, oňa sowal berýär. —Meniň kärim bolsa «B»-den başlap, «»—ýumşaklyk
belgisi bilen tamamlanýar...


Ara esli salym dymyşlyk düşýär... Erkegiň ýüzi gitdigiçe
gyzarýar.


—Bibliotekar—diýip, aýal ýylgyryp, özi jogap berýär. —Siz
bolsa nämedir diýip oýlandyňyz, meniň hobbim? (güýmenjäm).




Ofisiant zenan stoly saklap, müşderä ýüzlenýär:

—Eger gijäni oňatja geçirerin diýseň, meniň adym Maşa.

—Eger muny islemesem, onda size kim diýip ýüzlenmeli?



Aýallaryň suwda ýüzmek boýunça Olimpiýa komandasy türgenleşik
geçirýär. Sportsmenler suwa yzly-yzyna çümüp, geçmeli aralygy ýüzüp geçýärler.
Kenarda bolsa bir garry semiz ýewreý aýaly jorap örüp oturyşyna her suwa bökene
göwniýetmezçilik edip hüňürdeýär:


«Baý-ba, şunuň ýaly guýruk bilen ýaryşa gatnaşan bolýar! Ol
näme ellerini kelemenledýär!» diýen ýaly sözleri aýdyp otyr.


Bu ýewreý heleýiň hüňürdisi ahyrsoňy treneriň ýüregine
düşýär-de:


—Siz näme, olaryň ählisini tankytlaýarsyňyz? Siz näme sportuň
şu görnüşinden heý, azda-kände bir zatlara düşünýäňizmi?


—Hawa!

—Hany, belki siz başarnygyňyzy görkezersiňiz?

—Baş üstüne!—diýip, ol çykarynýar-da, suwa çümýär... we
dünýäniň rekordyny goýýar!!!


Hemmeler saň-gaty bolup dur. Trener bolsa tasdan özünden
gidipdi:


—Siz kim? Biz näme üçindir sizi tanamadyk-la!

—Bilýärsiňizmi näme?—diýip, ýewreý aýaly jogap berýär.
—Wenesiýada köçelere derek kanallar bar, a men bolsa ol ýerde 30 ýyllap köçe
küntüsi bolup işledim...




Alla Günbatarda az salym işläp dolandy. Ol gazet
bildirişinden gap ýuwujylyga gyzlary toplanýandygyny bilýär. Ol ýöne aldanan eken.
Sebäbi serhetden geçenlerinden soňra, onuň pasportyny elinden alyp, daşary ýurt
haremhanasyna satmadylar-da, hakykatdan-da, restorana getirip, hapa gaplary
ýuwmaga mejbur etdiler. Alla bolsa muňa dergazap bolup, bir ölüp bilmedi.




Düýn milisiýa B atly raýaty tutdy. Sebäbi ol öz tenini
satýardy. Şonda bu kanuny däl baýamak serişdesi konfiskasiýa edildi.




Aýal «sagatjyklary» satylýar. Bir sagat—50 dollar.



Siz bir sary saç aýalyň akylyndan azaşanynyň taryhyndan
habarlymy? Bu şeýle bolupdy:


Bu gelin bordelde alty ýyllap lezzetli zähmet çekýär. Ol
tötänden bu bordeldäki galan gelinlere lezzetli zähmet çekeni üçin pul hem
tölenýänligini eşidäýse nädersiň!




jelep aýylganç düýş görýär: müşderileriň hemmesine mugt
hyzmat etmeli.




Erkekler lül-gammar bolup serhoşluk edýärler. Hemmeler hezil
edip gülýärler hem bulgurdan bogazyna ýetişibildiklerine goýberýärler. Diňe
biri keýpsiz otyr.


—Petýa, saňa näme boldy?

—Men bir eýmenç bela duçar boldum, oglanlar. Meniň aýalymda
SPID bar eken. Size birden näme boldy, oglanlar? Baryňyzyň ýüzüňiz ak tam
boldy-la? Men oýun edip, degişdim ahyry!..




—Be-eý, şuny bilip bolsady: SPID çybynlardan hem geçýärmikä?

—Saňa näme, gyz, ýetenokmy?



«Eger-de bu söýgi bolsa?» liriki melodramanyň surata düşüriş
topary 2-nji deriwenerelogiýa dispanserini kino döretmäge eden kömegine
minnetdarlyk bildirýär.




—Aý, gyz, meniň bilen saraýyň aňyrsyna gezelenje gidermisiň?

—Saraýyň aňyrsyna diýdiňmi? Näme berseňizem, ylalaşman! Diňe
nagt pul bolmasa!




—Aý, gyz, siziň içligiňiz şeýle bir ajaýyp eken. Siz muňa
näçe berdiňiz?


—Iki.

—Bu näme diýdigiňiz?

—Iki gezek-dä.



—Näme, ýigit, içiňiz gysýarmy?

—Hawa, ýöne edil onça däl-le...



Täze ors baýy myhmanhana gelýär-de, nomer zakaz edýär.

—Nomerde telewizorjyk, diwan, kompýuter, wideo, wanna—džakuzi
we şuňa meňzeş we gaýry zatlar bolsun, hökman—diýip, buýruk berýär.


Agşam myhmanhana öwrülip gelip görse, buýran zatlaryndan
başga iki sany gyz hem otyr.


—Bular kim?—diýip, administratordan soraýar.

—Bular «şuňa meňzeş» we «gaýry zatlar-da...»



—Oguljygym, sen gije biriň ýarynda telewizordan näme görmekçi
bolýarsyň?


—Haýwanlaryň durmuşyna degişli bir gepleşik-laý.

—Be-eý, beýle-de bir zat bolar eken. Gijäniň ýarymynda-da
çagalara degişli gepleşik bolar oguşýa! Aý, bolýa-da, görüber onda... Ýogsa-da
beýle gepleşigiň ady nämekä?


—«Twer köçesindäki gije kebelekleri».



Kitap dükanynda diwardan asylan bildiriş:

«Seksiň tilsimi» suratly sprawoçnigi «jynsy keselleri» okuw
kitabyna çalyşýaryn».




«Goç ýigit» wraçyň ýanyna gelýär-de, şobada çykarynýar. Wraç
geň galyp sowal berýär:


—O-how! Bu demir türsügiňiz näme?

—Wenerik kesellerden goranýan-laý!

—Aýaklaryňyzda barmaklaryňyzam ýog-a?!

—Aý, bir gezek türsügimiň rezini ýolnanda boldy-laý bü!



Iki erkek gürleşýär:

—Sergeý jan, men düýn negr gyzyny «tutdum» welin, gül-dä özi!
Aýaklary-da «daş-da». Görki—«ýykýar-ow»! öýe getirdim, şampan içdik... Men onuň
ýuwaş-ýuwaşdan eşigini çykardym, çyrany öçürdim...


—A soň näme boldy, şony tiz aýtsana!..

—Soňra bolsa ony ýitirdim-laý...



Erkek kişi ir bilen sagat altyda töweregine garap öýden
çykýar. Muny gören bir goja oňa sowal berýär:


—Aladaňdan nirä, inim?

—Haremhana barýan-laý!

—Sagat ýaňy alty bold-a?!

—Hawa, ol işimi tizräk dynasym gelýär!



Wowajygyň ejesi oglunyň gündeligini görüp oturyşyna
mugallymanyň eden ýazgysyna gözi düşýär: «özüni alyp barşy—2 (ikilik), ol
gyzjagazlardyr seks hakynda örän köp oýlanýar».


Ejesi uly höwes bilen gündelige şeýle ýazgy goýýar: «Mariýa
Iwanowna, eger muňa bir alaç tapsaňyz, maňa-da habar beräýiň-dä?! Sebäbi munuň
kakasynyň hem hut şunuň ýaly problemasy bard-a!»




Äri aýalyndan nägile halda soraýar:

—Sen näme üçin haçan orgazm bolýandygyny hiç haçan
aýtmaýarsyň?


—Men nädip aýdaýyn, mende orgazm bolan mahaly sen hemişe
öýde    ýog-a!




Men sizi söýdüm weli, näme üçindir men hassa-laý?!



Milisiýa jelepçilik bilen ýeterlik meşgullanmaýar.

 



—Eý, Huda-aý!

—Hä, näme, Adam atam?

—Eý, Huda, maňa düýn näme boldy, meniň gapyrgalam ýog-a?

—Gör-le muny, seniň özüň düýn gyz getirmeklerini buýurdyň
ahyryn!




Mugallym aýal okuwçysynyň kakasyna şikaýat edýär:

—Siziň Wowajygyňyz maňa jelep diýdi!

Kakasy Wowajyga käýinýär:

—Sen, ýagşylygy bilmez ekeniň! Mugallym seni okadýar, seniň
aladaňy edýär. Onuň işden soňra näme işleýänligi bilen seniň ne işiň?




Gyz köçede maşyny saklaýar:

—Medwedkowa çenli!

—Näçe berersiň?—diýip, kireýkeş soraýar.

Gyz näz bilen towlanjyrap:

—Men-ä natura bilen töläýjekdim weli...

Nebsüwer kireýkeş gyza birsalym seredip, dykgatly
synlaýar-da:


—Bary-ýogy ýüz rublmy? Ýo, ýo... Medwedkowa çenli diýdiňmi?
Ýok, gitmen oňa!




Erkek adam köçede duran ýeňles gyzlaryň ýanyna gelýär:

—Gyzlar, siz nämä dursuňyz?

—Biz duramzok. Işleýäris.

—A siz nähili işleýärsiňiz?

—Sagadyna tölemek usuly bilen.

—Bir sagada näçe tölemeli onda?

—250 rubl-laý, bary-ýogy.

—Hä, bolýa, onda, ýörüň, iki sanyňyz iki sagatlyk... Meniň
mellegimi depmek işim bar.




Dermanhanada erkek kişi satyjy gyza örän pessaý ses bilen bir
zatlar diýip ýüzlenýär.


Satyjy bolsa (gaharly):

—Eý, erkek! O nämäniň goranyş serişdesi? Bu ýer goranmak
ministrligi däl, bu ýer dermanhana ahyryn!—diýip, «esrek» erkegiň ýüzüni alýar.




Dermanhananyň satyjysyna müşderi ýüzlenýär:

—Sizde gonoreýa garşy derman barmy?

—Hawa, kassa elli rubl töläň.

—Gül ýaly! Men töleg edýänçäm, muny owadanja edip daşlaweriň,
gaplaweriň. Her näme-de bolsa, sowgat—sowgat bolýa-da!




—Hassa, siz soňky jynsy akt mahaly prezerwatiwlerden
peýdalandyňyzmy?


—Doktor jan, siz näme üçin «soňky» sözüni şeýle gussaly
aýtdyňyz-a?




—Wowka jan, ynha, Şwesiýada hakyky sosializm!

—Muny sen nämeden aýdýarsyň?

—Ol ýeriň dükanlarynda kolbasanyň kyrkdan hem köp görnüşi
bar. özem bu diňe seks-şoplarda!




—Kim gapyny kakýar?

—Bu, men—aragezer Peçkin. Siziň oguljygyňyz üçin gyzjagaz
getirdim.


—Bize gerek däl-ä! Biziň sygrymyz bar ahbetin.



Gyz çykarynyp başlaýar. Erkek soraýar:

—Seniň ýaşyň näçe, ýogsa-da?

—On üç.

—On üç diýdiňmi? Onda git—gözüme görünme!

—Be, be... Siziň beýle yrymçyl bolaýşyňyzy!



—Siziň adyňyz näme?

—Ol niräme bakýanyňyza bagly...



—Biz joram Wika bilen top-model bolmakçy. özem çakylyga
gelýänlerinden.




Çatrykda özüni gümürtik alyp barýan aýal dur. Onuň ýanyna
durýan maşynlar hem gümürtikleriňki.




Wokzalda bir gözel gyz kelte
ýubkada dur. Onuň ýanyna erkek kişi gelip, pessaý sesli soraýar:


—Näçe?

—Göwnüňizden çykaranyňyz
bolýar.


—Onda näme, 20 rubl hem
ýeterlikmi?


—Elbetde, ýeterlik!

Erkek hezil edip oňa 20 rubl
berýär. Gyz bolsa başyny atyp, hormat bilen doga-dilege başlaýar:


—Hudaý size saglyk bersin,
jomart adam!..




Ahyrsoňy boljak eken:

Peterburgda ýeňlesleriň asylly
gyzlar instituty açyldy.




Striptiz-baryň gapysynyň
agzynda sakçy iki sany kämillik ýaşyna ýetmedik gyzy saklaýar:


—Aý, em sorri! Çagalara girmek
gadagan!


—Aýryl ýoldan, akmak. Biz
tomaşaçy däl, biz işlemäge geldik bu ýere...


***

«Dorogada» durmaň, «dorogoý»
gyzlar. «Arzanja
Adwokat
18, Iýul-2010ý (17:14)

shu mowzyga minus goyasym gelip dur welin, awtor yhlas edip munça zady yazanson goyamok!

19, Iýul-2010ý (00:37)


Sag bol. Gyzykly maglumatlar. Egerertri wagtym bolsa men hem Aspaziya hakynda maglumatlar bilen ustuni yetirjek.

Herna dunya togalak...
20, Iýul-2010ý (03:01)

bu ýazylanlardan sowutly nerije çykarar ýaly däl. umuman köpüsi  täsin, ozal eşidilmedik zatlar. ýöne munuň hökman dowamy bolmaly. bu ylmy iş bolsa biziň jemgyýetimiz hem analiz edilendir. eger bar bolsa dowamy aýratyn bir blogda dowam etdirilse gowy bolar. bu mesele şu wagta çenli dini we milli nukdaýnazardan ele alynyp üsti örtügli goýulyp gelýär. aslyýetinda siziň edişiňiz ýaly ylmy taýdan derňelip töwerekleýin öwrenilse, sosýal taraplary hem derňelse bu gymmatly materýal bolup biler. bu pişe hem edil narkotik ýaly milletimiziň genefondyna uly tasir we zyýan edýen pişe. muny hökmany suratda ylmy taýdan derňemeli. belki biziň jemgyýetimizde bu işiň kök uruşy, ösüşi,şahalanyp ýaýraýşy beýleki halklaryňkydan tapawutlydyr. belki-de bu hem global meseledir. 

Iň uly baýlyk – akyldyr / Iň uly gymmatlyk – ylymdyr
20, Iýul-2010ý (03:11)

dini we milli diýilende ýalňyş düşünilmesin, haýasyzlyk, ahlaksyzlyk, aýp, günä we haram iş hökmünde garalýandygy üçin diýýän. bu garaýyşlar dogry, ýöne muňa garamazdan faktlar diňe yurdumyzda däl daşary ýurtlarda hem näçe diýseň bar. şu mesele bilen baglanyşykly, ýagny  türkmenistanly bihaýa zenanlaryň bihaýaçylygy dogrusynda türk we daşary ýurt metbugatynda häli-şindi informasýalar çykyp dur. 

Iň uly baýlyk – akyldyr / Iň uly gymmatlyk – ylymdyr

Teswir ýazmak üçin içeri giriň